අහෝසි කරන බවට ඡන්දයට පෙර සහතික වූ මාලිමා ආණ්ඩුව නීතිගත කරන්නට යන අලුත් ත්‍රස්ත පනත ගැන මානව හිමිකම් නීතිවේදිනී කිශාලි පින්ටෝ ජයවර්ධන කරන විවරණයක තවත් කොටසක් මේ. මේ ලිපිය මුල්වරට Sunday Times පුවත්පතේ ඉංග්‍රීසියෙන් පළවුයේ 2026 ජනවාරි 11 දා යි)
නව වසරක උදාව අබියස, ජාතික ජන බලවේග රජය විසින් ‘ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත්’ (PSTA) කෙටුම්පත මහජනයා හමුවේ තැබුවේ, ඉතා ප්‍රශංසනීය කාර්යයක් ඉටුකළාක් මෙන් ස්වයං-ප්‍රසාදයකින් යුතුවය. රජයේ එම ස්ථාවරය සැබවින්ම මවිතයට කරුණකි.
‘නරක’ පනත් කෙටුම්පත් ‘හොඳ’ සංශෝධනවලින් පිරිපහදු කළ නොහැක
එසේ වුවද, මෙම පනත් කෙටුම්පතේ අන්තර්ගතය විමසීමේදී, එය කිසිසේත්ම සුබපැතුම්වලට සුදුසු නොවන බව පැහැදිලි වන්නේ එහි ඇති ගැටලු සහගත කරුණු කිහිපයක් හේතුවෙනි.
මෙම කෙටුම්පත පිළිබඳ සිදුකරන සිව්වැනි විමර්ශනයේදී ද අප හමුවේ පැනනගින ප්‍රශ්නය වන්නේ, ජනාධිපති අනුර කුමාර දිසානායක සිවිල් නිදහස සහ ජාතික ආරක්ෂාව අතර ‘සමබරතාවක්’ පවත්වා ගැනීම ගැන අදහස් දක්වන අතරතුරම, මෙවැනි අප්‍රසන්න ලේඛනයක් එළිදැක්වීම රජයේ පාර්ශවයෙන් සිදුවූ ව්‍යාකූලත්වයක ප්‍රතිඵලයක් ද යන්නයි.
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පැරණි පනත (PTA) වෙනුවට ගෙන ඒමට යෝජිත මෙම ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත තුළ කිසිදු ‘සමබරතාවක්’ අන්තර්ගත නොවන බව පැවසීම ප්‍රමාණවත්ය. මෙම කෙටුම්පත, මීට පෙර ඉදිරිපත් වූ ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පත (ATB, 2023) සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය ලබාදුන් නිර්දේශවලට පමණක් සීමා වී ඇතැයි පැවසීම පිළිගත හැකි තර්කයක් නොවේ. මන්දයත්, පනත් කෙටුම්පතක ව්‍යවස්ථාපිතභාවය විමසීමේදී අධිකරණය නීති සම්පාදනයක හෝ ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයක නිරත නොවන බැවිනි.
එහිදී රජය සතු වගකීම වන්නේ තම පනත් කෙටුම්පත් මගින් ජනවරම පිළිබිඹු වන බව සහතික කිරීමයි. එමෙන්ම, මෙය සංශෝධනයට යටත් ‘සම්පාදනය කෙරෙමින් පවතින කෙටුම්පතක්’ ලෙස හැඳින්වීම ද නිදහසට කරුණක් නොවේ.
පවතින බරපතල අහිතකර වගන්ති සැලකිල්ලට ගත් විට, මෙම කෙටුම්පත එවැනි සරල සංශෝධන මගින් නිවැරදි කළ නොහැකි බව පැහැදිලිය. සැබවින්ම, පූර්වගාමී ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පතේ තිබූ අල්පමාත්‍ර වූ යහපත් ලක්ෂණ පවා වත්මන් රජය විසින් ඉවත් කර තිබීම බරපතල කනස්සල්ලට හේතුවකි.
බලය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීමට එරෙහි රක්ෂාවරණ අහෝසි කිරීම
පුද්ගලයන්ට එරෙහිව ‘සීමා කිරීමේ නියෝග’ නිකුත් කිරීමට ඇති බලය මෙහි ඇති ප්‍රධානතම ගැටලුවකි. වික්‍රමසිංහ පාලන සමයේ ඉදිරිපත් කළ ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පත තුළ, මෙම බලය සම්බන්ධයෙන් අවම වශයෙන් නීතියේ ආධිපත්‍යය සුරැකෙන ආරක්ෂණයන් කිහිපයක් අන්තර්ගත විය. එහිදී අදාළ බලය ක්‍රියාත්මක කළ යුතුව තිබුණේ පොලිස්පතිවරයාගේ නිර්දේශය මත සහ නීතිපතිවරයා මහාධිකරණයට ඉදිරිපත් කරන අයදුම්පතකින් පසුවය.
