The Leader News
BREAKING
ජොලිබී ඕස්ට්‍රේලියාවට: බැදපු කුකුළු මස් හරහා අලුත් වන රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික මිතුදම●උඩවලව අලි පරපුරේ සමාජ බැඳීම් බිඳවැටීමේ අවදානමක්●අධ්‍යාපන අත්තටු කොළඹට පමණක් නොව, ගමේ දරුවාටත් ලැබිය යුතුය●ෆේස්බුක් නීති විශාරදයින් සහ සැබෑ නීතිමය සත්‍යය | චන්දන ප්‍රසන්න●අපිට අපිව යළි යළිත් නිර්මාණය කර ගත හැකිය | චින්තන ධර්මදාස●දෙමළාගේ අයිතිය සඳහා අරගලය සිංහලෙන් කියා දෙන්නට වීරිය කළ සිවාජි අවසන් ගමන් යයි  ●සාෆ් පාපන්දු අවසාන ගැටුම හෙටයි: ඉන්දියාව පරදා ඵෙතිහාසික ජයක් ලබන්න පාකිස්තානය සමත් වේවිද?●අනුරගේ ලැම්බෝගිනි සහ සජිත්ගේ විට්ස් කාර් ආර්ථිකය●2027 අයවැය: ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය ආර්ථික පරිවර්තනය කොහිද?●මතුපිටින් ජනප්‍රිය, ඇතුළතින් සමාජ විවේචනාත්මක 'එල්ලෙමු ද කැලණි පාලමේ?'●
Top Ad
Opinion

2027 අයවැය: ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය ආර්ථික පරිවර්තනය කොහිද?

Awara

Awara

November 16, 2026 • 2:52 PM

2027 අයවැය: ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය ආර්ථික පරිවර්තනය කොහිද?

ලිපියට සවන් දෙන්න

පැහැදිලි සිංහල හඬ කියවනය (Natural Audio)

  • සැබෑ ප්‍රශ්නය වන්නේ ආර්ථික ස්ථායීකරණය සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම හරහා නිර්මාණය වූ අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගනිමින්, එම ප්‍රකෘතිමත් වීම දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යා හැකි ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමට වත්මන් ආණ්ඩුව සමත් වී තිබේද යන්නයි.
  • ආණ්ඩුවේ පළමු වසර දෙක තුළ මතුව ඇති සාක්ෂි අනුව, අවශ්‍ය මට්ටමේ එවැනි පරිවර්තනයක් සිදු කිරීමට එය සමත් වී නොමැති බව පෙනේ.
  • ජනවරම සහ උරුම වූ ආර්ථික පසුබිම ජාතික ජන බලවේගය (NPP) 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදී අතිවිශාල ජනවරමක් සහිතව බලයට පත්විය.
  • අනුර කුමාර දිසානායක මහතා 2024 සැප්තැම්බර් 21 වැනිදා පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කළ අතර, අනතුරුව නොවැම්බර් 14 වැනිදා පැවති මහ මැතිවරණයෙන් ජාතික ජන බලවේගය පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 225න් 159ක් දිනා ගත්තේය.
අකුරු ප්‍රමාණය (Font Size):

ජාතික ජන බලවේගයේ වසර දෙකක පාලනය, අයවැය තුනක්, පිරිහෙමින් පවතින බාහිර ගෙවුම් තත්ත්වය සහ ඉදිරියේ ඇති ණය සේවාකරණ අභියෝගය - අසංක මාගෙදරගමගේ

ශ්‍රී ලංකාව අද මුහුණ දෙන ප්‍රධාන ආර්ථික ප්‍රශ්නය තවදුරටත් 2022 ආර්ථික අර්බුදයේ ක්ෂණික බලපෑම්වලින් රට යම් තරමකට යථා තත්ත්වයට පත්වී තිබේද යන්න නොවේ. සැබෑ ප්‍රශ්නය වන්නේ ආර්ථික ස්ථායීකරණය සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම හරහා නිර්මාණය වූ අවස්ථාව ප්‍රයෝජනයට ගනිමින්, එම ප්‍රකෘතිමත් වීම දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යා හැකි ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමට වත්මන් ආණ්ඩුව සමත් වී තිබේද යන්නයි.

ආණ්ඩුවේ පළමු වසර දෙක තුළ මතුව ඇති සාක්ෂි අනුව, අවශ්‍ය මට්ටමේ එවැනි පරිවර්තනයක් සිදු කිරීමට එය සමත් වී නොමැති බව පෙනේ.

ජනවරම සහ උරුම වූ ආර්ථික පසුබිම


ජාතික ජන බලවේගය (NPP) 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදී අතිවිශාල ජනවරමක් සහිතව බලයට පත්විය. අනුර කුමාර දිසානායක මහතා 2024 සැප්තැම්බර් 21 වැනිදා පැවති ජනාධිපතිවරණයෙන් ජයග්‍රහණය කළ අතර, අනතුරුව නොවැම්බර් 14 වැනිදා පැවති මහ මැතිවරණයෙන් ජාතික ජන බලවේගය පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන 225න් 159ක් දිනා ගත්තේය.

ණය බර, දරිද්‍රතාව සහ ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා රැසකින් පීඩාවට පත්ව තිබූ රටක් ඔවුන්ට උරුම විය. එහෙත් ඒ වන විටත් ක්ෂණික ආර්ථික කඩා වැටීම පාලනය කර තිබූ අතර, ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ සහාය ලැබූ ස්ථායීකරණ වැඩසටහන ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවතිණි. ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම ඉදිරියට ගොස් තිබූ අතර, විදේශ විනිමය සංචිත ද යළි ගොඩනැගෙමින් පැවතිණි.

එම උරුමය නිවැරදිව හඳුනාගැනීම වැදගත්ය. ආර්ථික ස්ථායීකරණ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ වූයේ ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව යටතේ නොවේ. 2022 ජූලි මාසයේදී රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතාගේ නායකත්වයෙන් බලයට පත් වූ පාලනය අර්බුද කළමනාකරණයේ පළමු අදියර ආරම්භ කළේය.

එම පාලනය ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ විස්තීර්ණ ණය පහසුකම (Extended Fund Facility – EFF) සඳහා සාකච්ඡා කර එකඟතාවකට පැමිණියේය. ප්‍රධාන මූල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක කළ අතර, ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලියට අවශ්‍ය රාමුව ද සකස් කළේය. ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවට උරුම වූයේ එම රාමුව සහ හදිසි ස්ථායීකරණයෙන් ඔබ්බට රට ගෙන යාමේ අවස්ථාවයි.

අයවැය තුනක ප්‍රගතිය පිළිබඳ ප්‍රශ්න

මේ වන විට ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුව 2025, 2026 සහ 2027 වශයෙන් අයවැය තුනක් ඉදිරිපත් කර තිබේ. ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආර්ථික ආකෘතියක් බවට පරිවර්තනය කළ හැකි බව පෙන්වීමට අවශ්‍ය පාර්ලිමේන්තු බලය, දේශපාලන ජනවරම සහ පරිපාලන අවස්ථාව එම ආණ්ඩුව සතුව තිබිණි.


