එහි අර්ථකථන කොටස තුනී සහ වැරදි ය. එය අධ්‍යක්ෂ ජනරාල්වරයෙකු සහ කාර්ය මණ්ඩලයක් සහිත නමුත් ඒකාබද්ධ අරමුදලට ප්‍රවේශයක් නොමැති සංවිධානයක් නිර්මාණය කරයි. වෙනත් ප්‍රභවයන්ගෙන් මුදල් රැස් කිරීමට සහාය වීම සඳහා භාවිතා කළ හැකි ආරම්භක අරමුදලක් පවා එමගින් නිර්මාණය නොකරයි. මෙම සැලසුම පදනම් වී ඇත්තේ සාමාජිකයින් (වරලත් අය) විසින් පාලක මණ්ඩලය සහ විනය කමිටු තෝරා පත් කර ගැනීම මත වන නමුත් සාමාජිකයින් කවුරුන්ද යන්න පිළිබඳව නිහඬ (නැතහොත් කපටි) වන අතර සාමාජිකයින්ගෙන් සහ විභාග හරහා සාමාජිකයන් වීමට කැමති අයගෙන් ලැබෙන ගාස්තු එහි ප්‍රධාන ආදායම් මාර්ගය වේ.
නමුත් පනත ගැසට් කර ඇත. දැන් සලකා බැලිය හැකි එක ම ප්‍රශ්නය වන්නේ එය ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට අනුකූල ද යන්න පමණකි. එය රාමුවක් හෝ සංකල්ප පත්‍රිකාවක් හෝ ධවල පත්‍රිකාවක් හෝ ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කළේ නම්, දැනුමැති පුද්ගලයින්ගේ දායකත්වයෙන් එය වැඩිදියුණු කළ හැකිව තිබිණි. බොහෝ පැහැදිලි අඩුපාඩු (නිවැරදි කිරීම අනිවාර්ය නොවන නමුත්) පෙන්වා දිය හැකිව තිබිණි. දැන් සිදුවීමට ඉඩ ඇත්තේ, කිසිදු ප්‍රයෝජනවත් කාර්යයක් ඉටු නොකරන නමුත් වසරකට බදු ගෙවන්නන්ගේ මුදල් රුපියල් මිලියන 53 ක් කා දමන ශ්‍රී ලංකා පුවත්පත් මණ්ඩලය වැනි අකාර්යක්ෂම හා අතිරික්ත ආයතනයක් නිර්මාණය වීම පමණකි.
මුදල් කොහේද?
පනත් කෙටුම්පතේ බොහෝ අඩුපාඩු තිබෙන නමුත් සරල බව සඳහා මුදල් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමු. පනත් කෙටුම්පතේ ලැයිස්තුගත කර ඇති ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ශ්‍රී ලංකා මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ වරලත් ආයතනය ( CIMPSL) සඳහා අරමුදල් සපයන ආකාරය ගැන කෙටුම්පත්කරුවන් සිතන්නේ කෙසේද?
“16 (2) ආයතනයේ අරමුදලට
(අ) මේ පනත යටතේ ආයතනය විසින් ස්වකීය බලතල, කාර්ය සහ කර්තව්‍ය ක්‍රියාත්මක
කිරීමේ දී, ඉටු කිරීමේ දී , සහ සිදු කිරීමේ දී ආයතනයට ලැබිය හැකි සියලු මුදල් සහ ,
(ආ) 4 වන වගන්තියේ (ග ) ඡේදයේ අතුරු වගන්තියේ විධිවිධානවලට යටත්ව, ශ්‍රී ලංකාව තුළ
හෝ ඉන් බැහැර ඕනෑම මුලාශ්‍රයකින් ත්‍යාග, ප්‍රදාන, පරිත්‍යාග සහ රික්තවරණ
ආකාරයෙන් ආයතනයට ලැබෙන සියලු මුදල්,
ගෙවනු ලැබිය යුතු ය.”
