රියාද් නුවර කිං කාලිඩ් ජාත්‍යන්තර ගුවන් තොටුපොළ වෙත එල්ල වූ මිසයිල සහ ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර මාලාවකින් පුද්ගලයන් 18 දෙනෙකු ජීවිතක්ෂයට පත්ව 300 කට අධික පිරිසක් තුවාල ලැබීමේ සිදුවීමත් සමඟ, සෞදි අරාබියේ ජාතික ආරක්ෂණ සහ පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳ බරපතළ කතිකාවක් නිර්මාණය වී තිබේ.
පසුගිය කාලසීමාව පුරා යේමනයේ හූති සටන්කාමීන්ගේ ප්‍රහාර හමුවේ ජංගම දුරකථන සහ සයිරන් මඟින් මහජනතාව දැනුවත් කළ සෞදි සිවිල් ආරක්ෂක බලධාරීන්, මෙම ප්‍රහාරය එල්ල වන මොහොත වන විට කිසිදු පූර්ව අනතුරු ඇඟවීමක් නිකුත් නොකිරීම ප්‍රධාන විමසුමට ලක්ව ඇත.
අනතුරු ඇඟවීම් නතර වීමට හේතුව කුමක්ද?
රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ආරංචි මාර්ග සහ විදෙස් විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙරට බලධාරීන් මුහුණ දී ඇති ද්විත්ව අර්බුදයයි. එක් පසෙකින් හමුදා මෙහෙයුම් ක්‍රියාත්මක වන අතරතුර, අනෙක් පසින් රට තුළ පවතින සුපුරුදු ආර්ථික හා සමාජයීය ස්ථාවරත්වය ලෝකයට විදහා දැක්වීමට රජය උත්සාහ දරයි.
මහජන කැළඹීම පාලනය:
නිරන්තර අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කිරීම නිසා සාමාන්‍ය ජනතාව අනවශ්‍ය ලෙස කලබලයට පත්වන බවට සහ රාත්‍රී කාලයේ නින්දට බාධා වන බවට පැමිණිලි ලැබී තිබීම පද්ධතිය තාවකාලිකව නිහඬ කිරීමට එක් හේතුවක් වූ බව බටහිර නිලධාරීහු පවසති.
ආයෝජන හා සංචාරක ප්‍රතිරූපය:
සෞදි අරාබිය සිය දැවැන්ත ආර්ථික පරිවර්තන ව්‍යාපෘති සහ ජාත්‍යන්තර සමුළු පවත්වන පසුබිමක, රට තුළ යුදමය බියක් නිර්මාණය වීම වැළැක්වීමේ උත්සාහයක් මෙහි යටිපෙළෙහි පවතින බව දේශපාලන විචාරක සුල්තාන් අල්-අමර්ගේ නිරීක්ෂණයයි.
ගුවන් ආරක්ෂණ සීමා:
සෞදි අරාබිය සතු භූමි ප්‍රමාණය සහ තෙල් සම්පත්, ගුවන් තොටුපොළවල් වැනි සංවේදී ස්ථාන විශාල ප්‍රමාණයක් එකවර ආරක්ෂා කිරීමට අවශ්‍ය 'පේට්‍රියට්' (Patriot) මිසයිල පද්ධති ප්‍රමාණවත් නොවීමද මෙහි ප්‍රායෝගික අභියෝගයකි.
කලාපීය රටවල වෙනස සහ තානාපති අංශ
කටාර්, කුවේට් සහ බහරේන් වැනි ගල්ෆ් කලාපයේ සෙසු රටවල් ප්‍රහාර එල්ල වන සෑම අවස්ථාවකදීම ජංගම දුරකථන කෙටි පණිවුඩ හෝ ආරක්ෂක සයිරන් මඟින් ජනතාව ආරක්ෂිත ස්ථාන වෙත යොමු කිරීමට ක්‍රියා කරයි.
එහෙත් සෞදි අරාබිය තුළ පසුගිය සති කිහිපයේ මහජන පද්ධතිය අක්‍රියව තිබියදීත්, බටහිර තානාපති කාර්යාල සිය කාර්ය මණ්ඩල සඳහා අභ්‍යන්තර බුද්ධි තොරතුරු මත පදනම්ව වෙනම ආරක්ෂක දැනුම්දීම් නිකුත් කර තිබූ බව හෙළි වේ. කෙසේ වෙතත්, සෙනසුරාදා එල්ල වූ මාරාන්තික ප්‍රහාරය සම්බන්ධයෙන් එවැනි තානාපති කාර්යාල වෙතද පූර්ව තොරතුරක් ලැබී නොතිබීම ආරක්ෂක පරතරයේ බරපතළකම කියාපාන්නකි.
ශ්‍රී ලංකාවට සහ විදෙස්ගත ප්‍රජාවට ඇති බලපෑම
මෙම තත්ත්වය ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට සෘජුව බලපාන ප්‍රධාන කරුණු දෙකකි:
* විදෙස් ශ්‍රමික ආරක්ෂාව: රියාද් ගුවන් තොටුපොළ මෙන්ම ඒ අවට ප්‍රදේශවල දහස් ගණනක් ශ්‍රී ලාංකික ශ්‍රමිකයෝ සේවය කරති. අනතුරු ඇඟවීමේ පද්ධති ක්‍රියාත්මක නොවීම ඔවුන්ගේ මූලික ජීවිත ආරක්ෂාව දැඩි අවදානමකට ලක් කරයි.
* ගුවන් ගමන් සහ ආර්ථිකය: මැදපෙරදිග ප්‍රධාන ගුවන් මධ්‍යස්ථානයක් ඉලක්ක වීම හරහා ශ්‍රී ලාංකිකයන්ගේ විදේශ ගමන් බිමන් ප්‍රමාද වීම්වලට මෙන්ම ගුවන් ගමන් ගාස්තු ඉහළ යාමටද ඉඩකඩ පවතී. එමෙන්ම කලාපයේ උත්සන්න වන යුදමය වාතාවරණය මෙරට ඉන්ධන සැපයුමට සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයටද වක්‍ර බලපෑම් එල්ල කළ හැකිය.
මෙම සිදුවීමෙන් පසු සෞදි සිවිල් ආරක්ෂක අංශ නැවතත් ඇතැම් ප්‍රදේශ සඳහා සීමිත අනතුරු ඇඟවීම් නිකුත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇති අතර, ආරක්ෂක ස්ථාන හෝ ප්‍රහාරයන්හි ඡායාරූප සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ හුවමාරු කර ගැනීමෙන් වළකින ලෙසද ජනතාවට නීතිමය උපදෙස් දී තිබේ.
මුලාශ්‍රය :
Reuters - Saudi warning system stayed silent before deadly airport attacks