එහෙත් දැන් විමසිය යුතු වන්නේ එම ආණ්ඩුව සැබවින්ම අත්කරගෙන ඇත්තේ කුමක්ද යන්නයි:

* රටේ නිෂ්පාදන ධාරිතාව පුළුල් කිරීමට ආණ්ඩුව සමත් වී තිබේද?
* වඩා ශක්තිමත් අපනයන ආර්ථිකයක් ගොඩනඟා තිබේද?
* නව නිෂ්පාදන ආයෝජන සැලකිය යුතු මට්ටමකින් ආකර්ෂණය කරගෙන තිබේද?
* පෞද්ගලික අංශයේ තරගකාරීත්වය වැඩි කර තිබේද?
* ඉහළ ගුණාත්මක රැකියා නිර්මාණය කරමින් ආර්ථික වර්ධනය පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය ආයතනික පද්ධති ශක්තිමත් කර තිබේද?
* ආනයනික බලශක්තිය, විදේශගත ශ්‍රමිකයන්ගේ ප්‍රේෂණ සහ බාහිර මූල්‍යකරණය මත රටේ පවතින අධික රඳාපැවැත්ම අඩු කර තිබේද?
* ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ වැඩසටහන අවසන් වූ පසු ක්‍රියාත්මක කළ හැකි විශ්වාසදායක ආර්ථික රාමුවක් සකස් කර තිබේද?

දැනට පවතින සාක්ෂි අනුව මේ සියලු ප්‍රශ්නවලට ලැබෙන පිළිතුර බරපතළ ලෙස අසතුටුදායකය.


2027 අයවැය තුළ යටිතල පහසුකම්, ඩිජිටල්කරණය, බලශක්තිය, කෘෂිකර්මාන්තය, ආයෝජන සහ අපනයන සම්බන්ධයෙන් විවිධ ප්‍රතිපාදන හා යෝජනා අඩංගු වේ. ඒවා අතර ප්‍රයෝජනවත් වැඩසටහන් ද තිබේ. එහෙත් අයවැයක් ඇගයිය යුත්තේ එහි අරමුණු විස්තර කරන භාෂාවෙන් පමණක් නොවේ. එහි මූල්‍ය දිශානතිය, වියදම්වල ගුණාත්මකභාවය, පොරොන්දු ඉටු කිරීමේ හැකියාව සහ ආයෝජන, ඵලදායිතාව හා විදේශ විනිමය ඉපැයීම් ජනනය කිරීමේ හැකියාව අනුව එය ඇගයිය යුතුය.

එම මිනුම් දඬු අනුව 2027 අයවැය ප්‍රමාණවත් නොවේ. ඊටත් වඩා බරපතළ කරුණ වන්නේ, මූල්‍ය හා බාහිර ආර්ථික දර්ශකවලින් පෙනී යන්නේ ව්‍යුහාත්මකව තවමත් අවදානම් සහගත ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමක් මධ්‍යයේ ආණ්ඩුව පාලනය ගෙන යන අතර, එය දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය නිෂ්පාදන පදනම ගොඩනැගීමට අසමත් වී ඇති බවයි.

ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය වන්නේ පෙර අර්බුදයේ ප්‍රතිවිපාක කළමනාකරණය කරන තවත් අයවැයක් නොවේ. එම අර්බුදය ඇතිවීමට හේතු වූ ආර්ථික තත්ත්වයන් වෙනස් කරන අයවැයකි. එම වගකීමේ පරිමාණය ආණ්ඩුව නිවැරදිව අවබෝධ කරගෙන ඇති බවට 2027 අයවැය තුළින් විශ්වාසදායක සාක්ෂි ඉදිරිපත් නොවේ.

1. ජාතික ජන බලවේගයට උරුම වූ ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම: ස්ථායීකරණය ඒ වන විටත් ආරම්භ වී තිබිණි.

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික අර්බුදය සාමාන්‍ය ආර්ථික පසුබෑමක් නොවීය. 2022 අප්‍රේල් මාසයේදී රට විදේශ ණය ගෙවීම් අත්හිටුවීමත් සමඟ දශක ගණනාවක් පුරා පැවති මූල්‍ය දුර්වලතා, බාහිර ගෙවුම් අසමතුලිතතා, තිරසාර නොවන ණය ගැනීම්, දුර්වල මුදල් ප්‍රතිපත්ති කළමනාකරණය, අකාර්යක්ෂම රාජ්‍ය ව්‍යවසාය සහ ආයතනික අසාර්ථකත්වයන් එකවර මතු විය.

2022 වසරේදී ආර්ථිකය ආසන්න වශයෙන් සියයට 7.3කින් සංකෝචනය වූ අතර, 2023 වසරේදී තවත් සියයට 2කින් පහත වැටිණි. 2022 සැප්තැම්බර් මාසයේදී උද්ධමනය සියයට 69.8 දක්වා ඉහළ ගියේය. විදේශ විනිමය ද්‍රවශීලතාව කඩා වැටුණු අතර, අත්‍යවශ්‍ය ආනයන සඳහා මුදල් සපයා ගැනීම පවා දුෂ්කර විය. ජාත්‍යන්තර ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ වෙත ප්‍රවේශය ද රටට අහිමි විය.

2022 ජූලි මාසයේදී බලයට පත් වූ පාලනය සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීකරණ ක්‍රියාවලිය ආරම්භ කළේය. 2023 මාර්තු 20 වැනිදා අනුමත වූ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ මාස 48ක විස්තීර්ණ ණය පහසුකම සඳහා සාකච්ඡා කළේය. සැලකිය යුතු මූල්‍ය ප්‍රතිසංස්කරණ හඳුන්වා දුන්නේය. ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලිය ඉදිරියට ගෙන ගියේය. රටේ විදේශ විනිමය තත්ත්වය යළි ගොඩනැගීම ද ආරම්භ කළේය.

2024 වසරේදී ආර්ථිකය සියයට 5ක පමණ වර්ධනයක් වාර්තා කරමින් නැවත වර්ධන මාවතට පිවිසියේය. 2025 වසරේදී ද තවත් සියයට 5ක වර්ධනයක් වාර්තා විය. 2022දී දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 125.8ක් පමණ වූ රාජ්‍ය ණය අනුපාතය 2025 වන විට සියයට 101.1ක් පමණ දක්වා පහත වැටිණි. දළ මූල්‍ය අවශ්‍යතා සහ රජයේ ආදායමට සාපේක්ෂව පොලී ගෙවීම්වල අනුපාතය ද සැලකිය යුතු ලෙස අඩු විය. රජයේ ආදායමට සාපේක්ෂව පොලී ගෙවීම් අනුපාතය 2022දී සියයට 79ක් පමණ වූ අතර, 2025 වන විට එය සියයට 46ක් පමණ දක්වා පහත වැටිණි.

මෙම දියුණුව වැදගත්ය. එමඟින් ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමේ දෙවැනි අදියර සඳහා අවශ්‍ය පදනම නිර්මාණය විය.

ස්ථායීකරණය සහ පරිවර්තනය අතර වෙනස


එහෙත් ස්ථායීකරණය සහ ආර්ථික පරිවර්තනය අතර වෙනස පැහැදිලිව පවත්වාගත යුතුය. ජාතික ජන බලවේගයට ආර්ථික රාමුවක් නොමැති රටක් උරුම නොවීය. එයට උරුම වූයේ ක්‍රියාත්මක වෙමින් පැවති IMF වැඩසටහනක්, ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ ක්‍රියාවලියක්, දියුණු වෙමින් පැවති විදේශ සංචිත තත්ත්වයක් සහ නැවත වර්ධනයට පිවිස තිබූ ආර්ථිකයකි.

එසේම 2024 වසරේ ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම ජාතික ජන බලවේගයේ ජයග්‍රහණයක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම ද නිවැරදි නොවේ. ජාතික ජන බලවේගය බලයට පත්වූයේ 2024 සැප්තැම්බර් මාසයේදීය. එම වසරේ ආර්ථික කාර්යසාධනයෙන් වැඩි කොටසක් ඒ වන විටත් සිදුවී තිබිණි. එබැවින් එහි ආර්ථික කළමනාකරණය ඇගයීම සඳහා පළමු සම්පූර්ණ දින දර්ශන වර්ෂය වන්නේ 2025 වසරයි.

එම නිසා සමස්ත ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීමේ ගෞරවය තමන් වෙත පවරා ගනිමින්, තම පාලන කාලය තුළ අඛණ්ඩව පැවති ව්‍යුහාත්මක දුර්වලතා පිළිබඳ වගකීමෙන් ආණ්ඩුවට ඉවත් විය නොහැක. දේශපාලන ජනවරම ලැබුණේ ස්ථායීකරණ රාමුව පවත්වාගෙන යාමට පමණක් නොවේ. එම රාමුව ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් වඩා ඵලදායී ආර්ථිකයක් ගොඩනැගීමටය. ආණ්ඩුව දැන් ඇගයිය යුත්තේ එම කාර්යය සම්බන්ධයෙනි.

2. අයවැය තුනක් ඉදිරිපත් කළත් ආර්ථික පරිවර්තනය කොහිද?

ජාතික ජන බලවේගයේ අයවැය තුන වෙන වෙනම මූල්‍ය ප්‍රකාශන තුනක් ලෙස නොව, අඛණ්ඩ ප්‍රතිපත්ති මාලාවක් ලෙස විමසා බැලිය යුතුය.


2025 අයවැය මඟින් ආණ්ඩුවේ ආරම්භක ආර්ථික ප්‍රමුඛතා තීරණය විය. 2026 අයවැය මඟින් එම මූල්‍ය හා ප්‍රතිපත්ති රාමුව ඉදිරියට ගෙන ගියේය. 2027 අයවැය යනු අර්බුද කළමනාකරණයෙන් ඔබ්බට ගොස් විශ්වාසදායක ආර්ථික පරිවර්තන වැඩසටහනක් ආණ්ඩුව විසින් ස්ථාපිත කර තිබේද යන්න පෙන්වීමට ලැබෙන තෙවැනි අවස්ථාවයි.

එහෙත් ප්‍රධාන දුර්වලතා තවමත් එලෙසම පවතී. ප්‍රමාණවත් අපනයන වර්ධනයක් නොමැත. නව නිෂ්පාදන ධාරිතාව සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ නැංවීමට සමත් වූ ආයෝජන පරිසරයක් නිර්මාණය වී නොමැත. ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ අසම්පූර්ණය. ප්‍රධාන පොරොන්දු ක්‍රියාත්මක කිරීම දුර්වලය. විදේශ විනිමය සඳහා බාහිර මූලාශ්‍ර මත පවතින රඳාපැවැත්ම තවමත් ඉහළය.

පොරොන්දු සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම අතර පරතරය

අයවැය යෝජනා සහ ඒවා සැබෑවටම ක්‍රියාත්මක කිරීම අතර පවතින පරතරය විශේෂයෙන් වැදගත්ය.

Verité Research ආයතනය 2026 නොවැම්බර් මාසයේදී සිදුකළ ඇගයීමකදී 2025 අයවැයෙන් තෝරාගත් රුපියල් මිලියන 500කට නොඅඩු ප්‍රතිපාදන සහිත ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් පොරොන්දු 36ක් පරීක්ෂා කර තිබිණි. එම යෝජනා 36න්:

* 12ක් සම්පූර්ණ කළ ඒවා ලෙසත්,
* 3ක් සැලකිය යුතු ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ ඒවා ලෙසත්,
* 8ක් අර්ධ වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කළ ඒවා ලෙසත්,
* 5ක් දුර්වල ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ ඒවා ලෙසත්,
* 1ක් කඩ කළ පොරොන්දුවක් ලෙසත්,
* 7ක් පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය නොකළ ඒවා ලෙසත් වර්ගීකරණය කර තිබිණි.

සම්පූර්ණයෙන් හෝ සැලකිය යුතු ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ ඒවා ලෙස වර්ගීකරණය වී තිබුණේ සියයට 41ක් පමණි. මෙම ඇගයීම සමස්ත අයවැයේ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ප්‍රතිශතය නියෝජනය නොකරන අතර, එය එසේ ඉදිරිපත් කිරීම ද නිවැරදි නොවේ. එහෙත් තෝරාගත් ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් පොරොන්දු සහ ඒවායේ සැබෑ ක්‍රියාත්මක වීම අතර පවතින පරතරය පිළිබඳ වැදගත් ඇඟවීමක් එමඟින් ලබා දෙයි.

ආණ්ඩුවෙන් විමසිය යුත්තේ සරල ප්‍රශ්නයකි. තමන්ගේ පළමු අයවැයෙන් ඉදිරිපත් කළ වැදගත් පොරොන්දු පවා සතුටුදායක ලෙස ක්‍රියාත්මක කළ බව පෙන්වීමට නොහැකි නම්, තුන්වැනි අයවැයෙන් ඉදිරිපත් කරන තවත් විශාල පොරොන්දු මාලාවක් ඉටු කරනු ඇතැයි ජනතාව විශ්වාස කළ යුත්තේ ඇයි?

අයවැයක් යනු දේශපාලන ප්‍රතිපත්ති ප්‍රකාශනයක් නොවේ. එය මහජන සම්පත් වෙන් කරමින් මැනිය හැකි ආර්ථික ප්‍රතිඵල ලබාගැනීම සඳහා භාවිත කරන මෙවලමකි. එහි සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ නිම කළ ව්‍යාපෘති, වැඩිදියුණු කළ සේවා, ඵලදායී ආයෝජන, අපනයන වර්ධනය, රැකියා සහ පවුල්වල ජීවන තත්ත්වය ඉහළ නැංවීම අනුවය.
ජාතික ජන බලවේගයට අයවැය තුනක් සහ පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකක බලයක් තිබිණි. ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම තවදුරටත් උරුම වූ බාධා, දේශපාලන විරුද්ධවාදීන් හෝ පරිපාලන ගැටලු මත පවරා ඉවත් විය නොහැක. එවැනි බාධා සැබෑය. එහෙත් ආණ්ඩු කිරීම යනු එම බාධා ජය ගැනීමයි. ප්‍රශ්නය තවදුරටත් ආණ්ඩුව කිරීමට අදහස් කරන්නේ කුමක්ද යන්න නොවේ. එය සැබවින්ම ඉටු කර ඇත්තේ කුමක්ද යන්නයි.

3. 2025–2027 මූල්‍ය වාර්තාව: මූල්‍ය දිශානතිය පසුපසට ගමන් කරයි

ආණ්ඩුවේ මූල්‍ය දිශානතිය ඇගයීමට වඩාත්ම හෙළිදරව්කාරී ක්‍රමය වන්නේ 2025 තාවකාලික ප්‍රතිඵල, 2026 සංශෝධිත ඇස්තමේන්තු සහ 2027 අයවැය ප්‍රක්ෂේපණ එකිනෙක සමඟ සැසඳීමයි. එම සංඛ්‍යා මඟින් මූලික මූල්‍ය තත්ත්වය දුර්වල වෙමින් පවතින බව පෙන්නුම් කරයි.

2025 වසර: රජයේ ආදායම සහ ප්‍රදාන එකතුව ආසන්න වශයෙන් රුපියල් ට්‍රිලියන 5.486ක් (දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 16.7%) වූ අතර, සමස්ත වියදම රුපියල් ට්‍රිලියන 6.230ක් (GDP 19%) විය. ප්‍රාථමික අතිරික්තය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.756ක් (GDP 5.4%) වූ අතර සමස්ත අයවැය හිඟය රුපියල් බිලියන 745ක් (GDP 2.3%) විය.

2026 සංශෝධිත ඇස්තමේන්තු: ආදායම සහ ප්‍රදාන රුපියල් ට්‍රිලියන 5.981ක් (GDP 16.6%) වන අතර, වියදම රුපියල් ට්‍රිලියන 7.309ක් (GDP 20.3%) වේ. ප්‍රාථමික අතිරික්තය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.289ක් (GDP 3.6%) දක්වා පහත වැටෙන අතර, අයවැය හිඟය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.328ක් (GDP 3.7%) දක්වා ඉහළ යයි.

2027 අයවැය මූලික ඇස්තමේන්තු: ආදායම සහ ප්‍රදාන රුපියල් ට්‍රිලියන 6.180ක් (GDP 15.8%) ලෙසත්, වියදම රුපියල් ට්‍රිලියන 7.673ක් (GDP 19.7%) ලෙසත් ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. ප්‍රාථමික අතිරික්තය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.150ක් (GDP 2.9%) දක්වා පහත වැටෙන අතර, අයවැය හිඟය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.493ක් (GDP 3.8%) දක්වා ඉහළ යයි.

දිට්වා සුළි කුණාටුවේ අතිරේක බලපෑම

2027 මූලික ඇස්තමේන්තුවලට දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ හානි ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා වෙන් කරන අතිරේක ප්‍රතිපාදන ඇතුළත් නොවේ.

අතිරේක ඇස්තමේන්තුව මඟින් රුපියල් බිලියන 260ක් එකතු වන අතර, එයින් රුපියල් බිලියන 250ක් ප්‍රතිසංස්කරණ ආයෝජන සඳහා ද, රුපියල් බිලියන 10ක් පුනරාවර්තන වියදම් සඳහා ද වෙන් කර තිබේ. මෙම අතිරේක වියදම ද ඇතුළත් කළ විට අයවැය හිඟය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.753ක් හෙවත් දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 4.5ක් දක්වා ඉහළ යන අතර, ප්‍රාථමික අතිරික්තය රුපියල් බිලියන 890ක් හෙවත් සියයට 2.3ක් දක්වා පහත වැටේ.

ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වෙන් කළ මුදල වෙනම හඳුනාගත යුතුය. එය ආපදා තත්ත්වයකට ප්‍රතිචාර වශයෙන් සිදු කරන විශේෂ වියදමක් වන අතර, සාමාන්‍ය පුනරාවර්තන වියදමක් ලෙස සැලකිය යුතු නොවේ. එහෙත් එය වෙනම ගණනය කිරීමෙන් මූලික මූල්‍ය තත්ත්වයේ පිරිහීම ඉවත් නොවේ.

මෙහි ප්‍රවණතාව පැහැදිලිය. ප්‍රාථමික අතිරික්තය 2025 වසරේ සියයට 5.4 සිට 2027 මූලික අයවැයේ සියයට 2.9 දක්වා පහත වැටේ. සමස්ත අයවැය හිඟය සියයට 2.3 සිට සියයට 3.8 දක්වා ඉහළ යයි. ඒ අතර ආදායම සහ ප්‍රදාන සියයට 16.7 සිට සියයට 15.8 දක්වා පහත වැටේ.

මධ්‍යකාලීනව රජයේ ආදායම දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් අවම වශයෙන් සියයට 16ක් දක්වා ඉහළ නැංවීම ආණ්ඩුවේ අරමුණයි. එහෙත් 2027 අයවැය මඟින් ආදායම සහ ප්‍රදාන සියයට 15.8ක් පමණක් වනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර තිබේ. බදු ආදායම පමණක් ගත් විට එය රුපියල් ට්‍රිලියන 5.687ක් පමණ වන අතර, දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 14.6කි.

රට තවමත් විශාල ණය සේවාකරණ වගකීම්වලට මුහුණ දී සිටින පසුබිමක මෙය බරපතළ අනතුරු ඇඟවීමකි. අඩුවන ප්‍රාථමික අතිරික්තයක්, ඉහළ යන වියදම්, තමන් විසින්ම නියම කරගත් මධ්‍යකාලීන ඉලක්කයට පහළ ආදායම් අනුපාතයක් සහ අඛණ්ඩ ණය සේවාකරණ අවශ්‍යතා අතර සමතුලිතතාවක් ඇති කරන්නේ කෙසේදැයි ආණ්ඩුව පැහැදිලි කළ යුතුය. 2027 අයවැය එම ප්‍රශ්නයට ප්‍රමාණවත් පිළිතුරක් ලබා නොදේ.

4. ආදායම් කාර්යසාධනය: අතිරික්තය සැබෑය. එහෙත් එය ඇති කරන්නේ කුමක්ද?
2026 වසරේ මාස නවයක මූල්‍ය කාර්යසාධනය විශේෂයෙන් අවධානයට ලක් කළ යුතුය. 2026 ජනවාරි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා රජයේ ආදායම සහ ප්‍රදාන රුපියල් ට්‍රිලියන 4.602ක් පමණ දක්වා ළඟා වූ අතර, 2025 වසරේ අනුරූප කාලසීමාවේ එය රුපියල් ට්‍රිලියන 3.835ක් පමණ විය. 2025 වසරේ එම කාලසීමාවේ රුපියල් බිලියන 441.4ක අයවැය හිඟයක් වාර්තා කළ රජය, 2026 වසරේ එම මාස නවය තුළ රුපියල් බිලියන 22.3ක අයවැය අතිරික්තයක් වාර්තා කළේය. ප්‍රාථමික අතිරික්තය රුපියල් ට්‍රිලියන 1.844ක් දක්වා ඉහළ ගියේය.
මේවා සැබෑ දියුණුවකි. එහෙත් ආදායම් වැඩිවීමේ ප්‍රමාණය මෙන්ම එහි සංයුතිය සහ ගුණාත්මකභාවය ද වැදගත්ය.

ආනයන මත රඳා පැවතීම සහ ප්‍රාග්ධන වියදම් අඩු වීම

වාහන ආනයනය යථා තත්ත්වයට පත්වීමත්, ඒ ආශ්‍රිත නිෂ්පාදන බදු සහ ආනයන මත අය කරන වැට් බදු ආදායමත් ආදායම් වර්ධනයට දායක වී තිබේ. එය නීත්‍යනුකූල ආදායමක් වුවද, එයින් දේශීය බදු පදනම ස්ථිරව ශක්තිමත් වී ඇති බව අනිවාර්යයෙන් අදහස් නොවේ. ආනයන මත පදනම් වූ බදු ආදායම ආනයන ප්‍රමාණය, පාරිභෝගික ඉල්ලුම, විනිමය අනුපාතය සහ බාහිර ආර්ථික තත්ත්වයන් මත වෙනස් වේ.

දෙවැනි කරුණ වන්නේ 2026 පළමු මාස නවය තුළ රජයේ වියදම රුපියල් ට්‍රිලියන 4.579ක් පමණ වූ නමුත්, 2026 සැප්තැම්බර් අවසානය වන විට ප්‍රාග්ධන වියදම් වාර්ෂික ප්‍රතිපාදනයෙන් ක්‍රියාත්මක කර තිබුණේ සියයට 31.6ක් පමණක් වීමයි.

ආදායම වැඩි වීමෙන් රජයක මුදල් තත්ත්වය දියුණු විය හැකිය. එහෙත් සැලසුම් කළ වියදම්, විශේෂයෙන් ප්‍රාග්ධන වියදම්, අපේක්ෂිත වේගයෙන් ක්‍රියාත්මක නොවීම ද වාර්තාගත මූල්‍ය තත්ත්වය වැඩිදියුණු වීමට හේතු විය හැකිය. අනාගත වර්ධනයේ ප්‍රධාන එන්ජිමක් ලෙස මහජන ආයෝජනය ඉදිරිපත් කරන ආණ්ඩුවක්, ප්‍රාග්ධන වියදම් අඛණ්ඩව අඩු වේගයකින් ක්‍රියාත්මක කිරීම බරපතළ ගැටලුවකි.

එබැවින් ආණ්ඩුව ප්‍රශ්න තුනකට පිළිතුරු දිය යුතුය:

1- ආදායම් වැඩිවීමෙන් කොපමණ ප්‍රමාණයක් ස්ථිර බදු අනුකූලතාව සහ දේශීය බදු පදනම ශක්තිමත් වීම නියෝජනය කරන්නේද?

2- කොපමණ ප්‍රමාණයක් ආනයන සාමාන්‍ය තත්ත්වයට පත්වීම සහ තාවකාලික ආර්ථික තත්ත්වයන් සමඟ සම්බන්ධද?

3- වාර්තාගත මූල්‍ය දියුණුවෙන් කොපමණ ප්‍රමාණයක් තවමත් ක්‍රියාත්මක නොකළ වියදම්වල ප්‍රතිඵලයක්ද?

2027 අයවැයේ බදු යෝජනා හේතුවෙන් වාර්ෂික පදනමින් රුපියල් බිලියන 28.415ක පමණ ආදායම් බලපෑමක් ඇති වනු ඇතැයි ද, 2027 වසරේදී එහි බලපෑම රුපියල් බිලියන 21.150ක් පමණ වනු ඇතැයි ද ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. තිරසාර මූල්‍ය පද්ධතියක් ආනයන බදු, එක්වර ලැබෙන ආදායම් හෝ ප්‍රමාද කරන ලද රාජ්‍ය වියදම් මත අධික ලෙස රඳා පැවතිය නොහැක.

5. ණය සේවාකරණය: ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමෙන් ශ්‍රී ලංකාව ණය බරින් නිදහස් වූයේ නැත

ශ්‍රී ලංකාවේ ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම පිළිබඳ මහජන සංවාදයේදී ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමෙන් රටේ ණය ගැටලුව විසඳී අවසන් වූ බවට අදහසක් ඇතැම් විට ඉදිරිපත් වේ. එහෙත් එය එසේ නොවේ.

2022 අවසානයේදී සමස්ත රාජ්‍ය ණය ප්‍රමාණය ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 83.67ක් පමණ විය (විදේශ රාජ්‍ය ණය ඩොලර් බිලියන 41.55ක් සහ දේශීය රාජ්‍ය ණය ඩොලර් බිලියන 42.12ක්). 2023 අවසානය වන විට IMF විසින් ප්‍රතිව්‍යුහගත කළ යුතු විදේශ ණය හිමිකම් ඩොලර් බිලියන 28.3ක් පමණ ලෙස හඳුනාගෙන තිබිණි. 2024දී සිදු වූ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම මඟින් විදේශ ණය හිමිකම් ඩොලර් බිලියන 26ක් පමණ ආවරණය වූ අතර, මුල් ජාත්‍යන්තර ස්වෛරී බැඳුම්කර ඩොලර් බිලියන 13ක් පමණ හුවමාරු කිරීමේදී නව බැඳුම්කර ඩොලර් බිලියන 9.4ක් පමණ නිකුත් කෙරිණි.

මෙම එකඟතා මඟින් ක්ෂණික මූල්‍ය පීඩනය අඩු කර ගෙවීම් කල්පිරීම් කාලය දීර්ඝ කෙරිණි. එහෙත් ඒවා මඟින් මූලික ණය වගකීම් අහෝසි වූයේ නැත.

දීර්ඝකාලීන ණය ගෙවීමේ බර

සමහර ද්විපාර්ශ්වික ණය ගෙවීම් විධිවිධාන 2038 දක්වා දිගු වන අතර, ප්‍රතිව්‍යුහගත කළ ස්වෛරී ණය වගකීම් 2040 දශකය දක්වා පැවතේ. එබැවින් 2042 වන විට ශ්‍රී ලංකාව ණය බරින් සම්පූර්ණයෙන් නිදහස් වනු ඇතැයි පැවසීම වැරදිය. රාජ්‍ය ණය අහෝසි කිරීම සඳහා IMF විසින් නියම කර ඇති අවසාන දිනයක් ලෙස 2042 හඳුන්වා දී නොමැත.

IMF හි ණය තිරසාරභාවය පිළිබඳ රාමුවට:

* 2032 වන විට රාජ්‍ය ණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 95ට පහළට ගෙන ඒම,
* 2027–2032 කාලය තුළ සාමාන්‍ය වාර්ෂික දළ මූල්‍ය අවශ්‍යතා GDP යෙන් සියයට 13ට පහළින් පවත්වා ගැනීම,
* එම කාලය තුළ සෑම වසරකම විදේශ විනිමයෙන් ගෙවිය යුතු ණය සේවාකරණය GDP යෙන් සියයට 4.5ට පහළින් පවත්වා ගැනීම ඇතුළත් වේ.

2027 වසරේ විදේශ ණය සේවාකරණය ඩොලර් බිලියන 2.986ක් පමණ වනු ඇතැයි ද, 2028 වසරේදී එය ඩොලර් බිලියන 3.574ක් පමණ දක්වා ඉහළ යනු ඇතැයි ද අයවැය පුරෝකථනය කරයි. 2027 වසරේ සමස්ත ණය සේවාකරණය රුපියල් ට්‍රිලියන 4.85ක් පමණ වනු ඇතැයි ද රජය ඇස්තමේන්තු කර තිබේ (රුපියල් ට්‍රිලියන 2.643ක පොලී ගෙවීම් සහ රුපියල් ට්‍රිලියන 2.207ක මූලික ණය ආපසු ගෙවීම්). දළ ණය ගැනීම් රුපියල් ට්‍රිලියන 3.8ක් පමණ වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.

පොලී වියදම පමණක් ප්‍රදාන හැර රජයේ ආදායමෙන් සියයට 43ක් පමණ වේ. එනම්, මහජන සේවා, යටිතල පහසුකම්, අධ්‍යාපනය, සෞඛ්‍යය සහ ඵලදායී ආයෝජන සඳහා මුදල් වෙන් කිරීමට පෙරම රජයේ ආදායමෙන් සැලකිය යුතු කොටසක් පොලී ගෙවීම් සඳහා වැය වේ. ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම අවසන් බව නැවත නැවතත් ප්‍රකාශ කිරීම මෙම අභියෝගයට පිළිතුරක් නොවේ.

6. IMF වැඩසටහන 2027 මාර්තු මාසයේදී අවසන් වේ: ඉන් පසු ආර්ථික උපායමාර්ගය කුමක්ද?

IMF විසින් 2023 මාර්තු 20 වැනිදා ශ්‍රී ලංකාව සඳහා මාස 48ක විස්තීර්ණ ණය පහසුකම අනුමත කළ අතර, ඒ යටතේ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 3ක් පමණ ලබාදීමට නියමිත විය. එම වැඩසටහන 2027 මාර්තු මාසයේදී අවසන් වීමට නියමිතය.

