එය ආපසු හැරවිය නොහැකි මට්ටමකට ඉහළ යා හැක, නැත්නම් යම් මැදිහත් වීමක් හරහා අවම කරගත හැක. එහෙත් ලෝකයට කියා සිටින්නේ මේ යුද්ධය අවශ්‍ය දෙයක් ලෙසත්, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, ආරක්ෂාව සහ ගෝලීය සාමය යන නාමයෙන් යුක්තිසහගත දෙයක් ලෙසත් පිළිගන්නා ලෙසයි. ඒ සමඟම ඉන්ධන මිල ඉහළ යාම, උද්ධමනය සහ ආර්ථික අනියතභාවය ලොව පුරා සාමාන්‍ය ජනතාව දැඩි අපහසුතාවයන්ට තල්ලු කරමින් ඇත.
ඊයේ, හලෝන්ග් බේ, වියට්නාමයේ උදෑසන ආහාරය ගනිමින් සිටියදී අහම්බෙන් මට නිව් යෝර්ක් නගරයෙන් පැමිණි ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇති කාන්තාවක් සමඟ සංවාදයක් ඇති විය. ඇය වුර්තීයෙන් වෛද්‍යවරියක් වන අතර අවුරුදු 30කට වැඩි කාලයක් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ජීවත් වී ඇත. ලෝකයේ අතිශය ධනවත් රට ලෙස හැඳින්වෙන එම රටේ ජීවිතය පිළිබඳව ඇය මට පැවසූ දේවල් තැතිගන්වන සුළුය. ජීවන වියදම් ඉහළ යාම, නිවාස අර්බුදය, දුප්පත්කම, අපරාධ, සෞඛ්‍ය සේවා ගැටලු සහ විශේෂයෙන්ම ආර්ථික අපහසුතාවයන්ට මුහුණ දෙන ජනතාවගේ ජීවිතයන් පාලනය කරන ණය පද්ධති.
සියල්ලටම වඩා ඇයව කම්පාවට පත් කළේ ආගමන බලධාරීන් පිළිබඳ ඇගේ භයයි. ඇය වියට්නාමයේ තව දුරටත් නතර වීම පිළිබඳ බරපතළව සලකා බලමින් සිටී, එහිදී තමන්ට වැඩි ආරක්ෂාවක් දැනෙන බව ඇය කියා සිටියාය. විශ්මයජනක ලෙස, 2024 වන විට නිව් යෝර්ක් නගරය ඇමරිකාවේ අතිශය ධනවත් නගරය වන අතර, මිලියනපතීන් (349,500කට අධික) සහ බිලියනපතියන් (700කට අධික) වැඩිම සංඛ්‍යාවක් සිටින නගරය ද වේ. එය ලෝක ආර්ථික මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස ක්‍රියා කරන අතර පෞද්ගලික ධනය ඩොලර් ට්‍රිලියන 3කට අධික ප්‍රමාණයක් පාලනය වේ.
ලෝකයේ බලවත්ම රටේ සැබෑ තත්ත්වය මෙය නම්, එම රටම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නාමයෙන් යුද්ධයක් කරන විට මූලික ප්‍රශ්නයක් මතු වේ: මෙය ඇත්තටම නිදහස ගැනද, නැත්නම් අදහස්වාදය සහ බලය ගැනද?
වියට්නාමය බටහිර රටවල් අනුගමනය කරන ආකාරයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් අනුගමනය නොකළද, ආර්ථික වශයෙන් එය විශිෂ්ට ප්‍රතිඵල ලබාගෙන ඇත. ජනගහනය මිලියන 102කට ආසන්න වූ මේ රට 2025දී සීයට 8ක් පමණ ආර්ථික වර්ධනයක් වාර්තා කළේය. 1980 දශකයේ සීයට 70කට ආසන්නව තිබූ දරිද්‍රතාවය 2026 වන විට සීයට 2.9ටත් පහළට අඩු කිරීමට එය සමත් වී ඇත. මෙය ලෝකයේ වේගවත්ම දරිද්‍රතා අඩුකිරීම් අතරින් එකකි.
ඒ සමඟම වියට්නාමයේ ආර්ථිකය ගෝලීය පද්ධතිය ඇත්තටම ක්‍රියා කරන ආකාරය පැහැදිලි කරයි. 2025දී ඩොලර් බිලියන 186ක් (සම්පූර්ණ ආනයන වලින් සීයට 39.6ක්) වටිනා භාණ්ඩ සපයමින් චීනය වියට්නාමයේ විශාලතම ආනයන මූලාශ්‍රය වේ. එමෙන්ම ඩොලර් බිලියන 126ක් (සම්පූර්ණ අපනයන වලින් සීයට 32ක්) ආනයනය කරමින් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය වියට්නාමයේ විශාලතම අපනයන වෙළඳපොළ වේ.
වෙනත් වචන වලින් කිවහොත්, වියට්නාමයේ ආර්ථික සාර්ථකත්වය රඳා පවතින්නේ ධනවාදී ඇමරිකාවේ පාරිභෝගිකවාදය සහ කොමියුනිස්ට් චීනයේ නිෂ්පාදන යෙදවුම් මත ය. මෙය එක් සරල සත්‍යයක් සනාථ කරයි: ගෝලීය ආර්ථිකය ගොඩනැගී ඇත්තේ අන්තර් රඳා පැවැත්ම මත ය. කිසිදු රටකට හුදකලාව ආර්ථික ශක්තියක් හිමි කර ගත නොහැක.
එම නිසා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නාමයෙන් යුද්ධය සම්මත කරන අයගෙන් මම අහන්නේ, අවසාන අරමුණ හරියටම කුමක්ද? සාමයද, නැත්නම් ආධිපත්‍යයද? සාමාන්‍ය ජනතාවට නිදහසද, නැත්නම් කුඩා බිලියනපති කණ්ඩායමකට ධනයද?
ලෝකයට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය නාමයෙන් තවත් යුද්ධ අවශ්‍ය නැත. එයට අවශ්‍ය වන්නේ මානවත්වය නාමයෙන් සාමයයි.
(සටහන | අජිත් රාජපක්ෂ)
ajith823@gmail.com
විදුලි ඉංජිනේරු (ඔස්ට්‍රේලියාව)
