සටහන | ආචාර්ය අතුලසිරි සමරකෝන් (ජ්යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය, ශ්රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්යාලය)
සාමාන්ය ව්යවහාරයේ රස්තියාදුව යනු නිශ්චිත ගමනාන්තයක් නොමැතිව තැනින් තැන ඇවිදීමකි. එහෙත් රස්තියාදුවට තවත් අර්ථයක් තිබිය හැකිය. එනම්, කිසිදා සම්පූර්ණයෙන් අත්පත් කරගත නොහැකි අරමුණක් වෙනුවෙන් ජීවිතයම කැපකරමින් සිදුකරන අඛණ්ඩ ගමනයි.
කේ.කේ. ශ්රීනාත්ගේ 'බුදුන්ගේ රස්තියාදුව' යන නාමකරණය මෙහිදී අපට සිහිපත් වේ. එහි රස්තියාදුව යනු හුදෙක් අරමුණක් නැති ගමනක් නොව, සම්මත අර්ථයන් අභියෝගයට ලක්කරමින් අර්ථය සොයා යන චාරිකාවක් ලෙස ද කියවිය හැකිය.
එසේ නම්, විජේවීරගේ රස්තියාදුව යනු කුමක්ද?

එය රෝහණ විජේවීර නමැති පුද්ගලයාගේ ජීවිත කතාව පමණක් නොවේ. එය ශ්රී ලංකාවේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ විප්ලවය, පන්ති අරගලය, ජාතිකවාදය, රාජ්ය මර්දනය, මරණය, ප්රජාතන්ත්රවාදය සහ බලය අත්පත් කරගැනීම අතර දිගහැරුණු සංකීර්ණ දේශපාලන ගමනකි.
විප්ලවයේ සිහිනය සහ රාජ්ය පාලනයේ යථාර්ථය
මෙහි ඇති විශාලතම උත්ප්රාසය නම්, ධනවාදී රාජ්යය පෙරළා දැමීමට උත්සාහ කළ දේශපාලන ව්යාපාරයක ඓතිහාසික උරුමය දරන බලවේගයක්, දශක හයකට ආසන්න ගමනකින් පසුව එම රාජ්යයේ පාලන බලය අත්පත් කරගන්නා විට, එයට මුහුණදීමට සිදුවන්නේ ධනවාදය අවසන් කිරීමේ ප්රශ්නයට වඩා ධනවාදය බිඳවැටීමෙන් ගලවාගැනීමේ ප්රශ්නයට වීමයි.
එසේ බලන විට විජේවීරගේ රස්තියාදුව යනු විප්ලවය කරා ගිය ගමනක් පමණක් නොව, විප්ලවය පිළිබඳ සිහිනය රාජ්ය පාලනයේ යථාර්ථය තුළ කුමක් බවට පත්වන්නේද යන්න පිළිබඳ කතාවකි.
විප්ලවය: කිසිදා සම්පූර්ණ නොවන ආශාවක්
ලැකානියානු මනෝවිශ්ලේෂණය අනුව මිනිසාගේ ආශාව කිසිදා සම්පූර්ණයෙන් තෘප්තිමත් කළ නොහැකිය. අප අපේක්ෂා කරන වස්තුව ලබාගත් පසුවත් අපගේ ආශාව අවසන් නොවේ. බොහෝවිට අප ආශා කරන්නේ යම් වස්තුවකට පමණක් නොව, එම වස්තුව අත්පත් කරගැනීමෙන් අපට ලැබෙනු ඇතැයි සිතන සම්පූර්ණත්වයටය.
දේශපාලනයේදී මෙම ආශාවේ වස්තුව කුමක්ද?
විප්ලවවාදී දේශපාලනය සඳහා එය සමාජවාදය විය හැකිය. පන්ති රහිත සමාජය, සූරාකෑමෙන් තොර ආර්ථිකය, සමානාත්මතාව, නිදහස සහ නව මිනිසෙකු නිර්මාණය කිරීම එහි පරමාදර්ශයන්ය.

එහෙත් මෙහිදී අප ඇසිය යුතු ප්රශ්නයක් තිබේ. සමාජවාදය යනු විප්ලවවාදී ව්යාපාරයක සැබෑ දේශපාලන ව්යාපෘතියද? නැතහොත් එම ව්යාපාරයේ සාමාජිකයන් අඛණ්ඩව සංවිධානය කර තබන, කැපකිරීම් සඳහා අර්ථයක් ලබාදෙන, සදාකාලිකව ඉදිරියට තල්ලු කළ හැකි ආශාවේ වස්තුවක්ද?
