ආගමික සංවේදීතාව සහ පුරවැසියෙකුගේ ජීවත්වීමේ අයිතිය අතර රාජ්‍යය හමුවේ ඇති සංකීර්ණ පරීක්ෂණය
සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ පළ කළ ප්‍රකාශයක් සම්බන්ධයෙන් සෞදි අරාබියේ නීතිමය ක්‍රියාවලියකට මුහුණ දෙමින් සිටින ශ්‍රී ලාංකික තරුණයකු වන ශිවරාසා අනෝජන් පිළිබඳ සිද්ධිය මේ වන විට ශ්‍රී ලංකාවේ දැඩි අවධානයට ලක්ව තිබේ. විශේෂයෙන් එය ශ්‍රී ලාංකික මුස්ලිම් ප්‍රජාවට අතිශය සංවේදී කරුණක් වී තිබේ. මුලින් ඔහුට වසර පහක සිරදඬුවමක් සහ සෞදි රියාල් මිලියන තුනක දඩයක් නියම වූ බවත්, එම තීන්දුවට එරෙහිව ඉදිරිපත් කළ අභියාචනයෙන් පසු දඬුවම මරණ දඬුවමක් දක්වා දැඩි කර ඇති බවට තොරතුරු පළ වී ඇති බවත් වාර්තා වේ.
ලිඛිත තීන්දුව සහ ක්ෂණික තොරතුරු අතර වෙනස
එහෙත් මේ සිද්ධියේදී අතිශයින් වැදගත් කරුණක් වන්නේ මරණ දඬුවම සම්බන්ධ නිල ලිඛිත අධිකරණ තීන්දුව තවමත් ශ්‍රී ලංකා බලධාරීන් වෙත ලැබී නොතිබීම ය. ඒ නිසා මේ අවස්ථාවේ “අනෝජන්ට මරණ දඬුවම නියම වී ඇතැයි වාර්තා වේ” යන්නත් “මරණ දඬුවම නිල වශයෙන් තහවුරු වී ඇත” යන්නත් අතර වෙනස පැහැදිලිව පවත්වා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය ය.
ශ්‍රී ලංකා විදේශ කටයුතු, විදේශ රැකියා හා සංචාරක අමාත්‍යාංශය සැප්තැම්බර් 18 දා සඳහන් කර ඇත්තේ අනෝජන්ගේ නඩුව සමීපව නිරීක්ෂණය කරමින් සිටින බවත්, රියාද්හි ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය හරහා මෙන්ම කොළඹ පිහිටි සෞදි තානාපති කාර්යාලය සමඟ සම්බන්ධීකරණයෙන් කටයුතු කරන බවත් ය. සෞදි බලධාරීන් සමඟ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මාර්ග ඔස්සේ සම්බන්ධ වී අනෝජන්ගේ අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීමට සහ හැකි සියලු සහාය ලබාදීමට පියවර ගනිමින් සිටින බව ද අමාත්‍යාංශය ප්‍රකාශ කර තිබේ.
කල්මුණේ සිදුවීම සහ සවුදියේ අභියාචනා අර්බුදය
වාර්තා වන ආකාරයට අනෝජන් ශ්‍රී ලංකාවේ කල්මුණේ, නර්පත්තිමුනේ සිට සෞදි අරාබියට ගොස් ඇත්තේ රැකියාවක් සඳහා ය. ඔහුට එරෙහි නඩුවේ පසුබිමට සම්බන්ධ වී ඇත්තේ ශ්‍රී ලංකාවේ යාපනයේ සිට කතරගම දක්වා ගමන් කළ පාද යාත්‍රා නඩය සමඟ ගිය සුනඛයකුට කල්මුණේ රෝහල ඉදිරිපිට දී කිසියම් තරුණයකු පහරදීමේ සිදුවීමකි.
එම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් සමාජ මාධ්‍ය තුළ ඇති වූ සංවාදයක පසුබිමක අනෝජන් විසින් ෆේස්බුක් ඔස්සේ පළ කළ ප්‍රකාශයක් සෞදි බලධාරීන් විසින් ඉස්ලාම් ආගමට සහ නබි මුහම්මද්තුමාට අපහාස වන ආකාරයේ ප්‍රකාශයක් ලෙස සලකා ඇති බවට වාර්තා පළ වී තිබේ.
ඒ සම්බන්ධයෙන් ඔහු අත්අඩංගුවට ගෙන නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග ගෙන ඇති අතර, මුල් නඩු තීන්දුවෙන් වසර පහක සිරදඬුවමක් සහ සෞදි රියාල් මිලියන තුනක දඩයක් නියම වූ බව සඳහන් වේ. එම දඬුවම ලිහිල් කර ගැනීමේ අරමුණින් අභියාචනයක් ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, වාර්තා අනුව අදාළ අභියාචනා ලේඛනය අගෝස්තු 25 දා සෞදි අරාබියේ නැගෙනහිර කලාපයේ අදාළ අභියාචනා අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර තිබේ.
එහෙත් එම අභියාචනයෙන් පසුව දඬුවම ලිහිල් වීම වෙනුවට මරණ දඬුවමක් දක්වා දැඩි කර ඇති බවට අනෝජන්ගේ නීතිඥයා සහ පවුලේ පාර්ශ්වයෙන් තොරතුරු ලැබී ඇති බව වාර්තා වේ. තානාපති කාර්යාලයට නීතිඥයා විසින් වාචිකව දැනුම් දී ඇති එම තොරතුර පිළිබඳ නිල ලිඛිත තීන්දුව තවමත් බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින බව ශ්‍රී ලංකා බලධාරීහු පවසති. ඒ ලිඛිත තීන්දුව ලැබුණු පසු පමණක් දඬුවම වෙනස් කිරීමේ නීතිමය පදනම, අදාළ වගන්ති සහ ඉදිරි අභියාචනා අවස්ථා පිළිබඳ නිශ්චිත චිත්‍රයක් ලබාගත හැකි වනු ඇත.
ස්වෛරී නීතිය හමුවේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික වගකීම
මෙහිදී ශ්‍රී ලංකා රජය මුහුණ දෙන ප්‍රධාන අභියෝගය වන්නේ විදේශ රටක අධිකරණ ක්‍රියාවලියට අනවශ්‍ය ලෙස මැදිහත් නොවී, එරට නීතියට ගරු කරමින්, ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියකු වෙනුවෙන් කළ හැකි උපරිම කොන්සියුලර් හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මැදිහත්වීම සිදු කිරීම ය.
එක් පැත්තකින් සෞදි අරාබිය ස්වෛරී රාජ්‍යයක් වන අතර එහි අධිකරණ ක්‍රියාවලියට ශ්‍රී ලංකා රජයට සෘජුව නියෝග දීමට හෝ මැදිහත් වීමට නොහැකිය. අනෙක් පැත්තෙන්, විදේශයකදී අත්අඩංගුවට පත් ශ්‍රී ලාංකිකයකුට නීතිමය මඟපෙන්වීම, කොන්සියුලර් සහාය සහ අවශ්‍ය රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සම්බන්ධීකරණය ලබාදීම ශ්‍රී ලංකා රාජ්‍ය යන්ත්‍රණයේ වැදගත් වගකීමකි.
ඒ අනුව අනෝජන්ගේ සිද්ධියේදී එරට අධිකරණ ක්‍රියාවලියට ගරු කිරීම සහ ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියකු වෙනුවෙන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මැදිහත්වීම යන කරුණු දෙක පරස්පර නොවන ආකාරයෙන් ඉතා පරිස්සම් සහිතව ඉදිරියට ගෙන යාම ශ්‍රී ලංකාවට ඇති සැබෑ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අභියෝගය බවට පත්ව තිබේ.
පාර්ලිමේන්තුවේ සහ ආගමික නායකයන්ගේ එකමුතුව
එමෙන්ම මේ වන විට මෙම සිද්ධිය දේශපාලන හා පාර්ලිමේන්තු අවධානයට ද ලක්ව තිබේ. හිටපු අමාත්‍යවරයකු සහ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයකු වන රිෂාඩ් බදියුදීන් අනෝජන්ගේ නිවසට ගොස් ඔහුගේ මව ඇතුළු පවුලේ සාමාජිකයන් හමුවී ඇති අතර එය අපගේ ප්‍රසාදයට හේතු වේ.
එහි දී මන්ත්‍රීවරයා පවසා ඇත්තේ අනෝජන් වෙනුවෙන් පාර්ලිමේන්තුව නියෝජනය කරන දෙමළ සහ මුස්ලිම් මන්ත්‍රීවරුන් එක්ව ඉදිරි පියවර ගැනීමට අපේක්ෂා කරන බව ය. සෞදි බලධාරීන් වෙත කරුණු ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා ජනාධිපතිවරයාගේ මැදිහත්වීම ලබාගැනීම, අවශ්‍ය වුවහොත් සෞදි පාර්ශ්වය සමඟ ඉහළ මට්ටමේ සාකච්ඡා පැවැත්වීම සහ සමස්ත ලංකා ජමියතුල් උලමා සංවිධානයේ සහාය ලබාගැනීම වැනි පියවර පිළිබඳව ද ඔහු අදහස් පළ කර තිබේ.
අවශ්‍ය වුවහොත් විශේෂ නියෝජිතයකු සෞදි අරාබියට යැවීමේ හැකියාව පිළිබඳව ද අවධානය යොමු වී තිබේ. පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ශානකියන් රාසමාණික්කම් ද මෙම සිද්ධිය පිළිබඳව පාර්ලිමේන්තුවේදී කරුණු මතු කිරීමටත්, අභියාචනා ක්‍රියාවලිය සම්බන්ධයෙන් මතුවන ප්‍රශ්න පිළිබඳව විමසීමටත් අපේක්ෂා කරන බව ප්‍රකාශ කර ඇත.
අනෝජන්ගේ සිද්ධිය නිවැරදිව වටහා ගැනීමට සෞදි අරාබියේ නීති පද්ධතියේ ආගමික පසුබිම ද අවබෝධ කරගැනීම වැදගත් ය. ලබා දී ඇති කරුණු අනුව සෞදි අරාබියේ ආණ්ඩුකරණයේ මූලික පදනම ලෙස කුරානය සහ නබිතුමාගේ සුන්නාව සැලකෙන අතර, එරට මූලික නීතිමය රාමුව තුළ ඉස්ලාමීය ශරීයා නීතියට අනුකූලව යුක්තිය, ෂුරා සහ සමානාත්මතාවය පාලනයේ පදනම් ලෙස දක්වා තිබේ. එබැවින් මෙම සිද්ධිය සමාජ මාධ්‍යයේ පළ කළ ප්‍රකාශයක් නිසා පමණක් මරණ දඬුවමක් යන සරල රාමුවකට සීමා කිරීමෙන් සෞදි නීති පසුබිමේ සංකීර්ණත්වය සම්පූර්ණයෙන් පැහැදිලි නොවේ. ලබා දී ඇති කරුණු අනුව මෙය ආගමික අපහාසය, සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රකාශනය, සෞදි අපරාධ නීතිය සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලිය එකිනෙකට සම්බන්ධ වන සිද්ධියකි.
ආගමික සංවේදීතාව සහ නීතිමය අයිතිවාසිකම් රැකගැනීම
මෙම සිද්ධිය මුල් කොට ශ්‍රී ලංකා සමාජය ඉදිරියේ තවත් වැදගත් ප්‍රශ්නයක් ද මතු කරයි. එනම් ආගමික සංවේදීතාවට ගරු කිරීමත්, චෝදනාවකට මුහුණ දෙන පුද්ගලයකුගේ නීතිමය අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමත් අතර සමබරතාව පවත්වා ගැනීම ය.