එහෙත් එම ආරක්ෂණයන් බැහැර කරමින්, ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ නව පනත් කෙටුම්පතේ 64(1) වගන්තිය මගින් නියෝජ්‍ය පොලිස්පති තනතුරට නොඅඩු ඕනෑම පොලිස් නිලධාරියකුට මෙම අසාමාන්‍ය බලය පවරා ඇත. ඒ සඳහා අවශ්‍ය වන්නේ යම් පුද්ගලයකු ත්‍රස්තවාදී වරදක් කිරීමට සූදානම් වන බවට විශ්වාස කිරීමට ‘සාධාරණ හේතු’ තිබීම පමණි. මෙහිදී එම නියෝග නිකුත් කළ හැක්කේ ඒවා ‘අත්‍යාවශ්‍ය’ බව තහවුරු වුවහොත් පමණක්ය වැනි පූර්ව ආරක්ෂණ විධිවිධාන සියල්ල ඉවත් කර ඇත.
තහනම් කිරීමේ නියෝග සම්බන්ධයෙන්, මෙම කෙටුම්පත පෙර කෙටුම්පත්වලට වඩා දැඩි සහ අත්තනෝමතික වී ඇත. ත්‍රස්ත විරෝධී පනත යටතේ තහනම් නියෝගයක් වලංගු වූයේ වසරක කාලයකට පමණක් වන අතර එය දීර්ඝ කිරීමේදී ‘කාලීන සහ විශ්වසනීය තොරතුරු හා ආරක්ෂක අවශ්‍යතා’ සලකා බැලීමට ජනාධිපතිවරයා බැඳී සිටී.
මාධ්‍ය කෙරෙහි ඇති කරන කනස්සල්ලට තුඩු දෙන බලපෑම
ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ නව පනත් කෙටුම්පත යටතේ එය වෙනස් වී ඇත. 63 (6) වගන්තිය කෙටියෙන් ප්‍රකාශ කරන්නේ 'මෙම වගන්තිය යටතේ කරනු ලබන තහනම් නියෝගයක් එය අවලංගු කරන තෙක් වලංගු විය යුතු බවයි.' වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, ඒ සඳහා නියමිත කාල සීමාවක් නොමැත; වෙනස් විය හැකි තත්වයන් සැලකිල්ලට ගනිමින් වරින් වර නැවත සලකා බැලීමේ අවශ්‍යතාවයකින් තොරව එවැනි නියෝග දින නියමයක් නොමැතිව දීර්ඝ වේ. මෙය 6 වැනි වගන්තිය සමඟ කියවන විට, කනස්සල්ලට හේතුවන කරුණු පවතී.
මෙහිදී අනෙකුත් කරුණු අතර, ‘තහනම් කරන ලද සංවිධානයක් වෙනුවෙන් තොරතුරු ප්‍රචාරය කිරීම’ වරදක් බවට පත් කෙරෙයි.
මෙමගින් එවැනි සංවිධාන පිළිබඳ කෙරෙන නීත්‍යානුකූල වාර්තාකරණයන් ද ගොදුරු කරගනු ඇත්ද? 2018 කෙටුම්පත් කරන ලද ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ (CTA) ද තහනම් කරන ලද ‘ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයකට’ මුදල් ආධාර සැපයීම ඇතුළුව (10 වැනි වගන්තිය) තහනම් සංවිධානයකට සම්බන්ධ විවිධ වැරදි අන්තර්ගත විය. එහෙත් ත්‍රස්ත විරෝධී පනත සහ ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත යන දෙකටම සාපේක්ෂව, ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත පිළිගත නොහැකි තරම් ලිහිල් ය. නිදසුනක් ලෙස, තහනම් සංවිධානයකට සාමාජිකයන් බඳවා ගැනීමට පනවා ඇති තහංචි ගැන කිසිවකුට දෝෂාරෝපණය කළ නොහැක.