මෙය විප්ලවවාදීන්ගේ අවංකභාවය ප්රශ්න කිරීමක් නොවේ. ඊට පටහැනිව, ඔවුන්ගේ අවංක කැපවීම පවා යම් දෘෂ්ටිවාදී ව්යුහයක් තුළ ක්රියාත්මක වන්නේ කෙසේද යන්න විමසීමකි.
සන්නද්ධ අරගලය සහ නැවත නැඟී සිටීම
1971 තරුණයන් ආයුධ අතට ගත්තේ රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීමෙන් නව සමාජයක් ගොඩනැගිය හැකි බව විශ්වාස කරමිනි. 1987–1989 කාලයේදී නැවතත් සන්නද්ධ අරගලයක් මතු විය. එය පන්ති දේශපාලනය සමඟ ජාතික ස්වෛරීත්වය, ඉන්දියානු මැදිහත්වීමට විරෝධය සහ දේශප්රේමය යන සංකල්ප බැඳුණු අරගලයක් විය. මෙම අරගල දෙකම පරාජයට පත්විය. රාජ්ය මර්දනය අතිශය බිහිසුණු විය. විජේවීර ඇතුළු නායකත්වය විනාශ කෙරිණි. දහස් ගණනක් තරුණ ජීවිත අහිමි විය.
එහෙත් මෙම ඉතිහාසය රාජ්ය මර්දනය පිළිබඳ කතාවකට පමණක් සීමා කළ නොහැකිය. විශේෂයෙන් දෙවැනි කැරැල්ලේදී ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ හා සම්බන්ධ සන්නද්ධ ක්රියාකාරකම් තුළ ද ඝාතන, බලහත්කාරය සහ දේශපාලන ප්රචණ්ඩත්වය පැවතිණි. විප්ලවය නමින් සිදුකළ ප්රචණ්ඩත්වයත්, රාජ්යය නමින් සිදුකළ ප්රචණ්ඩත්වයත් දෙකම විවේචනාත්මකව විමසිය යුතුය.
නමුත් මෙහි අපට වැදගත් වන්නේ තවත් ප්රශ්නයකි. එනම්, මේ සියල්ලෙන් පසුවත් ව්යාපාරය නැවත නැඟී සිටියේ ඇයි? එයට පිළිතුරක් වන්නේ දේශපාලන ආශාව (අභිප්රාය) සන්නද්ධ පරාජයකින් අවසන් නොවන බවයි. විප්ලවය පරාජය වුවද විප්ලවය පිළිබඳ විශ්වාසය, මතකය සහ එයට සම්බන්ධ සංවිධාන සංස්කෘතිය දිගටම පැවතිය හැකිය.
මෙහිදී විප්ලවය යනු දේශපාලන ඉලක්කයක් පමණක් නොවේ. එය ජීවිතයට අර්ථයක් ලබාදෙන සංකේතාත්මක ලෝකයකි.
1994: උණ්ඩයෙන් ඡන්දයට - නැතහොත් විප්ලවයේ නව භාෂාව
1994 ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ ඉතිහාසයේ වැදගත් හැරවුම් ලක්ෂ්යයකි. මෙය පක්ෂය ප්රථම වරට මැතිවරණ දේශපාලනයට ඇතුළු වූ අවස්ථාව නොවේ. 1977 සිට 1983 දක්වාද පක්ෂය නීත්යනුකූල මැතිවරණ දේශපාලනයේ නිරත විය. විජේවීර 1982 ජනාධිපතිවරණයට ද ඉදිරිපත් විය.
එහෙත් 1994 දී සිදුවූයේ ඊට වඩා ගැඹුරු පරිවර්තනයකි. සන්නද්ධ විප්ලවය හා රාජ්ය මර්දනය හරහා විනාශයට පත්වූ ව්යාපාරයක්, නැවත ප්රජාතන්ත්රවාදී දේශපාලනයේ නීත්යනුකූල ක්රියාකාරිකයෙකු බවට පත්වීම එහි අර්ථය විය.
එය හුදෙක් උපායමාර්ගික වෙනසක් ලෙස බැහැර කළ නොහැකිය. ප්රචණ්ඩත්වයෙන් මැතිවරණ ප්රජාතන්ත්රවාදයට මාරුවීම තුළ සැබෑ ඓතිහාසික වටිනාකමක් තිබේ. දේශපාලන බලය සඳහා සටන් කිරීමේදී මිනිස් ජීවිත විනාශ කිරීම වෙනුවට මහජන අනුමැතිය සොයා යාම ප්රජාතන්ත්රවාදී ජයග්රහණයකි.
