මෙය මෙරට ඉතිහාසයේ මෙතෙක් යෝජනා වූ විශාලතම තනි විදේශ ආයෝජනයයි. විදේශ ආයෝජන රටට ගෙන්වා ගැනීමත්, රටේ බලශක්ති ස්වාධීනත්වය රැක ගැනීමත් අතර ඇති සියුම් සමතුලිතතාව මෙමගින් දැඩි පරීක්ෂාවකට ලක්ව ඇත.
දීර්ඝ සාකච්ඡාවලින් පසු, දැනට පවතින ව්යාපෘති රාමුව අවලංගු කිරීමට කැබිනට් මණ්ඩලය පත් කළ සාකච්ඡා කමිටුව (CANC) නිර්දේශ කර තිබේ. සයිනොපෙක් සමාගම මෙතෙක් ව්යාපෘතියෙන් නිල වශයෙන් ඉවත් වී නැති බැවින්, අවසන් තීන්දුවක් ගැනීමේ බරපතළ වගකීම දැන් රජය හමුවේ පවතී.
ගැටලුවට මුල් වූ සයිනොපෙක් කොන්දේසි මොනවාද?
2023 වසරේදී මෙම ව්යාපෘතියට මුලපිරුවේ පිරිපහදු කළ ඉන්ධන විදේශයන්ට අපනයනය කර රටට ඩොලර් උපයා දෙන ව්යාපෘතියක් ලෙසිනි. පසුව චීන සමාගම ඉදිරිපත් කළ නව කොන්දේසි හේතුවෙන් සාකච්ඡා අර්බුදයකට ගිය බව වාර්තා වේ.
* දේශීය වෙළෙඳපොළෙන් 40%ක්:
දැනටමත් මෙරට ඉන්ධන පිරවුම්හල් 150ක් පමණ පවත්වාගෙන යන සයිනොපෙක් සමාගම, මෙරට සමස්ත ඉන්ධන වෙළෙඳපොළෙන් 40%ක කොටසක් තමන්ට ඉල්ලා ඇති බව පැවසේ.
* ඉඩම් සහ දීර්ඝකාලීන බදු සහන:
අක්කර 700ක පමණ භූමි ප්රමාණයක් බදු පදනම මත ලබා ගැනීම සහ දශක ගණනාවක් පුරා දිවෙන දැවැන්ත බදු සහන ලබා ගැනීම ඔවුන්ගේ සෙසු ඉල්ලීම් අතර වේ.
සාමාන්ය ජනතාවට මෙය බලපාන්නේ කෙසේද?
මෙරට ඉන්ධන වෙළෙඳපොළෙන් 40%ක් විදේශීය සමාගමකට හිමි වුවහොත්, රාජ්ය ආයතනයක් වන ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාවේ (CPC) වෙළෙඳපොළ බලය සහ ආදායම දැඩි ලෙස පහත වැටිය හැකිය.
දශක ගණනාවක බදු සහන ලබා දුනහොත් රජයට ලැබිය යුතු විශාල බදු ආදායමක් අහිමි වේ. ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) කොන්දේසි අනුව රජය තම ආදායම් ඉලක්ක සපුරා ගත යුතු බැවින්, මහා පරිමාණ සමාගම්වලට බදු සහන දීමෙන් සිදුවන්නේ සාමාන්ය ජනතාව මත පැටවෙන බදු බර තවත් වැඩි වීමයි.
රජයේ ස්ථාවරය සහ පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාවේ අනතුරු ඇඟවීම
සිපෙට්කෝ (CPC) ආයතනය දුර්වල වන හෝ දේශීය පාරිභෝගිකයාට අවාසි වන කිසිදු කොන්දේසියකට එකඟ නොවිය යුතු බව නියෝජ්ය අමාත්ය චතුරංග අබේසිංහ මහතා ඇතුළු රජයේ නියෝජිතයින්ගේ ස්ථාවරයයි.
2026 නොවැම්බර් 03 වැනිදා පැවති රජයේ මුදල් පිළිබඳ කාරක සභාවේදී (CoPF) ද මෙම ගැටලුව දැඩි ලෙස සාකච්ඡාවට ලක් විය. නිසි වාණිජමය විනිශ්චයකින් තොරව ඩොලර් බිලියන 3.7ක ආයෝජනයක් අත්හැර දැමීමෙන්, ශ්රී ලංකාව ආයෝජනවලට සුදුසු රටක් නොවන බවට ජාත්යන්තර වෙළෙඳපොළට වැරදි පණිවිඩයක් යා හැකි බව එහි සභාපති ආචාර්ය හර්ෂ ද සිල්වා මහතා එහිදී අනතුරු ඇඟවීය.
භූ-දේශපාලනය සහ රටේ සැබෑ ප්රතිලාභ
ගිවිසුම අවලංගු කිරීමට කැබිනට් මණ්ඩලය මෙතෙක් අවසන් තීරණයක් ගෙන නොමැති බව එම පාර්ලිමේන්තු රැස්වීමේදී අනාවරණය විය.
වෙළෙඳ ගිවිසුමක් පිළිබඳ මතභේදයක් චීනය සමඟ අනවශ්ය රාජ්ය තාන්ත්රික ගැටුමක් දක්වා වර්ධනය වීමට ශ්රී ලංකාව ඉඩ නොතැබිය යුතුය. ඒ සමඟම ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ බලශක්ති යටිතල පහසුකම් පිළිබඳව අසල්වැසි ඉන්දියාව දක්වන උපායමාර්ගික සංවේදීතාව ගැන ද රජයට අවධානය යොමු කිරීමට සිදු වේ.
කවර ආයෝජනයක් වුවද මැනිය යුත්තේ එහි ඩොලර් බිලියන ගණනින් පමණක් නොවේ. මෙරට තරුණයින්ට ලැබෙන රැකියා, අපනයන ආදායම, තාක්ෂණික දැනුම සහ දිගුකාලීන ඉන්ධන සුරක්ෂිතතාව යන කරුණු මත එහි සැබෑ වටිනාකම තීරණය විය යුතුය. රාජ්ය තාන්ත්රික විශ්වාසය රැකගනිමින් රටට වාසිදායක වාණිජ එකඟතාවකට පැමිණීම රජය හමුවේ ඇති ප්රධානතම අභියෝගයයි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්ර සබැඳි:
Lanka News : Sinopec Deadlock Tests Sri Lanka’s Energy Sovereignty and Diplomacy
The Morning : Sinopec’s $ 3.7 b H’tota refinery faces termination