මෙය විභාග පැවැත්වීම සහ සහතික ප්‍රදානය කිරීම හරහා රැස් කරන ලද ආදායම් සම්භාරයක් භුක්ති විඳිමින් සිටින ශ්‍රී ලංකා වරලත් ගණකාධිකාරී ආයතනය (1959 අංක 23 දරන පනත මගින් නිර්මාණය කරන ලද) හා සමාන වනු ඇතැයි ඔවුන් සිතූ බව පෙනෙන්නට තිබේ. මෙම වෘත්තීය සහතික නොමැතිව කෙනෙකුට ගණකාධිකාරීවරුන්ගේ කාර්යයන් ඉටු කළ නොහැකි ය. එම රීතිය මගින් ශ්‍රී ලංකා වරලත් ගණකාධිකාරී ආයතනය ( ICASL) සඳහා ආදායම ඉහළ නංවන වෙළඳපොළ, නැතහොත් ඒකාධිකාරය යැයි කෙනෙකුට පැවසිය හැකි තත්ත්වය, නිර්මාණය කරයි. පහළ ම මට්ටමේ සිටින අයට එතරම් ආදායමක් නොලැබුණත්, ගිණුම්කරණය ලාභදායී වෘත්තියක් බව දන්නා කරුණකි. යෞවනයෝ සහ ඔවුන්ගේ දෙමාපියෝ එම වෘත්තීය සහතික සඳහා මුදල් ගෙවති.
පුවත්පත් වැසී යන සහ ප්‍රාග්ධනය මත ප්‍රතිලාභ ලබා ගැනීම සඳහා නොව, මාන්නය සහ දේශපාලන බලපෑම සඳහා රූපවාහිනී නාලිකා පවත්වාගෙන යන මේ කාලයේ, මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ට මෙම තර්කය අදාළ වේද? ශ්‍රී ලංකා මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ වරලත් ආයතනය ( CIMPSL) විසින් නිකුත් කරන ලද වෘත්තීය සහතික නොමැති පුද්ගලයින් අන්තර්ගත නිර්මාණකරුවන් ලෙස කටයුතු කිරීම තහනම් කිරීමෙන් ඒකාධිකාරයක් නිර්මාණය නොවන්නේ නම්, ශ්‍රී ලංකා මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ වරලත් ආයතනය ( CIMPSL) සඳහා මුදල් රැස් කිරීම සඳහා තරුණයින් (සහ ඔවුන්ගේ දෙමාපියන්) දිරිමත් කිරීමට නොහැකි වනු ඇත. යූටියුබ්කරුවන්ට පුවත්පත්වලට වඩා ප්‍රේක්ෂකයින් සහ ආදායම වැඩි මේ කාලයේ, මෙය දුෂ්කර කන්දක් වනු ඇත. ස්තුතිවන්ත වන්නට, පනත් කෙටුම්පත මගින් හිරකිරීමේ ස්ථානයක් හෝ ඒකාධිකාරයක් හෝ ඇති කිරීමට උත්සාහ නොකරයි (කෙසේ වෙතත් සංශෝධනයක් හරහා එය කිරීමට අනාගතයේ උත්සාහ කළ හැකිය). එමනිසා, එම ආදායම් මාර්ගයෙන් සුළු ආදායමක් පමණක් ලැබීමට ඉඩ තිබේ.
ශ්‍රී ලංකා මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ වරලත් ආයතනය ( CIMPSL) පනත් කෙටුම්පතෙහි ඒකාබද්ධ අරමුදලෙන් මුදල් ලබා ගැනීම සඳහා විධිවිධාන අඩංගු නොවේ (මූල්‍ය විනය ගැන සැලකිලිමත් වන අයට සතුටට කරුණකි). නමුත් බලාත්මක කළ නීති සම්පාදනය මගින් අවසර දී නොමැති විට පවා ඒකාබද්ධ අරමුදලෙන් ආයතනවලට මුදල් ලබා දීම සඳහා පූර්වාදර්ශයක් තිබේ. 2005 අංක 13 දරන ශ්‍රී ලංකා ආපදා කළමනාකරණ පනතේ 17 වන වගන්තිය:
“17. (1) සභාවට එයටම අයත් වූ අරමුදලක් තිබිය යුතු ය. අරමුදලට පහත දැක්වෙන මුදල් බැර කළ යුතුය :—
(අ) සභාවේ ආරම්භක ප්‍රාග්ධනය වශයෙන් ඒකාබද්ධ අරමුදලෙන් ලැබුණු මුදල;
(ආ) ස්වකීය කර්තව්‍ය ඉටු කිරීමේ දී සභාවට විසින් ලබාගත හැකි යම්තාක් වූ මුදල් ප්‍රමාණ ; සහ
(ඇ) ශ්‍රී ලංකාව තුළ දී හෝ ඉන් බැහැරව කවර වූ හෝ නීත්‍යානුකූල ප්‍රභවයකින් ණය, පරිත්‍යාග, තෑගි හෝ ප්‍රදාන වශයෙන් සභාව විසින් ලබාගත හැකි සියලු මුදල් ප්‍රමාණ.”