නමුත් කනස්සල්ලට කරුණ වන්නේ තහනම් ක්‍රියාකාරකම්වල පරාසය සැකසීමේදී ගෙන ඇති අනිසි නිදහසයි. මීට අමතරව, 6 වැනි වගන්තිය මගින් ‘තහනම් සංවිධානයක්’ සම්බන්ධයෙන් තම වෘත්තීය වගකීම් ඉටුකරන නීතිඥයකු ආරක්ෂා කිරීමට කොන්දේසියක් ඇතුළත් කර ඇති අතර, එයම වාර්තාකරණයේ යෙදෙන මාධ්‍ය සඳහා එවැනි කිසිදු පරිත්‍යාගශීලී බවක් දක්වා නොමැත. ශ්‍රී ලංකාවේ පුරවැසියන් කෙරෙහි ඇති වගකීම් පසෙක තිබියේවා, මෙවැනි පසුගාමී නොතකා හැරීම් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් බලපාන්නේ කෙසේද?
ජාත්‍යන්තර විශිෂ්ට ව්‍යවහාර
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත වෙනුවට නව පනතක් ගෙන ඒමේදී, ශ්‍රී ලංකාව ගෝලීය විශිෂ්ට ව්‍යවහාරයන්ට අනුකූල වන බවට ජාතික ජන බලවේග රජය යුරෝපා සංගමය වෙත නැවත නැවතත් ප්‍රතිඥා දී ඇත. GSP Plus සහනදායී වෙළඳ පහසුකම අඛණ්ඩව ලබා ගැනීම සහතික කිරීම සඳහා මෙම ඇපකරයන් අත්‍යාවශ්‍ය වේ. ශ්‍රී ලංකාව අත්සන් තබා ඇති ප්‍රධාන මානව හිමිකම් සම්මුතීන් ‘පලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක නොකිරීම’ ඇතුළු කරුණු කිහිපයක් හේතුවෙන් 2010 වසරේදී එම සහනය වරක් අවලංගු කරන ලදී.
මෙම පොරොන්දුවේ එක් අංගයක් සලකා බැලීමේදී, ජාත්‍යන්තර නීතිමය ප්‍රමිතීන් විසින් නියම කරනුයේ ත්‍රස්ත විරෝධී නීති යටතේ බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීම ‘අදාළ අරමුණ සඳහා අත්‍යාවශ්‍ය’ සහ ඊට ‘සාපේක්ෂ’ විය යුතු බවයි. බලතල පැවරීමේදී මට්ටම් කිහිපයකින්ම එම අවශ්‍යතාවය ත්‍රස්ත විරෝධී පනත් කෙටුම්පත මගින් හඳුන්වා දීමට හේතුව එයයි. 2010 වසරේ ‘ගිලන් සහ ක්වින්ටන් එරෙහිව එක්සත් රාජධානිය’ නඩු තීන්දුව මගින් මෙම මූලධර්මය මැනවින් පැහැදිලි කෙරෙන අතර, එහිදී යුරෝපා මානව හිමිකම් අධිකරණය (EUCT) විසින් පොලිසියට ලබා දී තිබූ ‘නවත්වා පරීක්ෂා කිරීමේ’ බලතල නිෂ්ප්‍රභ කරන ලදී.
මෙය සිදුවූයේ, ‘ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියා’ වැළැක්වීම සඳහා ‘යෝග්‍ය’ අවස්ථාවන්හිදී පොලිසියට ක්‍රියා කිරීමට ඉඩ සලසන ලද, එක්සත් රාජධානියේ 2000 වසරේ ත්‍රස්තවාද පනතේ (දැන් අවලංගු කර ඇති) 44 සහ 45 වගන්ති යටතේ රජය විසින් බලය පවරන ලද ‘අධිකාරය’ මගිනි. අභියාචනාධිකරණය සහ සාමි මන්ත්‍රී මණ්ඩලය විසින් ඔවුන්ගේ ඉල්ලීම් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමෙන් පසුව, ‘අවි ප්‍රදර්ශනයකට’ එරෙහි විරෝධතාවයක් අසලදී ප්‍රදේශයේ පොලිසිය විසින් ‘නවත්වා පරීක්ෂාවට’ ලක් කරන ලද යුද විරෝධී උද්ඝෝෂයෙක් සහ මාධ්‍යවේදියෙක් යුරෝපා මානව හිමිකම් අධිකරණය හමුවේ අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කළහ.
