ලෝකය හොල්ලන AI රැල්ල බිඳ වැටුණොත් ආසියාවට වෙන දේ

ලොව පුරා තාක්ෂණික සමාගම් කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) වෙනුවෙන් ඩොලර් බිලියන ගණනින් මුදල් පොම්ප කරමින් සිටී. එහෙත් මේ දැවැන්ත ආයෝජනවලට සරිලන සැබෑ ප්‍රතිඵල ආර්ථිකයට නොලැබී ගියහොත් සිදුවන්නේ කුමක්ද?

බැංකොක් නුවර පැවැත්වෙන ලෝක බැංකු සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ වාර්ෂික සමුළුවේදී නිකුත් කෙරුණු නවතම 'ලෝක ආර්ථික දැක්ම' (WEO) වාර්තාව පෙන්වා දෙන්නේ එවැනි බිඳ වැටීමක් සිදුවුවහොත් ඇමෙරිකාවට පසුව ලෝකයේ වැඩිම ආර්ථික පාඩුව විඳින්නට සිදුවන්නේ ආසියාවට බවයි.

බිඳ වැටීමක් වුණොත් වෙන්නේ මොකක්ද?

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ආර්ථික උපදේශිකා මෙන්ම පර්යේෂණ අධ්‍යක්ෂිකා සිල්වානා ටෙන්රෙයිරෝ (Silvana Tenreyro) පෙන්වා දෙන පරිදි, 2023 සිට 2025 දක්වා කාලය තුළ ගෝලීය වෙළෙඳාම 8.3%කින් ඉහළ ගියේය. විශේෂත්වය වන්නේ, ඉන් AI ආශ්‍රිත භාණ්ඩ වෙළෙඳාම පමණක් 29%කින් වර්ධනය වීමයි. AI නිෂ්පාදන නොතිබුණේ නම් සමස්ත වෙළෙඳ වර්ධනය 4.6%ක් තරම් පහළ මට්ටමක පවතිනු ඇත.

නමුත් මේ වන විට මතුව ඇති ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ, මෘදුකාංග සංවර්ධනය සහ පාරිභෝගික සේවා වැනි ක්ෂේත්‍ර කිහිපයකට සීමිත ඵලදායිතාවක් එක්කළ ද, සමස්ත ආර්ථිකයේ වැටුප්, සේවා නියුක්තිය හෝ සැබෑ නිෂ්පාදන ධාරිතාව ඉහළ නැංවීමට AI තාක්ෂණය තවමත් ප්‍රමාණවත් දායකත්වයක් ලබා දී නොතිබීමයි.

ආයෝජන බලාපොරොත්තු සුන්වී වෙළෙඳපොළ පසුබැසීමක් (Market correction) සිදුවුවහොත්:

* ඇමෙරිකානු කොටස් වෙළෙඳපොළ 20%කින් ද, සෙසු ලෝක වෙළෙඳපොළවල් 15%කින් ද පහත වැටෙනු ඇත.
* 2028 වන විට ගෝලීය ආර්ථික වර්ධනය පුරෝකථනය කළ මට්ටමට වඩා 1.1%කින් අඩු වනු ඇත.
* මෙහිදී ඇමෙරිකාවට 1.8%ක සහ ආසියාවට 1.7%ක ආර්ථික පසුබෑමක් එල්ල වීමේ දැඩි අවදානමක් පවතී.

ආසියාවට වැඩි බලපෑමක් ඇයි?

AI තාක්ෂණයට අවශ්‍ය ප්‍රධානතම දෘඩාංග සහ අර්ධ සන්නායක (Semiconductors) සපයන්නේ ආසියානු කලාපයයි. වාර්තාවට අනුව, ලොව AI පරිගණක දෘඩාංග සැපයුමෙන් 62%ක්ම පාලනය කරන්නේ තායිවානය සහ දකුණු කොරියාවයි.

මේ නිසා තාක්ෂණික කඩාවැටීමක් සිදුවුවහොත් ආසියානු තාක්ෂණ අපනයනකරුවන්ගේ භාණ්ඩ මිල 20%කින් පමණ කඩා වැටීමේ අවදානමක් මතු වේ. කලාපයේ සෙසු රටවලටද 4%ක පමණ බලපෑමක් එල්ල වනු ඇත.

සංවර්ධනය වන රටවලට සහ ශ්‍රී ලංකාවට එල්ල වන පීඩනය

AI දෘඩාංග නිෂ්පාදනය නොකරන ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට මෙමඟින් සෘජු තාක්ෂණික කම්පනයක් දැනෙන්නේ නැතත්, මූල්‍ය වෙළෙඳපොළ හරහා එන රැල්ලෙන් ගැලවීම පහසු නැත.

ගෝලීය මට්ටමින් ආයෝජකයන්ගේ විශ්වාසය පළුදු වුවහොත්, සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල ණය ලබා ගැනීමේ පිරිවැය සහ පොලී අනුපාතික (risk premiums) ඉහළ යනු ඇතැයි IMF අනතුරු අඟවයි. විදේශ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කරමින් ආර්ථිකය ස්ථාවර කරගැනීමට උත්සාහ කරන මෙරට වැනි රටවලට ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය වෙළෙඳපොළෙන් ප්‍රාග්ධනය සපයා ගැනීම වඩාත් මිල අධික සහ අසීරු කාර්යයක් විය හැක්කේ ඒ නිසාය.

ලෝක ආර්ථිකයේ සුබවාදී බලාපොරොත්තුව වන්නේ AI තාක්ෂණය සැබෑ ඵලදායිතාවක් ගෙනදෙමින් දිගුකාලීන වර්ධනයක් අත්පත් කර ගැනීමයි. එසේ වුවහොත් 2029 වන විට ලෝක ආර්ථිකය 0.6%කින් ඉහළ යනු ඇත. එහෙත් වර්තමාන දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ ආයෝජන රැල්ල සහ සැබෑ ප්‍රතිඵලය අතර පරතරය පුළුල් වන තාක්, ආසියාව ඇතුළු ගෝලීය වෙළෙඳපොළ සැලකිය යුතු මූල්‍ය අවදානමක් මත රැඳී සිටින බවයි.

වැඩිදුර කියවීම සඳහා:

The Morning: AI correction could cost Asia 1.7% of output – IMF Report

International Monetary Fund: World Economic Outlook (October 2026)

ගෝලීය බලය ටෙක්නෝපොලිටික්ස් අතට: මිලින්දගෙන් අනතුරු ඇඟවීමක්