කොළඹ, ත්‍රිකුණාමලය හා හම්බන්තොට වරාය සම්පත් මත පදනම් වූ නව උපායමාර්ගික දැක්මක්
මැදපෙරදිග කලාපයේ සහ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය ආශ්‍රිතව උද්ගතව ඇති භූ-දේශපාලනික අර්බුද හමුවේ, ශ්‍රී ලංකාවට තම සුවිශේෂී භූගෝලීය පිහිටීම ආර්ථික හා බලශක්ති කේන්ද්‍රස්ථානයක් බවට පත්කර ගැනීමට තීරණාත්මක අවස්ථාවක් නිර්මාණය වී ඇති බව හිටපු කැබිනට් අමාත්‍යවරයෙකු, තානාපතිවරයෙකු මෙන්ම පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ (Pathfinder Foundation) නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි.
ඉන්දියාවේ 'ද ප්‍රින්ට්' (The Print) වෙබ් අඩවියට විශේෂ ලිපියක් සපයමින් ඔහු අවධාරණය කරන්නේ, නෙදර්ලන්තයේ රොටර්ඩෑම්, සිංගප්පූරුව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ ඩුබායි යන ගෝලීය නගර ආදර්ශයට ගනිමින් ඉන්දීය උපමහාද්වීපය තුළ ප්‍රධාන සැපයුම් හා බලශක්ති මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස නැගී සිටීමට අවශ්‍ය ප්‍රධාන සාගරික වත්කම් තුනක් දැනටමත් ශ්‍රී ලංකාව සතුව පවතින බවයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන සාගරික සම්පත් ත්‍රිත්වය
මිලින්ද මොරගොඩ ගේ විශ්ලේෂණයට අනුව ශ්‍රී ලංකාවේ සමුද්‍රීය ශක්තිය ප්‍රධාන වරාය තුනක් මත රඳා පවතී:
කොළඹ වරාය:
වසරකට බහලුම් (TEU) ලක්ෂ 90කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් හසුරුවන, ඉන්දියාවේ ප්‍රතිනැව්ගත කිරීම් (transhipment) කටයුතුවලින් සැලකිය යුතු කොටසක් දරන ප්‍රධාන මධ්‍යස්ථානයකි.
ත්‍රිකුණාමල වරාය:
ලොව විශිෂ්ටතම ස්වභාවික වරායන්ගෙන් එකක් වන අතර, බලශක්ති ගබඩාකරණය, පිරිපහදු සහ කර්මාන්ත සංවර්ධනය සඳහා සුවිශේෂී විභවයක් පවතී.
හම්බන්තොට වරාය:
ප්‍රධාන නැගෙනහිර-බටහිර ජාත්‍යන්තර මුහුදු මාර්ගයට ආසන්නව පිහිටා ඇති අතර, ගැඹුරු මුහුදු පහසුකම් සහ මහා පරිමාණ කාර්මික සංවර්ධනයක් සඳහා ඉඩකඩ සපයයි.
නිදහසින් පසු මෙරට සංවර්ධනය තිරසාර ජාතික උපායමාර්ගයකට වඩා තනි ව්‍යාපෘති ලෙස සිදුවීමත්, දශක තුනක යුදමය වාතාවරණයත් හේතුවෙන් මෙම විභවය සම්පූර්ණයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට නොහැකි වූ බව පෙන්වා දෙන මිලින්ද මොරගොඩ, වත්මන් ගෝලීය සැපයුම් ජාල බිඳවැටීම් හමුවේ ශ්‍රී ලංකාව ක්ෂණික ප්‍රතිපත්තිමය ක්‍රියාමාර්ග ගත යුතු බව පවසයි.