එහෙත් මෙම වෙනස සමඟම තවත් පරිවර්තනයක් ආරම්භ විය. එනම්, රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීමේ මාර්ගය වෙනස් වන විට රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීමේ අරමුණද ක්රමයෙන් වෙනස් වීමයි. විප්ලවවාදී පක්ෂයක් සඳහා මැතිවරණය මුලින්ම සමාජ පරිවර්තනය සඳහා යොදාගන්නා උපකරණයක් විය හැකිය. එහෙත් කාලයත් සමඟ මැතිවරණ ජයග්රහණයම පක්ෂයේ ප්රධාන අරමුණ බවට පත්විය හැකිය.

මෙහිදී හේගලියානු ද්වන්ද්වාත්මක පරස්පරතාවක් හමුවේ. අරමුණ සාක්ෂාත් කරගැනීමට තෝරාගත් මාධ්යය, අවසානයේ අරමුණම වෙනස් කරයි. විප්ලවය සඳහා බලය අවශ්ය වූ පක්ෂයට, පසුව බලය ලබාගැනීම සඳහා විප්ලවවාදී භාෂාව, සංවිධාන ක්රම සහ ප්රතිපත්ති වෙනස් කිරීමට සිදුවේ. ඒ අනුව විප්ලවය බලය ලබාගැනීමේ අරමුණ වූ තැනින්, බලය ලබාගැනීම සඳහා විප්ලවයේ මතකය භාවිත කරන තැනට පක්ෂය පැමිණිය හැකිය.
වාමාංශික ජාතිකවාදයේ නොවිසඳුණු පරස්පරතාව
විජේවීරගේ රස්තියාදුවේ තවත් වැදගත් අංගයක් වන්නේ වාමාංශික දේශපාලනය සහ ජාතිකවාදය අතර ඇති සම්බන්ධතාවයි. මාක්ස්වාදී දේශපාලනයේ මූලික විෂය වන්නේ පන්ති සම්බන්ධතාවයි. ධනවාදය තුළ ශ්රමය සූරාකෑමට ලක්වන ආකාරය, නිෂ්පාදන මාධ්යයන්ගේ අයිතිය සහ ආර්ථික බලය පිළිබඳ ප්රශ්න එහි කේන්ද්රයේ තිබේ.
එහෙත් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලනය පන්ති ප්රශ්නයට පමණක් සීමා වූයේ නැත. විශේෂයෙන් 1980 දශකයේදී ජාතික ස්වෛරීත්වය සහ සිංහල ජාතිකවාදී දේශපාලනය එහි ප්රබල අංග බවට පත්විය. මෙහිදී පන්ති ප්රතිවිරෝධය සහ ජාතික ප්රතිවිරෝධය එකිනෙක මත අධිස්ථාපනය විය.
කම්කරුවාගේ සතුරා ධනපතියාද? නැතහොත් ජාතියේ සතුරා විදේශීය බලවේගයද? මෙම ප්රශ්න දෙකට එකම පිළිතුරක් නොමැත. ජාතික ස්වෛරීත්වය ආරක්ෂා කිරීම වාමාංශික දේශපාලනයට අදාළ විය හැකිය. එහෙත් ජාතිකත්වය පන්ති ප්රශ්නයේ ස්ථානය අත්පත් කරගත් විට, දේශපාලනයේ විමුක්තිදායක විෂය කවුරුන්ද යන්න වෙනස් වේ. පීඩිත පන්තිය වෙනුවට පීඩිත ජාතිය දේශපාලනයේ ප්රධාන විෂය බවට පත්විය හැකිය.
එවිට සමාජවාදය යනු සමාජ සම්බන්ධතා පරිවර්තනය කිරීමේ ව්යාපෘතියක් වෙනුවට ජාතික රාජ්යය ශක්තිමත් කිරීමේ ව්යාපෘතියක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් තිබේ.
මෙය ශ්රී ලංකාවේ දෙමළ ජනතාවගේ දේශපාලන අයිතිවාසිකම් පිළිබඳ ප්රශ්නය සමඟ ද සම්බන්ධ වේ. පන්ති සමානාත්මතාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටින ව්යාපාරයකට ජාතික සමානාත්මතාව පිළිබඳ ප්රශ්නය මඟහැර යා නොහැකිය.
මෙහිදී ජිජැක්ගේ විශ්වීයත්වය පිළිබඳ චින්තනය වැදගත් වේ. සැබෑ විමුක්ති දේශපාලනයක් යනු පවතින සමාජයේ යම් කොටසක අනන්යතාව ආරක්ෂා කිරීම පමණක් නොව, එම සමාජය තුළ බැහැර කරනු ලබන මිනිසාගේ ස්ථානයෙන් සමස්ත සමාජ ක්රමය ප්රශ්න කිරීමයි.
ඒ අනුව වාමාංශික ජාතිකවාදයක සැබෑ පරීක්ෂණය වන්නේ එයට තමන්ගේ ජාතිය වෙනුවෙන් පමණක් නොව, තමන්ගේ ජාතික දේශපාලනය විසින් බැහැර කරනු ලබන අනෙකා වෙනුවෙන්ද පෙනී සිටිය හැකිද යන්නයි.
2024: විප්ලවවාදියාට රාජ්යය හමුවීම
2024 දී ජාතික ජන බලවේගය ජනාධිපතිවරණය සහ මහ මැතිවරණය ජයග්රහණය කළේය. ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ නායකත්වයෙන් ගොඩනැගුණු පුළුල් දේශපාලන සන්ධානයක් රාජ්ය බලයට පැමිණියේය.
එහෙත් මෙම ජයග්රහණය විප්ලවවාදී සමාජවාදයට ලැබුණු සෘජු ජනවරමක් ලෙස අර්ථ දැක්වීම නිවැරදි නොවේ. එය පැරණි දේශපාලන ප්රභූත්වය, දූෂණය, ආර්ථික අර්බුදය සහ පාලන අසාර්ථකත්වය පිළිබඳ මහජන විරෝධය ද එක්තැන් වූ දේශපාලන වෙනසකි.

එසේ වුවද විජේවීරගේ දේශපාලන උරුමය පිළිබඳව විමසන විට මෙහි ඓතිහාසික උත්ප්රාසය නොසලකා හැරිය නොහැකිය. විජේවීර ජීවත්ව සිටියදී අත්පත් කරගැනීමට උත්සාහ කළ රාජ්ය බලය, ඔහුගේ මරණයෙන් දශක තුනහමාරකට පමණ පසුව ඔහුගේ දේශපාලන ව්යාපාරයෙන් බිහි වූ නායකත්වයකට හිමිවිය.
නමුත් බලයට පැමිණි විට ඔවුන් හමුවේ තිබුණේ විප්ලවවාදීන්ගේ පරිකල්පනය තුළ පැවති රාජ්යය නොවේ. එය 2022 ආර්ථික බිඳවැටීමෙන් දැඩි ලෙස අර්බුදයට පත්වූ, ජාත්යන්තර ණය හිමියන්, ගෝලීය මූල්ය වෙළෙඳපොළ, ආනයන මත යැපීම, රාජ්ය ණය සහ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ වැඩසටහන සමඟ බැඳී තිබූ රාජ්යයකි.
ධනවාදය ස්ථාවර කිරීමේ අභියෝගය
මෙහිදී විප්ලවවාදී දේශපාලනයට අලුත් භාෂාවක් අවශ්ය විය. විප්ලවය, පන්ති අරගලය සහ සමාජවාදය පිළිබඳ භාෂාවට අමතරව ආර්ථික ස්ථාවරත්වය, ණය තිරසරභාවය, ආයෝජන විශ්වාසය, රාජ්ය මූල්ය විනය සහ වෙළෙඳපොළ ප්රතිසංස්කරණ පිළිබඳ භාෂාව ඉදිරියට පැමිණියේය.
මෙහි ඇති පරස්පරතාව වන්නේ එම භාෂාව භාවිත කිරීමම නොවේ. ආර්ථික අර්බුදයකින් ගොඩඒමට රාජ්යයකට මෙවැනි ප්රශ්න සමඟ කටයුතු කිරීමට සිදුවීම තේරුම්ගත හැකිය.
සැබෑ ප්රශ්නය වන්නේ එම අවශ්යතා ඉටුකරන අතරතුර පවතින ආර්ථික ක්රමයට විකල්පයක් ගොඩනැගීමේ දේශපාලන හැකියාව ඉතිරිව තිබේද යන්නයි.
