හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ යුද බිය මැද හම්බන්තොට වරායෙන් ලෝක වාර්තාවක්: චීන කළමනාකාරීත්වයේ සෙල්ලම හරියයිද?

ධාරිතාව මිලියන 2 දක්වා වැඩිකරන්න ඩොලර් මිලියන 108ක අලුත් උපකරණ; ජාතික සම්පත් පිටරට දීම ගැන විවාදය යළිත් උණුසුම් වෙයි.


ගෝලීය නාවික ක්ෂේත්‍රය තුළ පවතින දැඩි අර්බුදකාරී වාතාවරණය තමන්ට වාසියක් කරගනිමින්, හම්බන්තොට ජාත්‍යන්තර වරාය (HIP) 2026 වසරේ මැද භාගය වන විට සිය ඉතිහාසයේ ඉහළම මෙහෙයුම් සාර්ථකත්වය වාර්තා කර තිබේ. හුදෙක් දේශපාලන සංවාදවලට පමණක් සීමා වී තිබූ හම්බන්තොට වරාය, මේ වන විට දකුණු ආසියාවේ නැගී එන ප්‍රධානතම සමුද්‍රීය සැපයුම් කේන්ද්‍රස්ථානයක් (Maritime logistics hub) බවට පත්වෙමින් ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයන්ගේ දැඩි අවධානයට ලක්ව ඇත.

ජූනි මාසයේ ඓතිහාසික මෙහෙයුම් වාර්තාව

වරාය කළමනාකාරීත්වයේ නවතම දත්ත වලට අනුව 2026 ජූනි මාසය වරාය ඉතිහාසයේ ඉහළම මෙහෙයුම් සිදුවූ මාසයයි.

වාහන සහ කන්ටේනර්:
ගතවූ ජූනි මාසය තුළ පමණක් රෝ-රෝ (Ro-Ro) පහසුකම් හරහා වාහන 90,219ක් සහ කන්ටේනර් පර්යන්තය හරහා TEUs 80,325ක් සාර්ථකව හසුරුවා ඇත.

තනි නැවක වාර්තාව:
මෑතකදී ‘MSC Marie Leslie’ නමැති දැවැන්ත නෞකාවෙන් පමණක් කන්ටේනර් 13,260ක් හැසිරවීම ද විශේෂ වාර්තාවකි.

තිරසාර වර්ධනය:
2025 වසරේදී වරායේ සමස්ත භාණ්ඩ ධාරිතාව 175%කින් ඉහළ ගොස් මෙට්‍රික් ටොන් මිලියන 8.24ක් දක්වා වර්ධනය වූ අතර, 2024 වසරේ 53,169ක් වූ වාර්ෂික කන්ටේනර් ප්‍රමාණය 2025 වන විට අට ගුණයකින්, එනම් 428,036ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

හෝමුස් අර්බුදය සහ ඩොලර් මිලියන 108ක ආයෝජනය

ප්‍රධාන නැව් මාර්ගයේ සිට නාවික සැතපුම් 10ක් වැනි කෙටි දුරකින් පිහිටීම හම්බන්තොටට ඇති ලොකුම ස්වාභාවික වාසියයි.

යුද අවදානම වාසියක් කරගැනීම:
බලාපොරොත්තු වූ පරිදිම හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ (Strait of Hormuz) හටගත් දේශපාලන සහ ආරක්ෂක අවිනිශ්චිතතාවයට වරාය කළමනාකාරීත්වය කල්තියා සූදානම් විය. ගෝලීය නැව් සමාගම්වලට කිසිදු බාධාවකින් තොරව සේවා සපයන බවට දුන් සහතිකය නිසා, ජාත්‍යන්තර නැව් රැසක් හම්බන්තොට වරාය විකල්ප සැපයුම් මාර්ගයක් ලෙස තෝරාගත්තේය.

ප්‍රාග්ධන යෙදවීම්:
වරායේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී විල්සන් ක්ලූ පවසන්නේ පවතින ඉල්ලුමට සරිලන සේ වාහන අංගන ධාරිතාව දෙගුණ කර, කන්ටේනර් ගබඩා 30%කින් වැඩි කර ඇති බවයි. වරායේ වාර්ෂික කන්ටේනර් ධාරිතාව මිලියන දෙක (2 million TEUs) දක්වා ඉහළ නැංවීම සඳහා අලුත් නවීන උපකරණ වෙනුවෙන් ඩොලර් මිලියන 108ක දැවැන්ත ප්‍රාග්ධනයක් වෙන් කර ඇත.

ජාතික උපායමාර්ගික විවාදය

හම්බන්තොට වරායේ මෙම වාණිජ සාර්ථකත්වය මෙරට දේශපාලන අංශ තුළ පවතින පැරණි විවාදයක් යළි අවදි කර තිබේ.

පක්ෂග්‍රාහී මතය:
ජාත්‍යන්තර මෙහෙයුම් හවුල්කාරිත්වයන් (විදේශීය සමාගම්වලට පැවරීම) හරහා වරායට නවීන තාක්ෂණය, ගෝලීය නැව් ජාලයන් සහ කළමනාකරණ විශේෂඥතාවය සෘජුවම ලැබී ඇති බැවින් මෙම ලාභය උපයාගත හැකි වූ බව ආධාරකරුවෝ පවසති.

විවේචකයන්ගේ මතය:
විදේශීය ආයෝජන පුළුල් වෙද්දී රටේ ස්වෛරීභාවය සහ ජාතික අවශ්‍යතාවලට (National interests) ඉන් සිදුවන බලපෑම පිළිබඳව දැඩි අධීක්ෂණයක් තිබිය යුතු බව විවේචකයෝ දිගින් දිගටම පෙන්වා දෙති.

 

වත්මන් මාලිමාවේ ආණ්ඩුවේ සමස්ත ආර්ථික ප්‍රතිපත්තිය සහ ජාතික ආරක්ෂාව බිඳ නොදමා වාණිජ අවස්ථා සමබර කරගැනීමේ හැකියාව මත හම්බන්තොට වරායේ ඉදිරි ගමන තීරණය වේ. ඉදිරි මාස කිහිපය ඇතුළත වරාය පරිශ්‍රය තුළ අලුතින් ඉදිකෙරෙන දකුණු ආසියාවේ විශාලතම වාණිජ සැපයුම් ගබඩා සංකීර්ණයේ (Logistics complex) පළමු අදියරේ වැඩකටයුතු නිල වශයෙන් අවසන් කර විවෘත කිරීමට නියමිතය.

 

(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර )

මුලාශ්‍රය :

Record Growth Strengthens Hambantota's Appeal for Global Investors