සිරස 'නියමාර්ථය' දේශපාලන වැඩසටහනට එක්වෙමින් ඔහු අවධාරණය කළේ, වර්තමාන වේගවත් ලෝකය හමුවේ ආණ්ඩුවල කාර්යභාරය නැවත අර්ථකථනය කරගත යුතු බවයි. මෙම සාකච්ඡාව මෙහෙයවනු ලැබුවේ ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදී නිහාල් වික්‍රම එදිරිසූරිය විසිනි.
ව්‍යාපාර කිරීම රජයේ වැඩක් නොවේ
"රජයකට ව්‍යාපාරවල නිරතවීමට වුවමනාවකුත් නෑ; අයිතියකුත් නෑ" යන දැඩි ස්ථාවරය මිලින්ද මොරගොඩ මෙහිදී පැහැදිලි කරයි. නවීන ලෝකයේ ඉදිරියෙන්ම සිටින්නේ ආණ්ඩු නොව, නිර්මාණශීලී අදහස් සහිත ව්‍යවසායකයින්ය.
කලකට පෙර ලෝකයේ ප්‍රමුඛ සමාගම් වූයේ තෙල් සහ බැංකු වුවද, අද ඉහළටම පැමිණ ඇත්තේ කෘත්‍රිම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණය හසුරුවන Nvidia වැනි ආයතනයි. මෙවැනි සීඝ්‍ර තාක්ෂණික විප්ලව හමුවේ රාජ්‍ය යාන්ත්‍රණයන් බොහෝවිට රැඳෙන්නේ පස්සෙනි.
රජය සතු සැබෑ වගකීම වන්නේ ව්‍යාපාර කිරීම නොව, ඊට සුදුසු නීතිමය පරිසරය, සාධාරණ බදු ක්‍රම සහ යටිතල පහසුකම් සකස් කිරීමයි. එමෙන්ම ජාතික ආරක්ෂාව, අධිකරණය සහ දිළිඳු ජනතාව රැකබලා ගැනීම රජයක මූලික යුතුකම විය යුතුය.
කිසියම් ආයතනයක් පිහිටුවීමේදීම එය වසර පහකින් හෝ දහයකින් යළි සමාලෝචනය කර, අවශ්‍ය නොවේ නම් වසා දැමීමේ නීතිමය කාලසීමාවක් (Sunset clause) තිබිය යුතු බව ඔහු යෝජනා කරයි.
රාජ්‍ය සේවය රැකියා බෙදන තැනක්ද?
ලක්ෂ දොළහ ඉක්මවූ මෙරට රාජ්‍ය සේවය සම්බන්ධයෙන් අදහස් දැක්වූ ඔහු, රජයක ප්‍රමුඛ වගකීම රැකියා සැපයීම නොවන බව පැහැදිලි කළේය. ලෝක ඉතිහාසය පුරා රස්සා සැපයීම පමණක් ඉලක්ක කරගත් සෑම රටක්ම අවසානයේ බංකොලොත් විය.
හමුදාව, පොලීසිය, ගුරු සහ සෞඛ්‍ය අංශවල සේවය කෙරෙහි වෙනම අවධානයක් යොමුකළ හැකි වුවද, සමස්ත රාජ්‍ය සේවයේම කාර්යක්ෂමතාව ඉහළ නංවා සුදුසු වැටුපක් ලබාදිය යුතුය.
රටක වඩාත්ම දක්ෂ මානව සම්පත මෙහෙයවිය යුත්තේ අකාර්යක්ෂම රාජ්‍ය කාර්යාලවල පුටු පිරවීමට නොව, නව ව්‍යාපාර බිහිකරමින් නිෂ්පාදන ආර්ථිකය බලගැන්වීමටය.
තරගකාරී වෙළඳපොළ සහ ප්‍රවාහන ආකෘතිය
පොදු ප්‍රවාහන සේවාවලදී ආණ්ඩුව හඳුන්වාදුන් 'මෙට්‍රෝ බස්' (Metro Bus) වැනි අත්හදාබැලීම් හොඳ අතරමැදි පියවරක් ලෙස ඔහු දකියි. එහිදී රජය මෙන්ම පෞද්ගලික අංශයද සාධාරණ මිලකට ගුණාත්මක සේවාවක් සැපයීමට තරග කළ යුතුය.