විප්ලවවාදී ව්යාපාරයක් රාජ්ය බලයට පැමිණීමෙන් පසුව ධනවාදය සමඟ ගනුදෙනු කිරීම අනිවාර්යයෙන්ම එහි පරමාදර්ශ පාවාදීමක් නොවේ. නමුත් එම ගනුදෙනුව සමාජ පරිවර්තනයේ අවසාන සීමාව බවට පත්වන්නේ නම්, එය වෙනත් දේශපාලන තත්ත්වයකි.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල: දෘෂ්ටිවාදයේ නව යථාර්ථය
මෙම ප්රශ්නය වඩාත් පැහැදිලි වන්නේ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ ඇති සම්බන්ධතාව තුළය. 2023 දී ආරම්භ වූ IMF වැඩසටහන ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව යටතේද ඉදිරියට ගෙනයනු ලැබේ. 2026 වන විටත් රාජ්ය මූල්ය ඒකාග්රකරණය, ණය තිරසරභාවය, පිරිවැය ආවරණය කරන බලශක්ති මිලකරණය සහ ව්යුහාත්මක ප්රතිසංස්කරණ එහි ප්රධාන අංගයන් ලෙස පවතී.
මෙය හුදෙක් ආර්ථික ප්රතිපත්ති පිළිබඳ ප්රශ්නයක් නොවේ. එය දෘෂ්ටිවාදී ප්රශ්නයකි. ජිජැක්ගේ දෘෂ්ටිවාදී විචාරය තුළ වැදගත් වන්නේ මිනිසුන් විශ්වාස කරන දේ පමණක් නොව, තමන්ගේ විශ්වාසයන්ට පටහැනි වුවද ඔවුන් දෛනිකව ක්රියාත්මක කරන සමාජ සම්බන්ධතාවයි.
මෙහිදී දේශපාලන ව්යාපාරයකට තමන් සමාජවාදී බව විශ්වාස කළ හැකිය. එහි සාමාජිකයන්ට විප්ලවවාදී ඉතිහාසය පිළිබඳ ආඩම්බරයක් තිබිය හැකිය. ඔවුන්ට විජේවීරගේ ඡායාරූපය ඉදිරියේ තම ඓතිහාසික කැපවීම සිහිපත් කළ හැකිය.
එහෙත් ඔවුන්ගේ රාජ්ය පාලන ක්රියාකාරිත්වය ප්රධාන වශයෙන්ම පවතින ධනවාදී ආර්ථික සම්බන්ධතා ප්රතිනිෂ්පාදනය කරන්නේ නම්, එහිදී දෘෂ්ටිවාදය සහ භෞතික භාවිතය අතර පරතරයක් නිර්මාණය වේ. මෙහි ඇති විශේෂත්වය නම් එම පරතරය සැඟවිය යුතුම නැති වීමයි. එය මෙසේ සාධාරණීකරණය කළ හැකිය.
"දැන් අපට වෙනත් මාර්ගයක් නැත. මුලින්ම ආර්ථිකය ස්ථාවර කළ යුතුය. ඉන්පසුව සමාජ පරිවර්තනය කළ හැකිය." මෙම තර්කය ප්රායෝගිකව සාධාරණ විය හැකිය. බිඳවැටුණු ආර්ථිකයක ජනතාවගේ මූලික අවශ්යතා සපුරාලීම ඕනෑම ආණ්ඩුවක වගකීමකි.
එහෙත් දාර්ශනික ගැටලුව වන්නේ 'ඉන්පසුව' යන වචනය තුළය. එම ඉන්පසුව කවදාද? ආර්ථිකය සම්පූර්ණයෙන් ස්ථාවර වූ පසුවද? ණය ගෙවා අවසන් වූ පසුවද? විදේශ ආයෝජන ප්රමාණවත් වූ පසුවද? නැතහොත් ඊළඟ මැතිවරණය ජයග්රහණය කළ පසුවද?
මෙම කොන්දේසි කිසිදා සම්පූර්ණ නොවන්නේ නම් සමාජවාදය සදාකාලිකව කල්දැමිය හැකි අනාගතයක් බවට පත්වේ. එවිට සමාජවාදය යනු වර්තමානයේ ක්රියාත්මක කරන දේශපාලන ව්යාපෘතියක් නොව, වර්තමාන ප්රතිපත්ති සාධාරණීකරණය කිරීම සඳහා භාවිත කරන අනාගත පොරොන්දුවක් බවට පත්වීමේ අවදානමක් තිබේ.
විජේවීරගේ රස්තියාදුවේ ගැඹුරුතම දාර්ශනික පරස්පරතාව මෙය විය හැකිය. විප්ලවවාදී ව්යාපාරයක් රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීමට උත්සාහ කරයි. එහෙත් එම ව්යාපාරය රාජ්ය බලයට පැමිණි පසුව, රාජ්යයේ පවතින ආයතනික සහ ආර්ථික තර්ක විසින් එම ව්යාපාරයම පරිවර්තනය කළ හැකිය.
සරලව කිවහොත්, පක්ෂය රාජ්යය අත්පත් කරගන්නා අතර රාජ්යයද පක්ෂය අත්පත් කරගනී. මෙය රාජ්ය පාලනයේ සාමාන්ය පරස්පරතාවකි. රාජ්යය යනු පාලකයන්ගේ අභිමතය පරිදි ක්රියාත්මක කළ හැකි හිස් යන්ත්රයක් නොවේ.
එය නීති, නිලධාරී ව්යුහ, ණය ගිවිසුම්, ජාත්යන්තර සම්බන්ධතා, ආර්ථික පන්ති බලය සහ ඓතිහාසික ආයතනික සම්බන්ධතාවන්ගෙන් සමන්විත සංකීර්ණ ක්රමයකි. මෙහිදී හේගල්ගේ ද්වන්ද්වාත්මක චින්තනයෙන් මතුවන ප්රශ්නයක් තිබේ.
යම් ව්යාපාරයක් තමන් ප්රතික්ෂේප කළ ව්යුහය තුළම ක්රියාත්මක වීමට පටන්ගත් විට, එම ව්යාපාරය තමන්ගේ මුල් අරමුණ සාක්ෂාත් කරගන්නවාද? නැතහොත් එම අරමුණේ ප්රතිවිරුද්ධය නිර්මාණය කරනවාද?
මෙයට පහසු පිළිතුරක් නැත.
රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීමෙන් සමාජ පරිවර්තනය සඳහා නව අවකාශයන් විවෘත විය හැකිය. එහෙත් රාජ්ය බලය රැකගැනීමම දේශපාලනයේ ප්රධාන අරමුණ වූ විට එම අවකාශයන් සීමා විය හැකිය. එවිට දේශපාලන ප්රශ්නය වන්නේ සමාජය වෙනස් කරන්නේ කෙසේද යන්නට වඩා, බලය අහිමි නොකර පාලනය කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.
මෙය වාමාංශික දේශපාලනයට පමණක් අදාළ නොවේ. නමුත් සමාජය මූලික වශයෙන් වෙනස් කිරීමේ පොරොන්දුවක් මත ගොඩනැගුණු වාමාංශික ව්යාපාරයකදී මෙම පරස්පරතාව වඩාත් තීව්ර වේ.
විප්ලවවාදී මතකය සහ වර්තමාන බලය

ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ දේශපාලන ඉතිහාසය තුළ කැපකිරීම විශේෂ ස්ථානයක් ගනී. අත්අඩංගුවට ගැනීම්, සිරගත කිරීම්, අතුරුදන්වීම්, මරණ සහ රහසිගත දේශපාලන ජීවිතය එහි සාමූහික මතකයේ කොටස්ය.
මෙම මතකය දේශපාලන සංවිධානයකට අසාමාන්ය ශක්තියක් ලබාදිය හැකිය. සාමාජිකයන්ගේ විනය, අඛණ්ඩ කැපවීම සහ සංවිධානමය ඒකාබද්ධතාව එයින් ශක්තිමත් විය හැකිය. නමුත් මෙහිදීද දෘෂ්ටිවාදී පරස්පරතාවක් තිබේ.
අතීතයේ කැපකිරීම් වර්තමාන දේශපාලන ක්රියාකාරිත්වය විවේචනයෙන් නිදහස් කරන්නේද? දහස් ගණනක් මිනිසුන් ජීවිත පූජා කළ නිසා, ඔවුන්ගේ දේශපාලන උරුමය දරන වර්තමාන පාලකයන්ගේ සියලු ප්රතිපත්ති සාධාරණ වන්නේ නැත.
එසේම වර්තමාන ආණ්ඩුවක් IMF සමඟ කටයුතු කරන නිසා අතීතයේ එම ව්යාපාරයේ සාමාජිකයන් කළ සියලු කැපකිරීම් නිෂ්ඵල වූ බවද කිව නොහැකිය. අතීතය වර්තමානයට සදාචාරාත්මක වරප්රසාදයක් ලබාදෙන සහතිකයක් නොවේ. මෙහිදී වඩා වැදගත් වන්නේ එම කැපකිරීම්වලට අද ලබාදෙන දේශපාලන අර්ථයයි.
අතීතයේ මියගිය තරුණයන්ගේ මතකය වර්තමාන බලය නීත්යනුකූල කිරීමේ සංකේතයක් පමණක් බවට පත්වන්නේ නම්, ඔවුන්ගේ මරණය තුළ පැවති සමාජ පරිවර්තනයේ අපේක්ෂාව නැවත වරක් කල්දමනු ලැබේ. එහෙත් එම මතකය වර්තමාන බලය නිරන්තරයෙන් ප්රශ්න කිරීමට යොදාගන්නේ නම්, එය තවමත් විමුක්තිදායක දේශපාලන ශක්තියක් විය හැකිය.
වම යනු කුමක්ද?
වම යනු සමාජවාදය පිළිබඳ කතා කරන පක්ෂයක නමක්ද? රතු කොඩියක්ද? විප්ලවවාදී නායකයෙකුගේ ඡායාරූපයක්ද? නැතහොත් රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීම සඳහා දිගුකාලීනව ක්රියාත්මක වූ සංවිධානයක්ද?
වම යන්නට මේ සියල්ල සමඟ ඓතිහාසික සම්බන්ධතා තිබිය හැකිය. එහෙත් වාමාංශික දේශපාලනයේ මූලික අර්ථය එම සංකේතවලට සීමා කළ නොහැකිය. වම යනු සමාජයේ පවතින බල සම්බන්ධතා ස්වභාවික සහ වෙනස් කළ නොහැකි තත්ත්වයන් ලෙස පිළිගැනීම ප්රතික්ෂේප කරන දේශපාලන ප්රවේශයකි.
ධනය නිෂ්පාදනය කරන්නේ කවුද? එහි ප්රතිලාභ අත්පත් කරගන්නේ කවුද? ණය අර්බුදයක බර දරන්නේ කවුද? රාජ්ය ප්රතිපත්ති තීරණය කිරීමේ සැබෑ බලය තිබෙන්නේ කා අතද? මෙම ප්රශ්න වාමාංශික දේශපාලනයේ කේන්ද්රයේ පවතී.
එබැවින් වාමාංශික ආණ්ඩුවක් යනු හුදෙක් වාමාංශික ඉතිහාසයක් ඇති පක්ෂයක් විසින් මෙහෙයවනු ලබන ආණ්ඩුවක් පමණක් නොවේ.
එහි වාමාංශිකත්වය විමසිය යුත්තේ එය ධනය, ශ්රමය, අයිතිය, රාජ්ය බලය සහ සමාජ අවස්ථා අතර පවතින අසමාන සම්බන්ධතා පරිවර්තනය කරන්නේ කෙසේද යන්න මතය.
එහිදී දූෂණය අවම කිරීම, රාජ්ය සේවය කාර්යක්ෂම කිරීම සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ඇති කිරීම වැදගත් විය හැකිය. නමුත් ඒවා වාමාංශික දේශපාලනයට පමණක් සුවිශේෂී වූ අරමුණු නොවේ.
කාර්යක්ෂම ධනවාදී රාජ්යයක් නිර්මාණය කිරීම සහ ධනවාදී සමාජ සම්බන්ධතා පරිවර්තනය කිරීම එකම දේශපාලන ව්යාපෘතියක් නොවේ.
මෙහිදී විජේවීරගේ රස්තියාදුව අපට නැවතත් වැදගත් වේ. විප්ලවවාදී ව්යාපාරයක දිගුකාලීන ගමන රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීමෙන් අවසන් වන්නේ නම්, එම ගමනේ අර්ථය බලය ලබාගැනීම පමණක් බවට පත්විය හැකිය. එහෙත් එම ගමනේ අරමුණ සමාජ පරිවර්තනය නම්, බලය ලබාගැනීම එහි අවසානය නොව නව පරස්පරතාවන්ගේ ආරම්භයයි.
විජේවීරගේ රස්තියාදුව පිළිබඳ අවසාන ප්රශ්නය එය අවසන් වූවාද යන්න නොවේ. එහි ගමනාන්තය වෙනස් වූවාද යන්නයි. 1960 දශකයේ ආරම්භ වූ විප්ලවවාදී දේශපාලන ව්යාපෘතිය, 1971 පරාජය, 1980 දශකයේ සන්නද්ධ අරගලය, රාජ්ය මර්දනය, 1994 ප්රජාතන්ත්රවාදී නැවත පැමිණීම සහ 2024 රාජ්ය බලය අත්පත් කරගැනීම හරහා විශාල පරිවර්තනයකට ලක්විය.
මෙම ඉතිහාසය පරාජයන්ගෙන් පිරුණු ගමනක් පමණක් නොවේ. එය තමන්ගේම පරාජයන්ගෙන් ඉගෙනගනිමින් දේශපාලන ක්රමය තුළ නව ස්ථානයක් නිර්මාණය කළ ව්යාපාරයක කතාවකි.
