මහනුවර ප්‍රදේශයේ උපන් මිසිසිපි විශ්වවිද්‍යාලයේ (University of Mississippi) සිව්වන වසරේ ආචාර්ය උපාධි අපේක්ෂකයෙකු වන හුලුගල්ල , සිය ප්‍රථම ප්‍රධාන සොයාගැනීම 2024 ඔක්තෝබර් මාසයේදී ලෝකයේ විද්‍යාත්මක ප්‍රකාශන අතර ඉහළම 1% අතර පවතින ACS Nano සඟරාවේ ප්‍රකාශයට පත් කළේය. ඔහුගේ පර්යේෂණයෙන් පෙන්නුම් කළේ ඖෂධ රැගෙන යන නැනෝ අංශු (Nanoparticles), ග්ලයිකොපොලිමර් (Glycopolymers) නම් සීනි මත පදනම් වූ අණු වලින් ආලේප කිරීමෙන් ශරීරයේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියෙන් වඩාත් ඵලදායී ලෙස බේරී යා හැකි බවයි.
හුලුගල්ල සිය ප්‍රතිඵල වඩාත් සමීපව පරීක්ෂා කිරීමේදී, ඔහුගේ පර්යේෂණයේ දිශානතිය මූලික වශයෙන් වෙනස් කිරීමට හේතු වූ ගැටලුවක් හඳුනා ගත්තේය. එනම්, එක් එක් පුද්ගලයාගේ ජෛව විද්‍යාත්මක විවිධත්වය හේතුවෙන් "සැමට පොදු එකම විසඳුම" (one-size-fits-all) ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි. පිළිකා මර්දන ඖෂධ අතිශයින් සිරුරට හානිකර වන අතර, රෝගය සුව කිරීමට අවශ්‍ය මාත්‍රාව සහ අවදානම් විය හැකි මාත්‍රාව අතර පවතින්නේ ඉතා සුළු වෙනසකි. දැනට පවතින පිළිකා මර්දන ඖෂධවලින් ගෙනයනු ලබන ඖෂධ ප්‍රමාණයෙන් පිළිකා සෛල කරා ළඟා වන්නේ 1% කටත් වඩා අඩු ප්‍රමාණයකි. ඉතිරි 99% සෞඛ්‍ය සම්පන්න පටක හරහා සංසරණය වෙමින් ඉන්ද්‍රියයන්ට හානි කිරීමට සහ බරපතල අතුරු ආබාධ ඇති කිරීමට හේතු වේ.
දශක තුනක් පුරා පර්යේෂකයන් මෙම ගැටලුවට විසඳුමක් ලෙස නැනෝ අංශු ආලේප කිරීමට PEG (polyethylene glycol) භාවිතා කළහ. එය මුලදී ඵලදායී වුවද, ශරීරය විසින් එම ද්‍රව්‍යයට එරෙහිව ප්‍රතිශක්තිකරණ මතකයක් (immune memory) වර්ධනය කර ගන්නා බැවින් පසුව ලබා දෙන ප්‍රතිකාරවල ඵලදායීතාවය ක්‍රමයෙන් අඩු වේ. හුලුගල්ල මහතාගේ ග්ලයිකොපොලිමර් ආලේපනය මෙම ප්‍රතිශක්තිකරණ මතකය මඟ හැරීමට සමත් වේ. පියයුරු පිළිකා සහිත මීයන් යොදාගෙන කළ පරීක්ෂණවලදී, PEG ආලේපිත අංශු වලට වඩා ග්ලයිකොපොලිමර් ආලේපිත නැනෝ අංශු සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් පිළිකා සෛල වෙත ළඟා වන බව තහවුරු විය.
"සෑම මනුෂ්‍යයෙකුම එකිනෙකාට වෙනස්. රෝගී තත්ත්වය, වයස, ස්ත්‍රී පුරුෂ භාවය වැනි සාධක මත ශරීරයේ ඇති ප්‍රෝටීන් සංයුතිය වෙනස් වෙනවා. එය ශරීරය ප්‍රතික්‍රියා කරන ආකාරයටත් බලපානවා. ඒ නිසා සැමට පොදු එකම වාහකයක් (carrier) සෑදීම හොඳම විසඳුම නොවෙයි," යනුවෙන් හුලුගල්ල පැහැදිලි කළේය.
ඔහුගේ පර්යේෂණය දැන් යොමුව ඇත්තේ එක් එක් රෝගියාගේ රුධිර සීරම් (blood serum) සමඟ නැනෝ අංශු අන්තර්ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද යන්න අවබෝධ කර ගැනීම දෙසටයි. මිසිසිපි විශ්වවිද්‍යාලයේ වෛද්‍ය මධ්‍යස්ථානය සමඟ එක්ව ඔහු රෝගියාගේ අනන්‍ය ජෛව විද්‍යාත්මක පැතිකඩට ගැලපෙන පරිදි ඖෂධ ලබා දීමේ පද්ධති (personalized drug delivery) සකස් කළ හැකිද යන්න පිළිබඳව විමර්ශනය කරයි.
