කරදිය වළල්ලෙන් වටවුණු රටේ ධීවර කර්මාන්තය තාමත් ජීවිකාවක් විතරයි; ඉන්දියාවේ 'අමුල්' (Amul) ආකෘතියෙන් කිරි ගොවියා ජාත්‍යන්තරයට ගෙන යා හැකි බවට පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ අද (ජූලි 15) කළ විශ්ලේෂණය
ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ඉතිහාසය පුරා පැවැති පැරණි වාරි ශිෂ්ටාචාරය සහ යටත්විජිත වැවිලි ආර්ථිකය නමැති ක්‍රමවේද දෙක පමණක් යාවත්කාලීන කිරීමට උත්සාහ කරනු වෙනුවට, කෘෂිකර්මාන්තය, සත්ව පාලනය සහ ධීවර ක්ෂේත්‍රය එකට යා කරන නවීන "ජීව-ආර්ථිකයක්" (Bio-economy) කරා රට මෙහෙයවන තුන්වැනි කෘෂිකාර්මික විප්ලවයකට (Third Agricultural Revolution) ශ්‍රී ලංකාව වහාම ප්‍රවිෂ්ට විය යුතු බව පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ අවධාරණය කරයි.
අද (ජූලි 15) දින 'ඩේලි මිරර්' පුවත්පතට විශේෂ ලිපියක් සම්පාදනය කරමින් හෙතෙම පෙන්වා දෙන්නේ මීට අඩසියවසකට පෙර කෝපි වගාව ගැන නමක්වත් නොතිබූ වියට්නාමය අද වන විට ලෝකයේ විශාලතම කෝපි අපනයනකරුවෙකු වී ඇත්තේ ඉඩම් භාවිතය, පර්යේෂණ, මූල්‍ය, යටිතල පහසුකම් සහ ගෝලීය වෙළෙඳපොළ එකම ජාතික උපායමාර්ගයකට පෙළගැස්වීම නිසා බවයි.
පැරණි වැවිලි ආකෘතියේ අසාර්ථකත්වය සහ ව්‍යාජ තේරීම්
නිදහසින් පසු මෙරට ක්‍රියාත්මක වූ ඉඩම් ප්‍රතිසංස්කරණ මඟින් අයිතිය සාධාරණ වුවද, ඵලදායිතාව සහ ජාත්‍යන්තර තරගකාරිත්වය සහමුලින්ම බිඳවැටුණු බව මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි.
හිමිකාරිත්වයේ ගැටලුව:
1970 දශකයේ වතු ජනසතු කිරීම නිසා වාණිජ විනය සහ කළමනාකරණ වගවීම බිඳ වැටුණි. වර්තමානයේ පවතින බදු දීමේ දෙමුහුන් ආකෘතිය යටතේ වුවද පුද්ගලික සමාගම් තමන්ට අයිතියක් නැති වතු සඳහා දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධනයක් ආයෝජනය කිරීමට මැලි වෙති. තේ වැනි බෝග සඳහා දශක ගණනාවක ආයෝජන ක්ෂිතිජයක් අවශ්‍ය බැවින් ඉඩම් අයිතිය හෝ ඉතා දිගුකාලීන ආරක්ෂිත බදු ක්‍රම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
බොරු විකල්ප:
"අපිට ඕනෑ බත්ද නැත්නම් අපනයනද, වතු වගාවද නැත්නම් ගොවි ජනපදද යන්න තෝරාගැනීම ව්‍යාජ එකකි. සාර්ථක කෘෂිකාර්මික ආර්ථිකයක් සතු වන්නේ මේ සියල්ලේම එකතුවකි. කෘෂිකර්මාන්තය යනු බෝග වැවීම පමණක් නොව තරගකාරී අගය දාමයන් (Value Chains) ගොඩනැඟීමයි."
රාජ්‍ය ඉඩම් බාධකය:
ලංකාවේ ඉඩම්වලින් 80%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් තාමත් පවතින්නේ රජය සතුවය. පෞද්ගලික ආයෝජන, තාක්ෂණය සහ දිගුකාලීන ප්‍රාග්ධනය ආකර්ෂණය කර ගැනීමට නම් ඉඩම් භුක්තියේ ආරක්ෂාව සහ ඵලදායී භාවිතය තහවුරු කළ යුතුය.
සත්ව පාලනය සහ නිල් ආර්ථිකයේ (Fisheries) නොදියුණු විභවය
කෘෂිකර්මාන්තයෙන් ඔබ්බට ගිය අනෙකුත් ප්‍රධාන ප්‍රභවයන් දෙකක් මෙරට පාලකයන් විසින් දිගින් දිගටම නොසලකා හැර තිබේ.
කිරි කර්මාන්තය සහ අමුල් ආකෘතිය:
හිතකර දේශගුණයක් තිබියදීත් ලංකාව තාමත් පිටි කිරි ආනයනයට බිලියන ගණන් වැය කරයි. ඉන්දියාවේ 'අමුල්' සමුපකාර පද්ධතිය පෙන්වා දී ඇත්තේ කුඩා ගොවීන් විස්ථාපනය නොකර, නවීන එකතු කිරීමේ සහ අලෙවිකරණ පද්ධති හරහා ඔවුන් ජාත්‍යන්තර මට්ටමට ඔසවා තැබිය හැකි බවයි. එසේම ඉන්දියාවේ විශාල පංගුවක් හිමි මීහරක් කිරි (Buffalo milk) නිෂ්පාදනය ලංකාව තුළ තාමත් පවතින්නේ ඉතා නොදියුණු මට්ටමකය.
ධීවර අයිතිය වෙනත් රටවලට:
ඉන්දියන් සාගරයේ මධ්‍යයේ පිහිටා තිබුණද, ලංකාව ධීවර ක්ෂේත්‍රය දෙස බලන්නේ හුදෙක් ජීවිකාව රැකගන්නා අංශයක් ලෙස පමණි. අපේ ටූනා (Tuna) මාලු ලෝකයේ හොඳම මට්ටමක තිබියදීත්, සැකසුම් සහ ඇසුරුම්කරණයේ අගය එකතු කිරීම් (Value addition) සිදුවන්නේ තායිලන්තය, වියට්නාමය සහ පිලිපීනය වැනි රටවලිනි.
හදිසි උපායමාර්ගික කැපවීම් 5ක්
තුන්වැනි කෘෂිකාර්මික විප්ලවය සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා ආණ්ඩු මාරුවීම් හමුවේ වෙනස් නොවන ජාතික ප්‍රතිපත්තියක් සමඟ මෙම කැපවීම් වහාම කළ යුතු බව මිලින්ද මොරගොඩ යෝජනා කරයි.
1- ඉඩම් ප්‍රතිපත්තිය ප්‍රතිසංස්කරණය කර සුරක්ෂිත දිගුකාලීන ඉඩම් භුක්ති අයිතියක් (Tenure) ලබාදීම.
මහවැලි ව්‍යාපෘතිය වැනි සාර්ථක අතීත පියවරයන් පැවතියද, ඒවා හුදෙකලා අත්හදා බැලීම් බවට පත්නොකර දීර්ඝකාලීන ජාතික තරගකාරීත්ව උපායමාර්ගයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීමට දේශපාලන නායකත්වයට තිබෙන බිය සහ බාධාවන් වහාම පසෙක ලෑ යුතු බව පාත්ෆයින්ඩර් වාර්තාව අවධාරණය කරයි.
මුලාශ්‍රය :
The Third Agricultural Revolution