2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී හත්වැනි සමාලෝචනය සම්බන්ධයෙන් IMF කාර්ය මණ්ඩල මට්ටමේ එකඟතාවකට පැමිණියේය. එහෙත් එය විධායක මණ්ඩලයේ අනුමැතිය, වැඩසටහනේ පරාමිතීන්ට අනුකූල 2027 අයවැයක් සහ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම හා මූල්‍ය සහතික සම්බන්ධ ප්‍රමාණවත් ප්‍රගතියක් මත රඳා පවතී.

වැඩසටහන අවසන් වීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවේ ණය වගකීම්, මූල්‍ය අවශ්‍යතා හෝ නිසි මූල්‍ය හා මුදල් ප්‍රතිපත්ති කළමනාකරණයේ අවශ්‍යතාව අවසන් වන්නේ නැත. එයින් අදහස් වන්නේ අවශ්‍ය මූල්‍ය විනය තමන්ගේම ආයතන සහ ප්‍රතිපත්ති රාමුවක් තුළ පවත්වාගෙන යා හැකි බව රට විසින් පෙන්විය යුතු බවයි.

පශ්චාත්-IMF රාමුවක අවශ්‍යතාව
2027 මාර්තු මාසයෙන් පසු සිදුවන්නේ කුමක්දැයි ආණ්ඩුව පැහැදිලි කළ යුතුය. එය තවත් IMF වැඩසටහනකට යාමට අදහස් කරන්නේද? නැතහොත් අලුත් වැඩසටහනක් නොමැතිව ඉදිරියට යාමට අදහස් කරන්නේ නම්, මූල්‍ය විනය පවත්වා ගන්නේ කෙසේද? විදේශ ණය වගකීම් ඉටු කරන්නේ කෙසේද? සංචිත යළි ගොඩනඟන්නේ කෙසේද? ජාත්‍යන්තර ප්‍රාග්ධන වෙළෙඳපොළ වෙත ප්‍රවේශය ලබාගන්නේ කෙසේද?
පවතින IMF වැඩසටහනෙන් පසු ශ්‍රී ලංකාවේ විකල්ප සොයා බැලීම සඳහා කමිටුවක් පත් කර ඇති බව ජනාධිපතිවරයා සඳහන් කර තිබේ. එය අවශ්‍ය කටයුත්තක් වුවද, එය මහජනතාවට ඉදිරිපත් කළ යුතු ආර්ථික උපායමාර්ගයකට ආදේශකයක් නොවේ.

IMF වැඩසටහන තිරසාර ආර්ථිකයකට පිවිසෙන පාලමක් විය යුතුය. ජාතික ආර්ථික සංවර්ධන උපායමාර්ගයකට සදාකාලික ආදේශකයක් නොවිය යුතුය. මෙම සංක්‍රාන්තිය සඳහා සූදානම් වීමට ආණ්ඩුවට වසර දෙකක කාලයක් තිබිණි.

7. බාහිර ගෙවුම් තත්ත්වය: අනතුරු ඇඟවීමේ සංඥා දැනටමත් මතුව ඇත

වර්තමාන ආර්ථික තත්ත්වයේ බරපතළම දුර්වලතාවක් වන්නේ 2026 වසර තුළ බාහිර ගෙවුම් තත්ත්වය පිරිහීමයි.

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ 2026 සැප්තැම්බර් මාසයේ බාහිර අංශයේ කාර්යසාධන වාර්තාව අනුව, 2025 ජනවාරි සිට සැප්තැම්බර් දක්වා කාලය තුළ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.853ක පමණ ජංගම ගිණුම් අතිරික්තයක් වාර්තා කළ ශ්‍රී ලංකාව, 2026 වසරේ එම කාලසීමාවේදී ඩොලර් මිලියන 420.4ක පමණ ජංගම ගිණුම් හිඟයක් වාර්තා කළේය.

* භාණ්ඩ වෙළෙඳ හිඟය: ඩොලර් බිලියන 5.174ක සිට ඩොලර් බිලියන 7.912ක් පමණ දක්වා පුළුල් විය.
* අපනයන: ඩොලර් බිලියන 10.215ක සිට ඩොලර් බිලියන 10.754ක් දක්වා සියයට 5.3කින් ඉහළ ගියේය.
* ආනයන: ඩොලර් බිලියන 15.390ක සිට ඩොලර් බිලියන 18.666ක් දක්වා සියයට 21.3කින් ඉහළ ගියේය.
* ශුද්ධ සේවා අතිරික්තය: ඩොලර් බිලියන 2.848ක සිට ඩොලර් බිලියන 2.213ක් දක්වා සියයට 22.3කින් පහත වැටිණි.

2022 අර්බුදයට පෙර පැවති තත්ත්වය සිහිපත් කරන ඕනෑම ආණ්ඩුවක් මෙම සංඛ්‍යා පිළිබඳ සැලකිලිමත් විය යුතුය. සැබෑ ගැටලුව වන්නේ අපනයනවලට වඩා බෙහෙවින් වේගයෙන් ආනයන ඉහළ යාමත්, ඒ අතරතුර බාහිර ගිණුමට සේවා අංශයෙන් ලැබෙන දායකත්වය දුර්වල වීමත්ය.
ශ්‍රී ලංකාව තවමත් විදේශගත ශ්‍රමිකයන්ගේ ප්‍රේෂණ මත සැලකිය යුතු ලෙස රඳා පවතී. එහෙත් දුර්වල අපනයන තරගකාරීත්වය සහ පුළුල් වන භාණ්ඩ වෙළෙඳ හිඟය සදාකාලිකව පියවා ගැනීමට ප්‍රේෂණවලට නොහැක. අපනයන මූලික කරගත් උපායමාර්ගික වෙනසක් ඇති කිරීමට ආණ්ඩුවට අයවැය තුනක්ම තිබුණද, බාහිර ගෙවුම් දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ අවශ්‍ය ව්‍යුහාත්මක වෙනස තවමත් සිදු වී නොමැති බවයි.
8. විදේශ සංචිත: ආරක්ෂිත මුදල් සංචිතයක් ගොඩනැගීම ආර්ථික ගැටලුව විසඳීමක් නොවේ

ශ්‍රී ලංකාවේ දළ නිල විදේශ සංචිත 2022 අවසානයේ ඩොලර් බිලියන 1.9ක් පමණ වූ අතර, 2023 අවසානයේදී ඩොලර් බිලියන 4.4ක්, 2024 අවසානයේදී ඩොලර් බිලියන 6.1ක්, 2025 අවසානයේදී ඩොලර් බිලියන 6.8ක් සහ 2026 ඔක්තෝබර් මාසය වන විට ඩොලර් බිලියන 7.1ක් පමණ විය. ණය ගෙවීම් අත්හිටුවීමෙන් පසු පැවති තත්ත්වය සමඟ සැසඳීමේදී මෙය සැලකිය යුතු දියුණුවකි.