නමුත් එහි ඇති දාර්ශනික උත්ප්රාසය මඟහැරිය නොහැකිය. ධනවාදී රාජ්යයට එරෙහිව කැරලි ගැසූ ව්යාපාරයක දේශපාලන උරුමය, ධනවාදී රාජ්යයේ අර්බුදය විසඳීමේ වගකීම භාරගෙන තිබේ.
එය අනිවාර්යයෙන්ම විප්ලවයේ අවසාන පරාජය නොවේ. එය විප්ලවවාදී දේශපාලනයට රාජ්ය බලය තුළ හමුවන සැබෑ පරීක්ෂණයයි. එම පරීක්ෂණයේදී ආණ්ඩුවට ආර්ථික ස්ථාවරත්වය ගොඩනැගිය හැකිය. ජනතාවට සහන සැලසිය හැකිය. දූෂණය පාලනය කළ හැකිය. රාජ්ය ආයතන ප්රතිසංස්කරණය කළ හැකිය.
රස්තියාදුවේ අවසාන උත්ප්රාසය

නමුත් මේ සියල්ලෙන් පසුවත් එක් ප්රශ්නයක් ඉතිරි වේ. පවතින සමාජයේ අසමාන බල සම්බන්ධතා වෙනස් වී තිබේද? එසේ නොවේ නම්, දේශපාලන වෙනසක් සිදුවී තිබුණද සමාජ පරිවර්තනය පිළිබඳ ප්රශ්නය තවමත් විවෘතව පවතී.
මෙහිදී ජිජැක්ගේ දෘෂ්ටිවාදී විචාරයෙන් අපට ලබාගත හැකි පාඩම වන්නේ දේශපාලනයේ සැබෑ පරස්පරතාව බොහෝවිට අපගේ ප්රකාශිත විශ්වාසයන් තුළ නොව, එම විශ්වාසයන්ට පටහැනිව අප දෛනිකව ප්රතිනිෂ්පාදනය කරන සමාජ යථාර්ථය තුළ පවතින බවයි.
විජේවීරගේ රස්තියාදුව පිළිබඳ අපගේ විමසුම අවසානයේ අපව ගෙන එන්නේ එතැනටය. විප්ලවවාදීන් දශක ගණනාවක් බලය සොයා ගමන් කළහ. අවසානයේ බලය ඔවුන්ගේ දේශපාලන උරුමය දරන ව්යාපාරයකට හිමි විය.
එහෙත් බලය අත්පත් කරගැනීමෙන් පසුව පෙනී යන්නේ, ඔවුන් සොයා ගිය බලයද ඔවුන් සිතා සිටි ආකාරයේ බලයක් නොවන බවයි. එය ඔවුන්ගේම අභිලාෂයන් පරීක්ෂා කරන, සීමා කරන සහ ඇතැම්විට වෙනස් කරන ව්යුහයකි.
ඒ අනුව විජේවීරගේ රස්තියාදුවේ අවසාන උත්ප්රාසය වන්නේ, විප්ලවය වෙනුවෙන් රාජ්ය බලය සොයා ගිය ව්යාපාරයකට, රාජ්ය බලය හිමි වූ පසුව විප්ලවය යනු කුමක්දැයි නැවත සොයා යාමට සිදුවීමයි. සමහරවිට රස්තියාදුව තවමත් අවසන් වී නැත. නමුත් දැන් එහි ප්රශ්නය වෙනස් වී තිබේ. එදා ප්රශ්නය වූයේ, "අපි බලය අත්පත් කරගන්නේ කෙසේද?" යන්නයි.
අද ප්රශ්නය වන්නේ, "අපි බලය අත්පත් කරගත්තේ කුමක් වෙනස් කිරීමටද?" යන්නයි. ඊටත් වඩා ගැඹුරු ප්රශ්නයක් තිබේ. බලය ලබාගැනීම සඳහා අප වෙනස් වූවාද? නැතහොත් අප වෙනස් කිරීමට පොරොන්දු වූ සමාජය වෙනස් කිරීම සඳහා බලය ලබාගත්තාද? විජේවීරගේ රස්තියාදුවේ දේශපාලන හා දාර්ශනික අර්ථය තීරණය වන්නේ මෙම ප්රශ්නවලට ඉතිහාසය ලබාදෙන පිළිතුරු අනුවය.
(උපුටා ගැනීම - Athulasiri Samarakoon ගේ ෆේස්බුක් පිටුවෙන්..)