17(1)(අ) වගන්තියේ දක්වා ඇති පරිදි "කවුන්සිලයේ ආරම්භක ප්‍රාග්ධනය ලෙස ඒකාබද්ධ අරමුදලෙන් ලැබෙන මුදල්" හැර වෙනත් වාර්ෂික විසර්ජන සඳහා ප්‍රතිපාදන නොමැත. එසේ වුවත්, 2026 දී ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානයට සමස්තයක් ලෙස රුපියල් මිලියන 393 ක් වෙන් කරන ලද අතර, එයින් රුපියල් මිලියන 285 ක් වැටුප් සඳහා විය. පාර්ලිමේන්තුව දෝෂ සහිත නීති පනවයි; විධායකය නීතියට පිටින් ක්‍රියා කරන්නේ එසේ නිර්මාණය කරන ලද ආයතන පවත්වාගෙන යාම සඳහා ය. මෙම විධිවිධානය පවා ශ්‍රී ලංකා මාධ්‍ය වෘත්තිකයන්ගේ වරලත් ආයතනය ( CIMPSL) පනත් කෙටුම්පතේ නොමැත.
එබැවින් CIMPSL හට ඉතිරිව ඇත්තේ 16(2)(ආ) වගන්තිය යි: “ශ්‍රී ලංකාව තුළ හෝ ඉන් බැහැර ඕනෑම මුලාශ්‍රයකින් ත්‍යාග, ප්‍රදාන, පරිත්‍යාග සහ රික්තවරණ ආකාරයෙන් ආයතනයට ලැබෙන සියලු මුදල්,” යන්න ය. ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානයේ බලාපොරොත්තුව වුයේත් එය යි. 2004 ඉන්දියානු සාගර සුනාමියෙන් ඇති වූ අනුකම්පා රැල්ල නිසා, ව්‍යාපෘති සඳහා ආපදා කළමනාකරණ මධ්‍යස්ථානයට මුදල් ගලා ආ නමුත් වැටුප් හා පුනරාවර්තන වියදම් ගෙවීම සඳහා මුදල් නොලැබිණි. මාධ්‍ය කර්මාන්තයේ භයානක ආර්ථිකය සැලකිල්ලට ගත් විට දේශීය පරිත්‍යාග ලැබීමේ ඉඩකඩ අඩු ය. කෙනෙකුට බලාපොරොත්තු විය හැක්කේ විදේශිකයන්ගෙන් ලැබෙන පුණ්‍ය ආධාර පමණකි.
නීති සම්පාදන ක්‍රියාවලිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම
බදු ගෙවන්නන්ගේ අරමුදල් වැය කරනු ලබන්නේ ක්‍රියාත්මක කළ නොහැකි නීති කෙටුම්පත් කිරීම සඳහා ය. මෙම කුණු කසළ මුද්‍රණය කිරීමට කඩදාසි සඳහා ගස් විනාශ කරනු ලැබේ. නරක පනත් විග්‍රහ කිරීමට අපේ කාලය නාස්ති වෙයි. යමක් වෙනස් විය යුතුව ඇත.
නීති කෙටුම්පත් සම්පාදක දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම හෝ කෙටුම්පත්කරුවන්ගේ කුසලතා වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා නීති අධ්‍යාපනය ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීම හෝ මම යෝජනා නොකරමි. මේ දේවල් කළ හැකි නම් හොඳ ය. නමුත්, අවම වශයෙන් නීති කෙටුම්පත් කරන ක්‍රියා පටිපාටියේ වෙනසක් අවශ්‍ය ය. මුල් කෙටුම්පතක් ධවල පත්‍රිකාවක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීම සහ පාර්ශවකරුවන්ගෙන් සහ මහජනතාවගෙන් ක්‍රියාකාරීව අදහස් ලබා ගැනීම අනිවාර්ය කළ යුතු ය. එසේ ලැබෙන අදහස් මත පදනම්ව, ක්‍රියාත්මක කළ හැකි නීති සම්පාදනය කළ හැකි ය. අතරමැදි නිෂ්පාදන බෙදා ගැනීම තහනම් කරන වත්මන් ක්‍රියා පටිපාටිය අසාර්ථක වී ඇත. එය ප්‍රතිස්ථාපනය කළ යුතුව ඇත.
(සටහන | මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව)
දේශපාලන හා සමාජ ක්‍රියාකාරික
rohan@lirneasia.net
Chair, LIRNEasia (www.lirneasia.net)
Twitter: @samarajiva
https://www.linkedin.com/in/rohan-samarajiva-39199918/
Most recent publication: https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/14614448221143428
Most recent book: https://www.idrc.ca/en/book/infocus-information-lives-poor-fighting-poverty-technology