එහෙත් දළ සංචිත, නිදහසේ භාවිත කළ හැකි විදේශ විනිමය සම්පත් සමඟ පටලවා නොගත යුතුය. වාර්තා කරන සංඛ්‍යාවට චීන මහජන බැංකුවේ මුදල් හුවමාරු පහසුකම වැනි විශේෂ කොන්දේසි සහිත විධිවිධාන ද ඇතුළත් වේ. 2026 මැයි මාසයේ IMF සමාලෝචනය මඟින් දළ නිල සංචිත 2026දී ඩොලර් බිලියන 8.645ක් දක්වාත්, 2027දී ඩොලර් බිලියන 11.779ක් දක්වාත්, 2028දී ඩොලර් බිලියන 13.939ක් දක්වාත් ඉහළ යනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර තිබුණද, මේවා කොන්දේසි මත රඳා පවතින ප්‍රක්ෂේපණ පමණි.

සංචිත යනු මූල්‍ය ආරක්ෂක බෆරයකි. ඒවා තරගකාරී අපනයන ආර්ථිකයකට ආදේශකයක් නොවේ. තිරසාර සංචිත ගොඩනැගීම සඳහා අවසානයේ අවශ්‍ය වන්නේ අඛණ්ඩ විදේශ විනිමය ඉපැයීම්ය.

9. ආර්ථික වර්ධනය සහ දරිද්‍රතාව: සමස්ත ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම යනු පවුල්වල ප්‍රකෘතිමත් වීම නොවේ

2026 ඔක්තෝබර් මාසයේ ලෝක බැංකුවේ ශ්‍රී ලංකා සංවර්ධන යාවත්කාලීන වාර්තාව අනුව, 2026 පළමු භාගයේදී ආර්ථිකය සියයට 4.7කින් වර්ධනය වී තිබේ. එය අඛණ්ඩව වාර්තා වූ වර්ධන කාර්තු දොළහක ප්‍රතිඵලයක් වන අතර, ආර්ථික නිෂ්පාදනය නැවතත් අර්බුදයට පෙර මට්ටමට ආසන්න වී තිබේ. 2026 වසර සඳහා සියයට 4.4ක සහ 2027 වසර සඳහා සියයට 4.2ක වර්ධනයක් ලෝක බැංකුව පුරෝකථනය කරයි.

එහෙත් 2025 වසරේදී ජනගහනයෙන් සියයට 16.9ක් තවදුරටත් දරිද්‍රතාවයේ පසුවූ බව ලෝක බැංකුව ඇස්තමේන්තු කර තිබේ. එය අර්බුදයට පෙර පැවති මට්ටමට වඩා සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළය. සමස්ත ආර්ථික නිෂ්පාදනය යථා තත්ත්වයට පත්වූ වේගයට සාපේක්ෂව පවුල් ආදායම් සහ ශ්‍රම වෙළෙඳපොළ ප්‍රතිඵල යථා තත්ත්වයට පත්වී නොමැති බව ද එම වාර්තාව පෙන්වා දෙයි.

සියයට 7ක වර්ධන අභිලාෂය

2025 වසරේ ආර්ථිකය සියයට 5කින් පමණ වර්ධනය වූ නමුත්, කෘෂිකර්මාන්තය වර්ධනය වූයේ සියයට 1.4කින් පමණි. කර්මාන්ත අංශය සියයට 7.8කින් ද, සේවා අංශය සියයට 3.3කින් ද වර්ධනය විය.

සියයට 7ක් හෝ ඊට වැඩි වර්ධනයක් ලබාගැනීමේ ආණ්ඩුවේ අභිලාෂය, ලෝක බැංකුව ඉදිරිපත් කරන කෙටිකාලීන පුරෝකථන මඟින් තහවුරු නොවේ. සියයට 7ක තිරසාර වර්ධනයක් ලබාගැනීමට ඉහළ පෞද්ගලික ආයෝජන, ශක්තිමත් අපනයන කාර්යසාධනය, තාක්ෂණික දියුණුව, වැඩිදියුණු කළ ශ්‍රම ඵලදායිතාව සහ තරගකාරී කර්මාන්ත පුළුල් කිරීම අවශ්‍ය වේ. විශ්වාසදායක අංශමය හා ආයෝජන උපායමාර්ගයකින් තොර වර්ධන ඉලක්කයක් යනු ආර්ථික සැලැස්මක් නොව අභිලාෂයක් පමණි.

10. ආයෝජන: ප්‍රධාන සංඛ්‍යා තුළ සැඟවී ඇති නව නිෂ්පාදන ධාරිතාවේ දුර්වලතාව

ආයෝජන මණ්ඩලය වාර්තා කළ පරිදි 2025 වසරේ සෘජු විදේශ ආයෝජන (FDI) ගලා ඒම් ඩොලර් බිලියන 1.057ක් පමණ වූ අතර, එය 2024 වසරට සාපේක්ෂව සියයට 72ක පමණ වැඩිවීමකි. එහෙත් එම සංයුතියට:

* කොටස් ආයෝජන ලෙස ඩොලර් මිලියන 167ක්,
* නැවත ආයෝජනය කළ ලාභ ලෙස ඩොලර් මිලියන 213ක්,
* සමාගම් අතර ණය ලෙස ඩොලර් මිලියන 567ක්,
* විදේශ වාණිජ ණය ලෙස ඩොලර් මිලියන 110ක් ඇතුළත් විය.

2025 වසරේ වාර්තා කළ එම සංඛ්‍යාවට අදාළ සමාගම් 188න්, එම වසර තුළ නව ව්‍යාපෘති ගිවිසුම්වලට සම්බන්ධ වූයේ සමාගම් 24ක් පමණි. එම නව ව්‍යාපෘතිවලින් ලැබුණු ආයෝජන ප්‍රමාණය ඩොලර් මිලියන 134ක් පමණ වූ අතර, එය වාර්තා කළ සමස්ත ගලා ඒම්වලින් සියයට 13ක් පමණි.

නැවත ආයෝජනය කළ ලාභ සහ සමාගම් අතර මූල්‍යකරණය දැනට පවතින ව්‍යාපාරවලට සහාය විය හැකි වුවද, ඒවා ශ්‍රී ලංකාවේ නව විශාල නිෂ්පාදන මෙහෙයුමක් ආරම්භ කිරීමට පැමිණෙන නව විදේශ ආයෝජකයකුගේ ප්‍රාග්ධන ආයෝජනයකට සමාන නොවේ.

2026 මැයි මාසයේ IMF පුරෝකථන අනුව, ජාතික ආයෝජනය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 2025දී සියයට 29.6 සිට 2026දී සියයට 27.9 දක්වාත්, 2027දී සියයට 24.3 දක්වාත් පහත වැටෙනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරිණි. ව්‍යාපෘති අනුමැතිය, අවබෝධතා ගිවිසුම් සහ සැබෑ ලෙස රට තුළට පැමිණි ප්‍රාග්ධන ගලා ඒම් කිසිවිටෙකත් එකිනෙකට සමාන ලෙස ඉදිරිපත් නොකළ යුතුය.

11. ආයෝජන සහ ප්‍රාග්ධන ගොඩනැගීම: සියලු ආයෝජන නිෂ්පාදන ධාරිතාවක් නිර්මාණය නොකරයි

ජාතික ගිණුම් දත්ත අනුව 2025 වසරේ දළ ප්‍රාග්ධන ගොඩනැගීම රුපියල් ට්‍රිලියන 7.929 සිට රුපියල් ට්‍රිලියන 9.709ක් (GDP 29.6%) දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ. එහෙත් දළ ස්ථාවර ප්‍රාග්ධන ගොඩනැගීම රුපියල් ට්‍රිලියන 5.743 සිට රුපියල් ට්‍රිලියන 6.803ක් (GDP 20.8%) දක්වා පමණක් ඉහළ ගිය අතර, ඉතිරි කොටසට තොගවල වෙනස්වීම් සහ අත්පත් කරගැනීම්වලින් අඩු කළ විකිණීම් (රුපියල් ට්‍රිලියන 2.906) ඇතුළත් විය. තොගවල වෙනස්වීම් යනු නව කර්මාන්තශාලා හෝ යන්ත්‍රෝපකරණ නිර්මාණය කිරීමට සමාන නොවේ.

