*සංකේතීය පියාගේ බිඳවැටීම, ණය වී විනෝද වීම සහ කෘතිම බුද්ධිය හමුවේ මනුෂ්‍ය අවිඥානයේ සීමා මායිම්
සෑම අඟහරුවාදා දිනකම රාත්‍රී 9.30 ට TV සුප්‍රීම් රූපවාහිනී නාළිකාවේ විකාශය වන 'IF - Smart Casual' වැඩසටහනේදී "පශ්චාත් නූතනවාදී අනාවැකිය සහ අද සමාජ ඛේදවාචකය" යන තේමාව යටතේ ජුලි 21 අඟහරුවාදා ප්‍රවීණ දේශපාලන හා සමාජ විශ්ලේෂක දීප්ති කුමාර ගුණරත්න සහ ප්‍රවීණ මාධ්‍යවේදී නාරද බක්මීවැව අතර පැවැති සංවාදයේදී නූතන සමාජය මුහුණ දෙන ගැඹුරු සංස්කෘතික හා දෘෂ්ටිවාදී අර්බුද රැසක් කෙරෙහි අවධානය යොමු විය.
ඩිජිටල් මෙවලම්, ස්මාර්ට්ෆෝන් සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය හේතුවෙන් මනුෂ්‍ය මොළයේ සංජානන ශක්‍යතාවට (Cognitive Power) එල්ල වී ඇති බලපෑම මෙහිදී දීර්ඝ ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් විය.
2004 වර්ෂයේදී සාමාන්‍ය මනුෂ්‍යයෙකුගේ අවධානය යොමු කිරීමේ කාලය (Attention span) විනාඩි 2යි තත්පර 30ක් ලෙස පැවැතියද, වර්තමානය වන විට එය තත්පර 47 දක්වා සීඝ්‍රයෙන් පහත බැස ඇති බව පෙන්වා දුන් විශ්ලේෂකයෝ, Shorts සහ Reels වැනි කෙටි වීඩියෝ මෙන්ම ඇල්ගොරිතම මඟින් මනුෂ්‍ය අවධානය කෙටි කාල රාමු තුළ වෙනස් කිරීමට හුරුකර ඇති බව සඳහන් කළහ. මේ නිසා මතක ශක්තිය පහළ යෑම, නින්ද නොයාම සහ යම් කරුණක් දෙස දීර්ඝ කාලයක් බලා තර්කානුකූලව විමසා බැලීමේ හැකියාව අඩපණ වීම සිදු වේ.
සංකේතීය පියාගේ බිඳවැටීම සහ පරිභෝජනවාදය
අතීත සමාජයන්හි පැවැති සංස්කෘතික හා විනයානුකූල පාලන රාමුව හෙවත් "සංකේතීය පියාගේ නීතිය" (Symbolic Father) බිඳවැටීමත් සමඟ, සමාජය සීමා මායිම්වලින් තොරව විනෝද වීමේ සහ පරිභෝජනය කිරීමේ සංස්කෘතියකට නතුවී ඇති බව මෙම සංවාදයේදී අනාවරණය විය.
ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත් සහ අනෙකුත් මූල්‍ය ණය පහසුකම් ලබාගනිමින් පුද්ගලයන් ව්‍යාජ ලෙස විනෝද වීමට පෙළඹී ඇති අතර, අභ්‍යන්තර ස්වයං පාලනයක් නොමැති වීම නිසා පෞද්ගලික මෙන්ම සමාජීය ක්ෂේත්‍රයේ ද නොයෙකුත් ඛේදවාචකයන් නිර්මාණය වෙමින් පවතී. එමෙන්ම, තාත්වික මනුෂ්‍ය සබඳතා වෙනුවට තමන්ට අවශ්‍ය පරිදි පාලනය කළ හැකි දෘශ්‍ය හෙවත් වර්චුවල් (Virtual) සබඳතාවලට මිනිසුන් හුරුවීම මඟින් "පශ්චාත්-යුගලන සමාජයක" (Post-couple Society) ලක්ෂණ මතුවෙමින් පවතින බව ද පෙන්වා දෙනු ලැබීය.
කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ මිනිස් අවිඥානය
කෘතිම බුද්ධියට (AI) මිනිසාගේ තාර්කික ක්‍රියාකාරකම් සහ දත්ත පදනම් කරගත් තීරණ පාලනය කිරීමේ හැකියාව තිබුණ ද, මනුෂ්‍යයාගේ අවිඥානය (Unconscious mind), විශ්වාසයන්, අගතිය සහ මිථ්‍යාවන් පාලනය කිරීමට ඊට නොහැකි බව මෙහිදී අවධාරණය කෙරිණි.
උදාහරණයක් ලෙස, නවීන තාක්ෂණික වාහන භාවිත කරන අතරතුර පවා ඇස්වහ හෝ වස්දොස් වැනි මිථ්‍යා විශ්වාසයන් මත පදනම්ව කටයුතු කිරීමෙන් පෙනී යන්නේ මනුෂ්‍ය අවිඥානය AI තාක්ෂණයට වඩා සංකීර්ණ බවයි.
මොළය නැවත සකස් කිරීම (Re-wiring the Brain)
වර්තමාන සමාජ ඛේදවාචකයෙන් මිදීම සඳහා අධ්‍යාපනික හා සමාජීය වශයෙන් ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් සිදුකළ යුතු බව සංවාදයේදී යෝජනා විය. විශේෂයෙන්ම වයස අවුරුදු 16ට අඩු දරුවන් ස්මාර්ට්ෆෝන් සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතයෙන් ඈත් කිරීමත්, චින්තන ශක්තිය හා ධාරණ ශක්තිය නැවත ගොඩනැගීම සඳහා මොළයේ වයරින් පද්ධතිය (Brain wiring) නැවත සක්‍රිය කරන ආකාරයේ කලාත්මක හා අධ්‍යාපනික ප්‍රවේශයන් නිර්මාණය කිරීමත් කාලීන අවශ්‍යතාවක් ලෙස පෙන්වා දෙනු ලැබීය.
වීඩියෝව නැරඹීමට:
