අතීත ගැටුම්, නෛතික පියවර සහ ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම් දෙස බැලීමක්
ශ්‍රී ලංකාවේ වත්මන් මැතිවරණ ක්‍රමය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා පත් කර ඇති විශේෂඥ කමිටුවේ ක්‍රියාකාරිත්වය, පළාත් සභා මැතිවරණය පැවැත්වීම ප්‍රමාද වීම මෙන්ම යුද සමයට අදාළ නෛතික ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් ප්‍රවීණ දේශපාලන විචාරකයකු සහ හිටපු රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයකු වන ආචාර්ය දයාන් ජයතිලක විසින් පුළුල් විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. පවතින පාලන ක්‍රමවේදය තුළ නීතියේ ආධිපත්‍යය, දේශපාලන නීත්‍යානුකූලභාවය සහ සංහිඳියාව රැකගැනීමේ වැදගත්කම ඔහු සිය ලිපිය මඟින් පෙන්වා දෙයි.
මැතිවරණ ක්‍රමයේ ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් සහ මතු වන ප්‍රශ්න
පළාත් පාලන හා පළාත් සභා අමාත්‍යවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් විශේෂඥ කමිටුවක් විසින් මැතිවරණ ක්‍රමයේ ව්‍යුහාත්මක වෙනස්කම් සිදුකිරීම සඳහා කරුණු අධ්‍යයනය ආරම්භ කර ඇති බව පසුගියදා වාර්තා විය. මහජන අදහස් සහ යෝජනා 31ක් පදනම් කරගනිමින් වඩාත් කාර්යක්ෂම සහ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී මැතිවරණ ක්‍රමවේදයක් සම්පාදනය කිරීම මෙහි අරමුණ බව නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ වී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, මෙම ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාවලිය තුළින් මැතිවරණ තවදුරටත් කල් දැමීමේ ඉඩකඩක් නිර්මාණය වේදැයි ආචාර්ය ජයතිලක ප්‍රශ්න කරයි. සමානුපාතික නියෝජනය සහ කේවල ක්‍රමය අතර සංවාදය, ආසන නැවත සීමා නිර්ණය කිරීම වැනි සංකීර්ණ තාක්ෂණික කරුණු හේතුවෙන් මැතිවරණ ක්‍රියාවලිය දීර්ඝ ලෙස ප්‍රමාද වීමේ අවදානමක් පවතින බව ඔහු සඳහන් කරයි. විශේෂයෙන්ම, ව්‍යවස්ථාපිත මැතිවරණ කල් දැමීම පාලක තන්ත්‍රයක නීත්‍යානුකූල පදනමට අහිතකර ලෙස බලපෑ හැකි බවට ඔහු ඉතිහාසය ඇසුරින් කරුණු ගෙනහැර දක්වයි.
පළාත් සභා මැතිවරණය සහ උතුරේ දේශපාලන ක්‍රියාකාරිත්වය
වසර ගණනාවක සිට අක්‍රියව පවතින පළාත් සභා පද්ධතිය යළි සක්‍රිය කිරීම සඳහා පෙර පැවති ක්‍රමය යටතේ හෝ කඩිනමින් ඡන්දය පැවැත්විය යුතු බවට විපක්ෂයේ පාර්ශ්වයන් ගෙන ආ යෝජනා ක්‍රියාත්මක නොවීම පිළිබඳවද මෙහිදී අවධානය යොමු කෙරේ.
පළාත් සභා වැනි ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යුහයන් අක්‍රියව පැවතීම හේතුවෙන් ජනතා ගැටලු නියෝජනය කිරීමේ නිල යාන්ත්‍රණය ඇණහිට ඇති බවත්, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස උතුරු පළාත තුළ ඉඩම් හා අතුරුදහන් වූවන්ගේ ගැටලු මුල් කරගනිමින් සිවිල් උද්ඝෝෂණ ඉහළ යමින් පවතින බවත් විග්‍රහයේ දැක්වේ. බලය බෙදාහැරීමේ ක්‍රියාවලිය නිසි පරිදි ක්‍රියාත්මක නොවීම උතුර සහ දකුණ අතර දේශපාලන තුලනය කෙරෙහි බලපෑම් එල්ල කළ හැකි බව ආචාර්යවරයාගේ අදහසයි.
අතීත ගැටුම් සහ සංක්‍රාන්ති යුක්තිය පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ආදර්ශ
යුද සමයේ සිදුවීම් සම්බන්ධයෙන් වර්තමානයේ අධිකරණමය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීමේදී සමබර ප්‍රවේශයක අවශ්‍යතාව ඔහු අවධාරණය කරයි. අතීත ගැටුම්වල සියලු පාර්ශ්වයන්ගේ ක්‍රියාකලාපයන් ඓතිහාසික සන්දර්භය තුළ විමසා බැලිය යුතු බව පෙන්වා දෙන ඔහු, එක් පාර්ශ්වයකට පමණක් නෛතික පීඩනය යොමුවීමෙන් සමාජ ධ්‍රැවීකරණයක් ඇති විය හැකි බව පවසයි.
මෙහිදී ස්පාඤ්ඤයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සංක්‍රාන්තිය නිදසුනක් ලෙස දක්වන ආචාර්ය ජයතිලක, 1977 දී එරට සම්මත කරගත් 'පොදු සමාව පිළිබඳ නීතිය' (Amnesty Law) සහ 'අමතක කිරීමේ එකඟතාව' (Pact of Forgetting) මඟින් දශක ගණනාවක සිවිල් ගැටුම් අධිකරණය හමුවේ යළි අවුලුවාලීම වැළැක්වූ ආකාරය පෙන්වා දෙයි. අතීත තුවාල සුවපත් කරමින් ස්ථාවර ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයක් ගොඩනැගීමට නම් පළිගැනීමේ ස්වරූපයෙන් තොර ප්‍රතිපත්තිමය ප්‍රවේශයක් අවශ්‍ය බව ඔහුගේ නිගමනයයි.
මානුෂීය සලකා බැලීම් සහ නෛතික තීන්දු
මානුෂීය සලකා බැලීම් සහ නෛතික තීන්දු
විශ්‍රාමික මේජර් ජෙනරාල් සුරේෂ් සලේ රඳවා තබා ගැනීම සම්බන්ධයෙන් මෑතකදී මතු වූ කරුණුද ලිපියේ සාකච්ඡාවට බඳුන් වේ. හෘද රෝගී තත්ත්වයක් හේතුවෙන් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබන පුද්ගලයකු රඳවා ගැනීමේදී මානුෂීය සහ ප්‍රායෝගික සාධක කෙරෙහි රාජ්‍ය නායකත්වයේ අවධානය යොමු විය යුතු බව ඔහු පෙන්වා දෙයි. පාලකයකු ගන්නා මෙවැනි තීරණ මඟින් පාලන ස්වභාවය සහ ප්‍රතිපත්තිමය දිශානතිය පිළිබිඹු වන බව දයාන් ජයතිලකගේ විග්‍රහයේ වැඩිදුරටත් සඳහන් වේ.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා:
Daily FT - Exiting elections, diminishing legitimacy, imbalanced rule and cruel choice
Amnesty International - Spain blocks investigations into Franco-era crimes