නිවැරදි භාෂා භාවිතයේ වැදගත්කම
පොලිසිය ක්‍රියාත්මක කළ බලතල ප්‍රමාණවත් ලෙස සීමා කර නොමැති බව හෝ ප්‍රමාණවත් නීතිමය ආරක්ෂණයන්ට යටත් කර හෝ නොමැති බවත්, ඒවා 'නීතියට අනුකූල' නොවන බවත් අධිකරණය විසින් තීරණය කරන ලද අතර, එය සම්මුතියේ 8 වැනි වගන්තිය (පෞද්ගලික ජීවිතයට ගරු කිරීමේ අයිතිය) උල්ලංඝනය කිරීමක් බව තීන්දු කරන ලදී. එහි ප්‍රතිඵලයක් වශයෙන්, එවකට එක්සත් රාජධානියේ අග්‍රාමාත්‍ය තෙරේසා මේ විසින් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීම සඳහා බලතල ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී එය 'යෝග්‍ය' වීමට වඩා 'අත්‍යාවශ්‍ය' විය යුතු බවට දැඩි පරීක්ෂාවක් පනවන ලදී.
මෙම නඩුව මගින් අවධාරණය කෙරෙන නිශ්චිත නීතිමය භාෂාව භාවිත කිරීමේ වැදගත්කම පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකාවට උගත හැකි පාඩම් තිබේ. නිදසුනක් වශයෙන්, යෝජිත ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පතේ 58 වැනි වගන්තිය මගින්, රිමාන්ඩ් භාරයේ සිටින පුද්ගලයකු නඩු විභාගය අවසන් වන තෙක් 'ඕනෑම නීත්‍යානුකූල අධිකාරියක' භාරයේ තැබීමට නියෝග කිරීමට ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට ඉඩ ලබා දී ඇත. ඒ මහජන ආරක්ෂාව හෝ මහජන සාමය උදෙසා එසේ කිරීම 'අත්‍යාවශ්‍ය' හෝ 'යෝග්‍ය' බව ලේකම්වරයාගේ මතය වන්නේ නම් ය.
ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත මෙයට 'විත්තිකරුගේ ජීවිතයට බරපතල හානියක් සිදුවීමේ තර්ජනයක් පවතින අවස්ථාවකදී...' වැනි තවත් අංගයක් එක් කරයි. කුමක් වුවත්, 'යෝග්‍ය' වැනි වචන ඉවත් කළ යුතුය; 'සමබර' ත්‍රස්ත විරෝධී නීතිවල සන්දර්භය තුළ එවැනි වචනවලට ඉඩක් නොමැත. එහෙත් සමස්තයක් ලෙස ගත් කල, යෝජිත ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත පිටුපස ඇති සැබෑ 'අභිලාෂය' කුමක්ද? පෞද්ගලික මාධ්‍ය නාලිකාවල බලපත්‍ර අවලංගු කරන බවට ඇමැතිවරුන් විසින් එල්ල කරනු ලබන තර්ජනවල ඇති සැටියෙන්ම, පුරවැසි මර්දනය සඳහා වූ චේතනාන්විත උත්සාහයක් මෙහි පවතින්නේද?
මර්දනකාරී නීති කර්ම පල දීමක් බවට පත්විය හැකිය
මෙය ‘හොඳ පොලිස්කාරයා, නරක පොලිස්කාරයා’ උපාය මාර්ගයට සමානය. වෙනත් වචනවලින් කිවහොත්, ජනාධිපතිවරයා කිසිදු අයහපත් චේතනාවක් නොමැති බවට සහතික වන අතරතුර අමාත්‍යවරු ‘නරක’ නීති ඉදිරිපත් කරති. මැතිවරණ ප්‍රකාශනවලට එකඟව සිටින ලෙස කෙරෙන පල රහිත ආයාචනා පසෙක තැබුවද, ජාතික ජන බලවේග රජයට මතක් කර දිය යුතු එක් කටුක සත්‍යයක් ඇත.
කිසිදු පාලන තන්ත්‍රයක් සදාකාලිකව රජයන්නේ නැත. එක් පරිපාලනයක් විසින් සම්මත කරනු ලබන මර්දනකාරී නීති, පසුව බලයට පත්වන පාලකයන් විසින් එම නීති සම්මත කළ නායකයන්ට එරෙහිවම මර්දනය දියත් කිරීමේ පදනම බවට පත්වෙයි.
යුක්තිය පිලිබඳ මෙවැනි කාව්‍යමය සහ/හෝ කළ කම් පල දීම් පිළිබඳ උදාහරණවලින් ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසය පිරී පවතී.
සබැඳි පුවත් :
‘සිස්ටම් චේන්ජ්’ අවලංගු කිරීම ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව දුර්වල කරමින් ජාතික ආරක්ෂක රාජ්‍යය ශක්තිමත් කිරීම
