ඇමෙරිකාවේ කැලිෆෝනියා සැන් ඩියාගෝ විශ්වවිද්යාලයේ (UC San Diego) පර්යේෂකයන් පිරිසක් වසර 12ක් පුරා උඩවලව ඇතින්නියන් 443 දෙනෙකු නිරීක්ෂණය කරමින් මෙම අධ්යයනය සිදු කර ඇත.
ලෝක ප්රකට 'සයන්ස්' (Science) විද්යා සඟරාවේ ප්රකාශයට පත් වූ මෙම වාර්තාව මතු කරන ප්රධාන කරුණු තුනක් පහතින් විමසා බලමු.
1. අලි රංචුවලට ඇත්තටම සිදුවෙමින් පවතින්නේ කුමක්ද?
සාමාන්යයෙන් ආසියානු ඇතින්නියන් එකිනෙකා සමඟ ඉතා සමීප සබඳතා පවත්වමින් විශාල සමාජ ජාල ලෙස ජීවත් වන සත්ත්ව කොට්ඨාසයකි.
වසර 12ක නිරීක්ෂණවලදී පෙනී ගොස් ඇත්තේ, මරණයට පත්වීම හෝ ප්රදේශය හැර යාම නිසා රංචුවේ සාමාජිකයන් ක්රමයෙන් අඩු වී ඇති බවයි.
නව සාමාජිකයන් රංචුවට එක්වීම අඩුවීමත් සමඟ, විශාල සමාජ කවයන් වෙනුවට එකිනෙකා සමඟ සබඳතා අඩු කුඩා, හුදෙකලා කණ්ඩායම් බිහි වී තිබේ.
"ගහනය අඩුවීම නිසා ඉතිරි වී සිටින අලින්ට සබඳතා පැවැත්වීමට සිටින පිරිස අඩු වෙනවා. ඒ වගේම ඔවුන් එකිනෙකා සමඟ ගනුදෙනු කරන ආකාරයත් දැන් දුර්වල වෙමින් පවතිනවා." - ආචාර්ය ඇනස්ටේෂියා මැඩ්සන් (ප්රධාන පර්යේෂිකා)
2. අලින්ට සමාජ සබඳතා මෙතරම් වැදගත් ඇයි?
අලියෙකුගේ පැවැත්මට ආහාර සහ ජලය මෙන්ම සිය වර්ගයා සමඟ පවතින සමාජ බැඳීම් ද අත්යවශ්ය වේ.
ආහාර සහ ආරක්ෂාව:
වනාන්තරය තුළ ආහාර ඇති තැන් සොයා ගැනීමට සහ අනතුරු ගැන දැනුවත් වීමට ඔවුන් පැරණි සබඳතා භාවිත කරයි.
පැටවුන් රැකබලා ගැනීම:
කුඩා අලි පැටවුන් ආරක්ෂා කිරීම සහ පරිසරයට හුරුවීමට අවශ්ය දැනුම ලබා දීම සිදුවන්නේ වැඩිහිටි ඇතින්නියන්ගේ සාමූහික පවුල් පසුබිම තුළයි.
සහකාර මහාචාර්ය ෂර්මින් ද සිල්වා පෙන්වා දෙන්නේ, අහිමි වන සබඳතා වෙනුවට නව සබඳතා ගොඩනගා ගැනීමට අවස්ථාව නොලැබුණහොත් ඉතිරි වන අලින් දැඩි ලෙස හුදෙකලා වන බවයි.
3. මෙම අර්බුදය ආපසු හැරවිය නොහැකිද?
වර්ග සැතපුම් 119ක් පුරා විහිදුණු උඩවලව වනෝද්යානය අවට සිදුවන පාරිසරික වෙනස්කම්, වාසස්ථාන අහිමි වීම, දඩයම් කිරීම සහ අලි-මිනිස් ගැටුම් මෙම තත්ත්වය තවත් දරුණු කර තිබේ.
පර්යේෂකයන් අනතුරු අඟවන්නේ අලි ප්රජාවක් සිය සමාජ සබඳතා බිඳවැටීමේ තීරණාත්මක සීමාව (Tipping Point) පසු කළ පසු, ඔවුන්ව නැවත පැරණි සමාජ රටාවට ගෙන ඒම ඉතා අපහසු බවයි.
වනජීවී සංරක්ෂණයේදී අලින්ගේ සංඛ්යාව ගණන් කිරීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවන බවත්, ඔවුන්ට නිදහසේ සැරිසැරීමට සහ සබඳතා පවත්වා ගැනීමට හැකි වන පරිදි වනාන්තර සම්බන්ධතා (Corridors) ආරක්ෂා කිරීම අත්යවශ්ය බවත් මෙම වාර්තාව අවධාරණය කරයි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්ර සබැඳිය:



