ශ්‍රී ලංකාවේ අරගලය, බංග්ලාදේශය සහ නේපාලයේ සිදුවීම් උදාහරණ කරගනිමින්, ආයතන විනාශ නොකර ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමේ සහ තරුණ පරපුරට බලාපොරොත්තුවක් දීමේ තීරණාත්මක අවශ්‍යතාව මතුවෙයි
ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදය සිය නිදහස් ප්‍රකාශනයට වසර 250ක් පිරෙමින් පවතින පසුබිමක, සමස්ත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ලෝකයම වෙනස්ම මාවතක ගමන් කරමින් සිටින බවත්, ශ්‍රී ලංකාව, බංග්ලාදේශය, නේපාලය සහ ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල තරුණ පරපුර සිය නොසන්සුන්තාවයන් සහ අසහනය පාරට බැස ප්‍රකාශ කිරීමේ ගෝලීය ප්‍රවණතාවයක් නිර්මාණය වී ඇති බවත් හිටපු අමාත්‍යවරයෙකු සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙකු වන මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි.
WION ප්‍රවෘත්ති සේවය සඳහා "The democratic adaptation gap: Can democracies respond before the streets take over?" මැයෙන් ලිපියක් ලියමින් හෙතෙම අවධාරණය කරන්නේ, ජනතාව වීථි බසින්නේ ඇයිද යන්නට වඩා, මහජන කෝපය ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන ඉක්මවා යාමට පෙර නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට ඊට සපයන යාවත්කාලීන විසඳුම් මොනවාද යන්න වර්තමානයේ පවතින ප්‍රධානතම අභියෝගය බවයි.
මුද්‍රණ යන්ත්‍ර යුගයේ ආයතන සහ ඇල්ගොරිතම යුගයේ සමාජය
වැඩිවන ආර්ථික නොසුරක්ෂිතභාවය, සාම්ප්‍රදායික දේශපාලන ආයතන කෙරෙහි පවතින විශ්වාසය බිඳවැටීම සහ අනාගතය පිළිබඳ තරුණ පරපුර තුළ ඇති බිය මෙම වීථි බැසීම් පිටුපස පවතින ප්‍රධාන සාධක වේ. සමාජ මාධ්‍ය සහ ඇල්ගොරිතම මගින් හැඟීම් සහ කෝපය ඉතා වේගයෙන් සංවිධානය කරමින් ප්‍රචාරය කළද, නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සකස් කර ඇත්තේ එවැනි ක්ෂණික සහ දැඩි ආවේගශීලී තීරණ වෙනුවට සාකච්ඡාව, සම්මුතිය සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය පදනම් කරගනිමින් කටයුතු කිරීමටයි.
මිලින්ද මොරගොඩ මෙය හඳුන්වන්නේ "ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අනුකූලතාවයේ පරතරය" (Democratic Adaptation Gap) ලෙසයි. මුද්‍රණ යන්ත්‍ර පැවැති යුගයේ නිර්මාණය වූ දේශපාලන ආයතනවලට, කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI), සමාජ මාධ්‍ය සහ ක්ෂණික සන්නිවේදනය මගින් හැඩගැස්වූ වර්තමාන සමාජයේ අපේක්ෂාවන් සමග එකට ගමන් කිරීමට නොහැකි වීම මෙහි ප්‍රධාන ගැටලුවයි.
දකුණු ආසියාතික අත්දැකීම් සහ AI අභියෝගය
ශ්‍රී ලංකාවේ 'අරගලය', නේපාලයේ දේශපාලන අස්ථාවරත්වය මෙන්ම බංග්ලාදේශයේ විරෝධතා රැල්ල මගින් සාධාරණ මහජන පීඩනයන් පිළිඹිබු කළද, එමගින් ජීවිත හානිවීම්, ආයතන පද්ධති දුර්වල වීම සහ රටවල වසර ගණනාවක ප්‍රගතිය ආපසු හැරවීම වැනි බරපතල අනිටු ප්‍රතිවිපාක ද අත්කර දුන් බව ලිපිය මගින් පෙන්වා දෙයි.
විශේෂයෙන්ම, උගතුන් සහ තරුණයන් විශාල සංඛ්‍යාවක් සිටින දකුණු ආසියාතික කලාපය තුළ අධ්‍යාපනයට සරිලන රැකියා නොමැතිවීම ප්‍රධාන අර්බුදයක් වී ඇත.
මීට අමතරව, කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) මගින් තරුණ පරපුරේ ආරම්භක මට්ටමේ රැකියා අහිමි වේ යැයි පවතින බිය, සමාජ මාධ්‍ය මගින් තවදුරටත් උග්‍ර කරමින් අන්තවාදී මාවතකට තල්ලු කිරීමට පෝෂණය සපයයි.
නව ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජ සම්මුතියක අවශ්‍යතාව
එය ආණ්ඩුවලට පමණක් තනිව කළ නොහැකි අතර, ව්‍යාපාරික අංශය, විශ්වවිද්‍යාල, තාක්ෂණික සමාගම්, සිවිල් සංවිධාන සහ මාධ්‍ය එකතු වී තරුණ පරපුර තුළ පද්ධතිය පිළිබඳ විශ්වාසය සහ බලාපොරොත්තුව නැවත ගොඩනැගිය යුතුය.
ලොව විශාලතම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රාජ්‍යය මෙන්ම තාක්ෂණිකව ඉදිරියෙන් සිටින ඉන්දියාවට, මෙම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී අනුකූලතාව පිළිබඳ ගෝලීය සංවාදයට නායකත්වය දීමේ සුවිශේෂී හැකියාවක් පවතින බව පෙන්වා දෙන මොරගොඩ, ආයතන විනාශ නොකර ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීමෙන් පමණක් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ පැවැත්ම තහවුරු කළ හැකි බව අවසාන වශයෙන් පෙන්වා දෙයි.
මුලාශ්‍රය :