බහු ආගමික සමාජයක ආගමික විශ්වාසයන්ට ගරු කිරීම වැදගත් සමාජ වගකීමකි. ඒ සමඟම අපරාධ චෝදනාවකට ලක් වූ පුද්ගලයකුට නීතිඥ සහාය, සාධාරණ නීතිමය ක්‍රියාවලිය සහ අභියාචනා කිරීමේ අවස්ථාව තිබීම ද වැදගත් නීතිමය මූලධර්ම වේ.
ඒ නිසා ආගමික සංවේදීතාව ආරක්ෂා කිරීම සහ චෝදනාවට ලක්වූ පුද්ගලයකුගේ නීතිමය අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීම එකිනෙකට විරුද්ධ කරුණු ලෙස සැලකිය යුතු නොවේ. ඉන් අදහස් කරනුයේ මේ වන විට අනෝජන් මුහුණ පා ඇති ගැටලුකාරී තත්ත්වය සුළු කොට තැකීම හෝ අමතක කිරීම නොවේ.
මේ මොහොතේ අනෝජන් සම්බන්ධයෙන් ගත යුතු ප්‍රධානම පියවර වන්නේ අදාළ ලිඛිත අධිකරණ තීන්දුව නිල වශයෙන් ලබා ගැනීම ය. එම ලේඛනය ලැබුණු පසු මරණ දඬුවම පිළිබඳ නිල තත්ත්වය, එය ලබා දී ඇත්නම් එහි නීතිමය පදනම සහ ඉදිරි අභියාචනා අවස්ථා පිළිබඳ නිශ්චිත අවබෝධයක් ලබාගත හැකිය.
එමෙන්ම නීතිඥ සහාය ශක්තිමත් කිරීම, අදාළ සියලු නීතිමය අභියාචනා නියමිත කාලසීමාවන් තුළ සිදු කිරීම, තානාපති කාර්යාලය හරහා කොන්සියුලර් සහාය ලබාදීම සහ සෞදි බලධාරීන් සමඟ ඉහළ මට්ටමේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡා පැවැත්වීම එකිනෙකට සම්බන්ධ ක්‍රියාමාර්ග ලෙස ඉදිරියට ගෙන යා යුතු බව ලබා දී ඇති තොරතුරු පෙන්වා දෙයි.
රාජකීය සමාවක් හෝ මානුෂීය පදනමක් මත සහනයක් ලබාගැනීමේ හැකියාව පිළිබඳව ද රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මාර්ග ඔස්සේ අවධානය යොමු කළ හැකි බව වාර්තා වී තිබේ. ඒ කෙසේ වුව ද අනෝජන් සිවරාජාගේ සිද්ධිය හුදෙක් එක් පවුලක පෞද්ගලික ගැටලුවක් ලෙස පමණක් සැලකිය නොහැකිය. ඔහු ශ්‍රී ලාංකික පුරවැසියකු ලෙස විදේශ රටකදී නීතිමය හා රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අර්බුදයකට මුහුණ දී හිඳින පුද්ගලයකු බවට පත්ව සිටී.
විගාමික ශ්‍රමිකයන්ට අනතුරු ඇඟවීමක් සහ ඉදිරි මාවත
විදේශ රැකියා සඳහා ශ්‍රී ලාංකිකයන් විශාල පිරිසක් පිටත්ව යන පසුබිමක, විදේශ රටක නීති පද්ධතිය පිළිබඳ අවබෝධය, සමාජ මාධ්‍ය භාවිතයේදී එරට නීති හා ආගමික-සංස්කෘතික සංවේදීතාවන් පිළිබඳ අවධානය සහ ගැටලුවක් ඇති වූ විට ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලවලින් ලබාගත හැකි කොන්සියුලර් සහාය පිළිබඳ දැනුවත්භාවය යළි අවධානයට ගත යුතුය.
