චීන සිනොපෙක් තෙල් පිරිපහදුව අත්හැරීමට කැබිනට් කමිටු නිර්දේශයක්

හම්බන්තොට ඉදි කිරීමට සැලසුම් කළ ඩොලර් බිලියන 3.7ක දැවැන්ත තෙල් පිරිපහදු ව්‍යාපෘතිය අත්හිටුවන ලෙස කැබිනට් සාකච්ඡා කමිටුව රජයට නිර්දේශ කර තිබේ. චීන සිනොපෙක් සමාගම ඉදිරිපත් කළ දැඩි කොන්දේසි 10ක් ප්‍රතික්ෂේප කරමින් කමිටුව මෙම පියවර ගෙන ඇත්තේ, දැනට ඇති ගිවිසුම අහෝසි කර නව ආයෝජන කැඳවන ලෙස යෝජනා කරමිනි.

මෙම නිර්දේශය සම්බන්ධයෙන් කැබිනට් මණ්ඩලයේ අවසන් සහ තීරණාත්මක එකඟතාව තවමත් ලැබී නොමැත.

කොන්දේසි 10ක් හැලූ රජයේ ස්ථාවරය

ජනාධිපති කාර්ය මණ්ඩල ප්‍රධානී බී. කේ. ප්‍රභාත් චන්ද්‍රකීර්ති ගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් සාකච්ඡා කමිටුව, රටේ බලශක්ති ස්වෛරීභාවය පෙරදැරි කරගනිමින් චීන සමාගමේ ඉල්ලීම් කිහිපයක්ම ඉවත දමා ඇත:

* වෙළඳපොළ ඒකාධිකාරිය: මෙරට දේශීය ඉන්ධන වෙළඳපොළෙන් 40%ක කොටසක් සිනොපෙක් සමාගමට ලබා දෙන ලෙස කළ ඉල්ලීම ප්‍රතික්ෂේප විය.

* IMF එකඟතාවලට පටහැනි බදු සහන: වසර 15ත් 25ත් අතර දීර්ඝ බදු නිදහසක් මෙන්ම ලාභාංශ, පොලී සහ විදේශීය සේවක ආදායම් බදු නිදහස් කිරීම් ඉල්ලා තිබිණි. මේවා ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) ආදායම් ඉලක්ක උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස මුදල් අමාත්‍යාංශය පෙන්වා දී තිබේ.

* ඉඩම් සහ 1% කර්තෘභාගය: අරබොක්ක ප්‍රදේශයේ අක්කර 500ට අමතරව වරාය ආසන්නයෙන් තවත් අක්කර 200ක් වසර 99කට ඉල්ලා සිටීමත්, රජයට ලැබිය යුතු 1%ක රාජකීය මුදල (Royalty) ඉවත් කිරීමට යෝජනා කිරීමත් ගැටලුවට මුල් විය.

* පාරිසරික වගකීම් සහ විදුලි මිලදී ගැනීම්: දකුණු වෙරළබඩ පරිසර පද්ධති ආරක්ෂා කිරීමේ බහු-වාර්ෂික වියදම් පියවා ගැනීමට අකමැති වීම සහ නිපදවන අතිරික්ත විදුලිය කිලෝවොට් පැයකට ඩොලර් 0.076කට නොඅඩු මිලකට ජාතික පද්ධතියට අනිවාර්යයෙන් මිලදී ගන්නා ලෙස කළ බලපෑම ද කමිටුව ප්‍රතික්ෂේප කර ඇත.

සපුගස්කන්දට නව පණක්

චීන සමාගමේ ඉල්ලීම් ප්‍රතික්ෂේප වීමත් සමඟ, වසර ගණනාවක් නිසි අවධානයක් නොලැබුණු රජයට අයත් සපුගස්කන්ද තෙල් පිරිපහදුව නවීකරණය කර යළි පණගැන්වීමේ සූදානමක් පවතී.

දේශීය පිරිපහදුව රැකගනිමින් රට තුළ පිරිපහදු ධාරිතාව ශක්තිමත් කිරීම බලශක්ති ක්ෂේත්‍රයේ ස්වාධීනත්වයට ලැබුණු සුවිශේෂී තල්ලුවක් ලෙස ආර්ථික විශේෂඥයෝ දකිති.

කලාපීය භූ දේශපාලනය සහ 'ශ්‍රී ලංකාවට මුල්තැන'

හම්බන්තොට වරාය ආශ්‍රිතව චීන ව්‍යාපාරික පියසටහන තවදුරටත් පුළුල් වීම කෙරෙහි ඉන්දියාව සහ ඇමරිකාව දීර්ඝ කාලයක සිට දැඩි විමසිල්ලෙන් පසු විය. රටේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් එක් විදේශීය රාජ්‍ය සමාගමක ඒකාධිකාරයකට නතු නොකිරීම හරහා, කලාපීය ආරක්ෂක ගැටලු රාජ්‍යතාන්ත්‍රිකව සමනය කර ගැනීමට කොළඹට හැකි වී ඇති බව විදේශ කටයුතු නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

මෙය චීන විරෝධී පියවරකට වඩා, ඕනෑම සුපිරි බලවතෙකු ඉදිරිපත් කරන අසමතුලිත ගිවිසුම් වෙනුවට ජාතික ආර්ථිකය ආරක්ෂා කර ගැනීමේ "ශ්‍රී ලංකාවට මුල්තැන" දෙන මධ්‍යස්ථ විදේශ ප්‍රතිපත්තියක් බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයින්ගේ මතයයි.


වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා නිල මූලාශ්‍රය:
Sunday Times Business වාර්තාව