ඉන්දියාව සමඟ තරගකාරීත්වයෙන් ඔබ්බට ගිය ඒකාබද්ධතාව
ඉන්දියාවේ වරාය යටිතල පහසුකම් පුළුල් වීම හුදු තරගකාරීත්වයක් ලෙස නොසලකා, එය කලාපීය සැපයුම් ජාල පද්ධතියට ඒකාබද්ධ වීමේ අවස්ථාවක් ලෙස දැකිය යුතු බව මෙම විග්‍රහය පෙන්වා දෙයි.
ඒ අනුව යෝජිත ප්‍රධාන පියවර කිහිපයකි:
ගුවන් හා සමුද්‍රීය සම්බන්ධතාව:
කොළඹ වරායේ දියකඩන සහ පර්යන්ත තවදුරටත් පුළුල් කිරීම, ගුවන් තොටුපළට දෙවන ධාවන පථයක් එක්කිරීම සහ ගමනාගමනය පහසු කිරීම සඳහා කොළඹ ගුවන් තොටුපළ තුළ ඉන්දීය රේගු සහ ආගමන විගමන කවුළු ස්ථාපිත කිරීමේ හැකියාව සලකා බැලීම.
ශ්‍රී ලංකන් ගුවන් සේවය:
සම්බන්ධතාව මුල් කරගත් ප්‍රධාන ගුවන් සමාගම් ආයෝජකයෙකු වෙත කඩිනමින් පවරා දීම.
ත්‍රිකුණාමලය බලශක්ති කේන්ද්‍රස්ථානයක් කිරීම:
තෙල් ටැංකි සංකීර්ණය පුළුල් කර ඉන්දියාවට සම්බන්ධ කිරීම, ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යය අතර ත්‍රෛපාර්ශ්වික නල මාර්ග ව්‍යාපෘතියක් ක්‍රියාත්මක කිරීම.
පුනර්ජනනීය බලශක්ති සම්ප්‍රේෂණය:
ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර විදුලිබල ජාල පද්ධති සම්බන්ධ කිරීම (Grid Interconnection) කඩිනම් කර සූර්ය සහ සුළං බලය අපනයනය මෙන්ම හරිත හයිඩ්‍රජන් වෙත යොමුවීම.
ජපන් ආයෝජන කොරිඩෝව:
ඉන්දියාව, ජපානය සහ ශ්‍රී ලංකාව එක්වන ත්‍රෛපාර්ශ්වික කාර්මික කොරිඩෝවක් ඔස්සේ මෙරට ග්‍රැෆයිට්, ඉල්මනයිට් හා පොස්පේට් වැනි ඛනිජ සම්පත් උපයෝගී කර ගැනීම.
භෞතික සම්බන්ධතාව සහ අන්‍යෝන්‍ය විශ්වාසය
ඉන්දියාව සහ ශ්‍රී ලංකාව අතර පෝක් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා මාර්ග සහ දුම්රිය භෞතික සම්බන්ධතාවක් ඇති කිරීම පාරිසරික හා දේශපාලනික කරුණු කෙරෙහි සංවේදී වෙමින් නිසි පරිදි සැලසුම් කළහොත්, එය කලාපීය නිෂ්පාදන හා සැපයුම් වේදිකාවක් බවට පත්වීමට ප්‍රධාන උත්ප්‍රේරකයක් වනු ඇති බව මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි.
කෙසේ වෙතත්, මෙවැනි පුළුල් ආර්ථික ඒකාබද්ධතාවක් සාර්ථක කර ගැනීම සඳහා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික, දේශපාලන සහ ජනතා මට්ටමේ විශ්වාසය තහවුරු කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වන බවත්, සැක සංකා දුරු කරමින් අන්‍යෝන්‍ය අවබෝධයෙන් යුතුව කටයුතු කිරීම දෙරටේම දිගුකාලීන සමෘද්ධියට හේතුවන බවත් එම ලිපියෙහි වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
මුල් ලිපිය (The Print): Sri Lanka has one last chance to become a strategic hub in Indian Ocean
පාත්ෆයින්ඩර් පදනම (Pathfinder Foundation): Pathfinder Foundation Official Website