එහෙත් මේ මොහොතේ සියල්ලට වඩා වැදගත් වන්නේ අනෝජන්ගේ නඩුව පිළිබඳ නිවැරදි සහ නිල තොරතුරු ලබා ගැනීම ය. මරණ දඬුවම පිළිබඳ වාර්තා තවමත් නිල ලිඛිත තීන්දුවකින් තහවුරු වී නොමැති බැවින්, තහවුරු නොවූ තොරතුරු මත සමාජ ආතතියක් ඇති කිරීමට වඩා නිල නීතිමය තත්ත්වය පැහැදිලි කර ගැනීම ප්‍රමුඛ විය යුතු ය.
අනෝජන්ගේ පවුල මේ මොහොතේ බලා සිටින්නේ නීතිමය ලේඛනයක් පමණක් නොවේ. තම පුත්‍රයාගේ ජීවිතය පිළිබඳ තීරණයක් ඉදිරියේ ඔවුන් බලා සිටින්නේ යම් සහනයක් පිළිබඳ බලාපොරොත්තුවෙනි. එම බලාපොරොත්තුව ඉදිරියේ ශ්‍රී ලංකා රජය, විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය, රියාද්හි ශ්‍රී ලංකා තානාපති කාර්යාලය, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන් සහ අදාළ සමාජ හා ආගමික සංවිධාන ගන්නා පියවර වැදගත් වනු ඇත.
අවසානයේ අනෝජන්ගේ සිද්ධිය අපට සිහිපත් කරන්නේ විදේශ රටක ජීවත්වන ශ්‍රී ලාංකිකයකුට තම මව් රටේ නීතිය පමණක් නොව, ඔහු ජීවත්වන රටේ නීතිය ද අදාළ වන බව ය. එබැවින් විදේශ රැකියා සඳහා යන සෑම ශ්‍රී ලාංකිකයකුම තමන් ජීවත්වන රටේ නීති, ආගමික හා සංස්කෘතික සංවේදීතා පිළිබඳ අවබෝධයෙන් කටයුතු කිරීම වැදගත් ය. "අතීත සිංහල ජන සමාජයේ පැවැති 'දේශේ හැටියට බාසේ' යන්න යමකු තමන් ජීවත් වන සමාජ පසුබිමට අනුව හැසිරිය යුතුය" යන පිරුළ ද අපට මෙහි දී සිහිපත් වේ.
එහෙත් යම් පුද්ගලයකු විදේශයකදී නීතිමය අර්බුදයකට මුහුණ දුන් පසු, ඔහුගේ පුරවැසිභාවය වෙනුවෙන් රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික යන්ත්‍රණය ක්‍රියාත්මක වීම ද එතරම්ම වැදගත් ය යන අදහස ඉන් නිශේධනය නොවේ. මේ වන විට අවසන් තීන්දුව පිළිබඳ සියලු කරුණු නිල වශයෙන් තහවුරු වී නොමැති නමුත්, මරණ දඬුවමක් පිළිබඳ වාර්තා පළවීමත් සමඟ අනෝජන්ගේ ජීවිතය සම්බන්ධයෙන් බරපතළ අවදානමක් පිළිබඳ අවධානය යොමුවී තිබේ. එබැවින් ඉදිරි නීතිමය අභියාචනා, කොන්සියුලර් සහාය, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික සාකච්ඡා සහ මානුෂීය මැදිහත්වීම් සියල්ල සම්බන්ධීකරණය කරමින් කටයුතු කිරීම ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරියේ ඇති ප්‍රධාන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික අභියෝගය බවට පත්ව තිබේ. නමුත් එය ශ්‍රී ලාංකික අප සැම එක්ව ජයගත යුතු අභියෝගයක් ද වේ.
(සටහන | ෆාතිමා හලල්දීන්)
උපුටා ගැනීම - vinivida.lk