රක්ෂණ ක්ෂේත්‍රයද සම්පූර්ණයෙන්ම පෞද්ගලික අංශයට පැවරිය හැකි බව පෙන්වා දෙන ඔහු, දුම්රිය සේවය වැනි අධික පිරිවැයක් සහිත ක්ෂේත්‍ර නගාසිටුවීමට රජයේ මැදිහත්වීම සහ මහා පරිමාණ ආයෝජන අත්‍යාවශ්‍ය බව පවසයි.
අධිවේගී මාර්ග ඉදිකර පවත්වාගෙන යාමේදී, ඒවා පෞද්ගලික අංශයට විකුණා (PPP ක්‍රමවේදය හරහා) එම මුදලින් නව මාර්ග ඉදිකිරීමේ විදේශීය ක්‍රමවේද මෙරටටද යොදාගත හැකි බව ඔහු සඳහන් කරයි.
විදේශ ආයෝජන සහ ඒකාධිකාරයන් බිඳීම
ගුවන් තොටුපළ හෝ වරාය ජැටි වැනි දැවැන්ත වත්කම් ඉදිරියට ගෙන යාමට රාජ්‍ය මුදල් ප්‍රමාණවත් නොවන බැවින් විදේශ ආයෝජන කඩිනමින් කැඳවිය යුතුය. ඉන්දියාව පවා සිය ප්‍රධාන ගුවන් තොටුපළ පුද්ගලික අංශය සමඟ එක්ව සාර්ථකව නවීකරණය කළ ආකාරය ඔහු සිහිපත් කරයි.
අධ්‍යාපන හා සෞඛ්‍ය ක්ෂේත්‍ර තුළද ආණ්ඩුව සියල්ල බදාගෙන නොසිටිය යුතුය. විදේශ විශ්වවිද්‍යාල මෙරට තුළ පිහිටුවීමට ඉඩදීම හරහා දේශීය සිසුන්ට මෙන්ම කලාපීය සිසුන්ටද අවස්ථා විවර කළ හැක.
සෞඛ්‍ය සේවයේදී සාමාන්‍ය ජනතාව පෞද්ගලික රෝහල් බිල්පත් හමුවේ අසරණ වීම වැළැක්වීමට විධිමත් සෞඛ්‍ය රක්ෂණ ක්‍රමවේදයක් රට තුළ ස්ථාපිත කිරීමේ අවශ්‍යතාවද ඔහු පෙන්වා දෙයි. තායිලන්තය වැනි රටවල් වෛද්‍ය සංචාරක ක්ෂේත්‍රය සාර්ථකව ජයගත්තේ මෙවැනි විවෘත ප්‍රතිපත්ති හරහාය.
සහනාධාර පිටුපස ඇති සැබෑ බර
ඉන්ධන හෝ වෙනත් භාණ්ඩ සඳහා ආණ්ඩුව සහනාධාර ලබාදෙන විට එම මුදල අහසින් පාත්වන්නේ නැත. තෙල් මිල පහත දැමීමට වෙන්කරන සෑම මුදලක්ම අධ්‍යාපනයෙන්, සෞඛ්‍යයෙන් හෝ ජනතාවගේම බදු මුදලින් කපාගන්නා එකකි.
අතීතයේදී ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව රාජ්‍ය බැංකුවලින් ණය ලබාගෙන අඩු මිලට තෙල් බෙදාහැරීම හේතුවෙන් අවසානයේ බැංකු පද්ධතිය හිරවී, ඉහළ ගිය පොලිය ගෙවීමට සිදුවූයේද මෙරට සාමාන්‍ය පුරවැසියාටමය.
ආණ්ඩුවක් ලබාදෙන ඕනෑම සත පහක සහනයක් පවා අවසානයේ පියවෙන්නේ තමන්ගේම සාක්කුවෙන් බව සමාජය අවබෝධ කරගත යුතු බව මිලින්ද මොරගොඩ වැඩිදුරටත් අවධාරණය කරයි.