මෙම සුවිශේෂී පර්යේෂණය අගයමින් PhRMA Foundation ආයතනය විසින් ඔහුට ඖෂධ බෙදා හැරීම පිළිබඳ පූර්ව ආචාර්ය උපාධි ශිෂ්‍යත්වය (Predoctoral Fellowship in Drug Delivery) පිරිනමන ලදී. මෙය ඇමරිකාව පුරා සිටින අයදුම්කරුවන්ගෙන් 8% ක් වැනි ඉතා සුළු පිරිසකට පමණක් හිමිවන අතිශය තරඟකාරී ඇගයීමකි. වසරකට ඩොලර් 30,000 ක මුදලක් පිරිනමන මෙම ශිෂ්‍යත්වය ඕල් මිස් (Ole Miss) විශ්වවිද්‍යාලයේ සිසුවෙකුට හිමි වූ පළමු අවස්ථාව මෙයයි.
මෙම පදනමට ඊලායි ලිලී, ජොන්සන් ඇන්ඩ් ජොන්සන්, මර්ක්, ෆයිසර් සහ ඇස්ට්‍රාසෙනෙකා වැනි ලොව ප්‍රමුඛ පෙළේ ඖෂධ සමාගම්වල සහයෝගය ලැබේ. මීට පෙර මෙම ශිෂ්‍යත්වය ලැබූවන් අතරින් ඇතැම් පිරිසක් පසුව නොබෙල් ත්‍යාගලාභීන් සහ විද්‍යාත්මක ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්තයන් බවට පත්ව ඇත.
"මෙය ඖෂධ බෙදාහැරීමේ ක්ෂේත්‍රයේ (Drug delivery) නියැලී සිටින පශ්චාත් උපාධි සිසුන් අතලොස්සකට පමණක් වාර්ෂිකව හිමිවන, ඉතා ඉහළ ජාතික මට්ටමේ තරඟකාරීත්වයක් සහිත ශිෂ්‍යත්වයකි," යැයි හුලුගල්ල පර්යේෂණ උපදේශක සහ ජෛව වෛද්‍ය ඉංජිනේරු විද්‍යාව පිළිබඳ සහකාර මහාචාර්ය තෝමස් වර්ෆල් පැවසීය. කෙනත් PhRMA ශිෂ්‍යත්වලාභියෙකු ලෙස ඇගයීමට ලක්වීම ඔහුගේ දක්ෂතාවය, මෙතෙක් ඔහු කර ඇති විශිෂ්ට කාර්යභාරය සහ මෙම පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයේ අනාගත නායකයෙකු වීමට ඔහු සතු විභවය මනාව පෙන්නුම් කරන්නකි. කෙනත්ගේ ව්‍යාපෘතිය තෝරා ගැනීමට හේතුව වූයේ, සායනික සාර්ථකත්වය සඳහා උපරිම අවස්ථාව ලබා දෙන අයුරින්, රෝගියාගේ අවශ්‍යතාවයට අනුව පුද්ගලීකරණය කළ (Patient-specific) ද්‍රව්‍ය නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රමවේදයෙහි සැබෑ මූලික වෙනසක් එයින් නියෝජනය වන බැවිනි."
හුලුගල්ල සිය අවධානය යොමු කර ඇත්තේ පියයුරු පිළිකා අතර වඩාත් දරුණුතම වර්ගයක් වන Triple-negative breast cancer පිළිබඳවයි. "අපි පිළිකාව සුව කරනවා යැයි පවසන විට එය සංකීර්ණයි, මන්ද එය එක රෝගයක් නොව රෝග සමූහයක්. වඩාත් දරුණු පිළිකා සඳහා සාර්ථක වන ප්‍රවේශයන් සොයාගත හැකි නම්, එම තාක්ෂණය අනෙකුත් පිළිකා සඳහාද යොදාගත හැකියි," යනුවෙන් ඔහු පැවසීය.
මහනුවර සිට ගොස් ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ ජෛව වෛද්‍ය පර්යේෂණ ක්ෂේත්‍රයේ ඉහළටම ගිය හුලුගල්ලගේ ගමන, ශ්‍රී ලාංකික විද්‍යාඥයන්ට ලෝකයේ ඕනෑම මට්ටමක තරඟ කළ හැකි බවට කදිම උදාහරණයකි.
(සටහන | ජේ.මුණසිංහ)
