ඒ අනුව, වාහන මූල්‍යකරණය (Vehicle Financing) සහ රන් භාණ්ඩ ඇපයට ගෙන ලබාදෙන ණය (Gold Loans) සඳහා වන ‘ණය වටිනාකම් අනුපාත’ (LTV Ratios) වහාම ක්‍රියාත්මක වන පරිදි සීමා කිරීමට මහ බැංකුව පියවර ගෙන ඇත.
මෑතකදී ඇමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය රුපියල් 340 සීමාව ඉක්මවා වේගයෙන් පහත වැටීමත් සමඟ වෙළඳපොළ තුළ ඇති වූ නොසන්සුන්කාරී වාතාවරණය මෙම තීරණයට ප්‍රධානතම හේතුව වී තිබේ. ඩොලර් සඳහා පවතින බිය මුසු ඉල්ලුම, අපනයන ආදායම් මෙරටට ගලා ඒම ප්‍රේරණය වීම ප්‍රමාද වීම සහ ගෝලීය භූ-දේශපාලනික අර්බුද හමුවේ භාණ්ඩ මිල ඉහළ යාම මෙම රුපියල කඩාවැටීමට හේතු වූ බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
නව ණය සීමාවන් සහ ක්ෂේත්‍රයට වන බලපෑම
මැයි 25 දින සිට ක්‍රියාත්මක වන පරිදි පනවා ඇති නව නියෝගයන්ට අනුව රන් ණය සඳහා ලබාදිය හැකි උපරිම සීමාව වටිනාකමෙන් සියයට 70 ක් දක්වා පහත දමා ඇත. වඩාත්ම දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී ඇත්තේ වාහන ක්ෂේත්‍රයටයි.
පෞද්ගලික වාහන:
මෝටර් රථ, SUV, වෑන් සහ ත්‍රිරෝද රථ සඳහා මූල්‍ය පහසුකම් සැපයිය හැක්කේ වාහන වටිනාකමෙන් 40% ක් දක්වා පමණි.
වාණිජ වාහන:
වාණිජ කටයුතු සඳහා භාවිත වන වාහන වෙනුවෙන් ලබාදෙන ණය සීමාව 60% ක් දක්වා සීමා කර ඇත.
දීර්ඝ කාලීන ආනයන සීමා කිරීම්වලින් පසුව මෙරටට නැවත වාහන ආනයනය කිරීමට අවසර දීමත් සමඟ, ලීසිං සහ මූල්‍ය සමාගම් හරහා වාහන මිලදී ගැනීමට පැවති ඉල්ලුම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගියේය. මහ බැංකුවේ අරමුණ වී ඇත්තේ පොලී අනුපාත ඉහළ නැංවීම වෙනුවට, මෙවැනි අත්‍යවශ්‍ය නොවන ආනයන සඳහා වන ණය සැපයුම සීමා කිරීම (Targeted Credit Suppression) මඟින් රටින් පිටතට ඇදී යන ඩොලර් ප්‍රමාණය ස්වභාවිකවම පාලනය කිරීමයි.
බැංකු නොවන මූල්‍ය ආයතන (NBFI) මුහුණ දෙන අභියෝගය
මහ බැංකුවේ මෙම හදිසි තීරණය ශ්‍රී ලංකාවේ බලපත්‍රලාභී ලීසිං සහ මූල්‍ය සමාගම්වලට (Finance Companies) ක්ෂණික සහ දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මන්දයත්, මෙම ආයතනවල ප්‍රධානතම ආදායම් මාර්ගය වන්නේ ලීසිං සහ රන් භාණ්ඩ උකස් ගැනීමේ (Pawning) ව්‍යාපාරයන් බැවිනි.
ණය සීමා කිරීම හේතුවෙන් නව ව්‍යාපාර බිහිවීම සීමා වන අතර, ඉදිරි කාර්තු කිහිපය තුළ මූල්‍ය සමාගම්වල මුදල් ප්‍රවාහය (Cash Flows) අඩුවීම, ලාභදායීත්වය පහත වැටීම සහ අක්‍රීය ණය (Non-Performing Loans - NPLs) ඉහළ යාමේ අවදානමක් පවතී. එමෙන්ම ලෝක වෙළඳපොළේ රන් මිලෙහි පවතින අස්ථාවරත්වය හමුවේ, රන් ණය සීමාව 70% දක්වා අඩු කිරීම නිසා ගනුදෙනුකරුවන්ගෙන් අමතර ඇපකර හෝ මුදල් අයකර ගැනීමට මූල්‍ය ආයතනවලට සිදු විය හැකිය.
ඉදිරි ආර්ථික ගමන සහ නිර්දේශ
ආර්ථික විශේෂඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ 2022 වසරේ ඇති වූ දරුණු ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදය (Balance-of-Payments Crisis) නැවත ඇතිවීම වැළැක්වීමට නම් මූල්‍ය සහ රාජ්‍ය මුදල් ප්‍රතිපත්ති අතර දැඩි සම්බන්ධීකරණයක් අවශ්‍ය බවයි. රුපියලේ ද්‍රවශීලතාව පාලනය කිරීම සඳහා ඉදිරි මුදල් ප්‍රතිපත්ති සමාලෝචනයේදී ප්‍රතිපත්ති පොලී අනුපාත (Policy Rates) පදනම් ලකුණු 50 සිට 100 දක්වා ප්‍රමාණයකින් ඉහළ නැංවිය යුතු බව සමහර විශ්ලේෂකයන්ගේ මතයයි.
එමෙන්ම, මහ බැංකුව සතු විදේශ විනිමය සංචිතය (Foreign Reserves) අනවශ්‍ය ලෙස වැය කරමින් රුපියල කෘත්‍රිමව ආරක්ෂා කරනවා වෙනුවට, නම්‍යශීලී විනිමය අනුපාතික ක්‍රමවේදයක් (Flexible Exchange Rate) පවත්වා ගැනීම දිගුකාලීනව වාසිදායක වනු ඇත. මීට සමගාමීව, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) මීළඟ ණය වාරිකය සහ අනෙකුත් බහුපාර්ශ්වීය මූල්‍ය ආධාර කඩිනම් කරගන්නා අතරතුර, වාහන ආනයන බලපත්‍ර නිකුත් කිරීම ක්‍රමවත් සහ පාලිත වේගයකින් සිදු කිරීමට මුදල් අමාත්‍යාංශය පියවර ගත යුතුය.
සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, ශ්‍රී ලංකාවේ පශ්චාත්-අර්බුද ආර්ථිකය තවමත් පවතින්නේ සංවේදී මට්ටමකය. මහ බැංකුවේ මෙම නව මැදිහත්වීම මඟින් රුපියල තාවකාලිකව ස්ථාවර වීමට ඉඩ කඩ ඇති නමුත්, එහි දිගුකාලීන සාර්ථකත්වය රැඳී පවතින්නේ මූල්‍ය විනය රැකගනිමින් රටේ ආර්ථික වර්ධනය සහ ජනතා විශ්වාසය බිඳ නොදමා ඉදිරියට රැගෙන යාම මතය.
(සටහන | විශේෂ ආර්ථික විශ්ලේෂකයකු විසිනි)