2025 වසරේ පෞද්ගලික අංශයේ ණය ප්‍රසාරණය රුපියල් ට්‍රිලියන 2.056ක් පමණ වූ අතර (සියයට 25.2ක වර්ධනයක්), එම අමතර මූල්‍යකරණය අපනයන ඉලක්ක කරගත් නිෂ්පාදන ආයෝජන සඳහා යොමු වූ බව ඉන් ස්වයංක්‍රීයව තහවුරු නොවේ. ණය පරිභෝජනය, ආනයන සහ දේපළ වෙළෙඳාම සඳහා ද යොදාගත හැකිය.

12. රාජ්‍ය ආයෝජන: රුපියල් ට්‍රිලියන 2ක් වෙන් කිරීම ජයග්‍රහණයක් නොවේ

2027 අයවැයේ මූලික ඇස්තමේන්තු අනුව රාජ්‍ය ආයෝජන සඳහා රුපියල් ට්‍රිලියන 1.75ක් (GDP 4.5%) වෙන් කර ඇති අතර, ප්‍රතිසංස්කරණ සඳහා වෙන් කළ වෙනම රුපියල් බිලියන 250 ද ඇතුළත් කළ විට එය රුපියල් ට්‍රිලියන 2ක් (GDP 5.1%) දක්වා ඉහළ යයි.

මාර්ග, දුම්රිය විදුලිකරණය, වාරිමාර්ග, වරාය, ගුවන්තොටුපළ, විදුලි ජාල, සෞඛ්‍යය, අධ්‍යාපනය සහ ඩිජිටල්කරණය සඳහා මෙම මුදල් වෙන් කර තිබුණද, ප්‍රාග්ධන වියදම්වල ආර්ථික වටිනාකම තීරණය වන්නේ ව්‍යාපෘතිවල ගුණාත්මකභාවය සහ ඵලදායිතාව අනුවය.

2026 වසරේ පළමු මාස නවය තුළ වාර්තා වූ අඩු ප්‍රාග්ධන වියදම් ක්‍රියාත්මක කිරීම හමුවේ, පවතින වැඩසටහන කාර්යක්ෂමව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි බව පෙන්වීමකින් තොරව, වැඩි රාජ්‍ය ආයෝජන ප්‍රතිපාදනයක් වෙන් කිරීම පමණක් ආර්ථික පරිවර්තනයේ සාක්ෂියක් ලෙස ඉදිරිපත් කළ නොහැක.

13. රාජ්‍ය ව්‍යවසාය: ගිණුම්කරණ දියුණුව ව්‍යුහාත්මක ප්‍රතිසංස්කරණයක් නොවේ

2022 වසරේදී ප්‍රධාන රාජ්‍ය ව්‍යවසාය 52ක ඒකාබද්ධ පූර්ව බදු ප්‍රතිඵලය රුපියල් බිලියන 774.6ක පමණ අලාභයක් වූ අතර, 2025 වසරේදී එය රුපියල් බිලියන 444.4ක පමණ ලාභයක් බවට පරිවර්තනය වූ බව ආණ්ඩුව වාර්තා කරයි.

එහෙත් පරිපාලිත මිල වෙනස්වීම්, විනිමය අනුපාත සහ ගිණුම්කරණ සංශෝධන වාර්තාගත ප්‍රතිඵලවලට බලපෑ හැකිය. එක් වසරක ලාභයක් වාර්තා කිරීමෙන් සමුච්චිත වගකීම් හෝ මෙහෙයුම් අකාර්යක්ෂමතා විසඳෙන්නේ නැත.
2026 මාර්තු මාසයේදී ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය ව්‍යුහාත්මකව වෙන් කිරීම සහ ශ්‍රීලන්කන් ගුවන් සේවයේ ජාත්‍යන්තර බැඳුම්කර ණය හුවමාරුව සිදු කළද, දේශපාලන පත්වීම්, ප්‍රසම්පාදන දුර්වලතා, අධික සේවක සංඛ්‍යාව සහ සමුච්චිත වගකීම් විසඳීම සඳහා පැහැදිලි කාලසටහනක් 2027 අයවැය මඟින් ඉදිරිපත් කළ යුතුය. (මාර්ග සංවර්ධන අධිකාරිය වාණිජ ව්‍යවසායක් නොව ව්‍යවස්ථාපිත යටිතල පහසුකම් අධිකාරියක් ලෙස වෙනම සලකා බැලිය යුතුය.)
14. අසම්පූර්ණ ආයෝජන ආයතනික රාමුව: ආර්ථික පරිවර්තන පනතට සිදු වූයේ කුමක්ද?

2024 අංක 45 දරන ආර්ථික පරිවර්තන පනත මඟින් ශ්‍රී ලංකා ආර්ථික කොමිෂන් සභාව, ඉන්වෙස්ට්මන්ට් සෝන්ස් ශ්‍රී ලංකා සහ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ කාර්යාලය වැනි නව ආයතන සඳහා විධිවිධාන සලසා තිබිණි. එහෙත් එම සංක්‍රාන්තිය තවමත් සම්පූර්ණ වී නොමැති අතර, සංක්‍රාන්ති විධිවිධාන යටතේ ආයෝජන මණ්ඩලය තවදුරටත් ක්‍රියාත්මක වේ.

ආයෝජන සඳහා තනි කවුළුවක් (Investment Single Window) ප්‍රයෝජනවත් පියවරක් වුවද, ඩිජිටල් ද්වාරයක් පමණක් ආයතනික විසිරීම විසඳන්නේ නැත. පවතින ආයෝජන රාමුව වෙනස් කිරීමට නීතියක් සම්මත කර තිබියදීත් එම පරිවර්තනය තවමත් සම්පූර්ණ කර නොමැත්තේ ඇයිදැයි ආණ්ඩුව පැහැදිලි කළ යුතුය.

15. ඉන්දියානු සාගරයේ අවස්ථාව: ව්‍යාපෘති නිවේදනවලට පමණක් සීමා විය නොහැක

භූගෝලීය පිහිටීම පමණක් ආර්ථික වටිනාකමක් නිර්මාණය නොකරයි. එබැවින් ප්‍රධාන උපායමාර්ගික ව්‍යාපෘති පිළිබඳ වාර්තාව ප්‍රවේශමෙන් විමසා බැලිය යුතුය:

කොළඹ බටහිර ජාත්‍යන්තර පර්යන්තය (CWIT): අදානි පෝර්ට්ස්, ජෝන් කීල්ස් හෝල්ඩිංග්ස් සහ ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය සම්බන්ධ ඩොලර් මිලියන 800ක මෙම ව්‍යාපෘතිය 2025 අප්‍රේල් මාසයේදී මෙහෙයුම් ආරම්භ කළේය. 2024 දෙසැම්බර් මාසයේදී අදානි සමාගම ඇමරිකානු DFC මූල්‍යකරණ ඉල්ලීම ඉවත් කරගත්තද, තමන් විසින්ම මුදල් සපයමින් ව්‍යාපෘතිය ඉදිරියට ගෙන ගියේය.

කොළඹ ලොජිස්ටික් මධ්‍යස්ථානය: චයිනා මර්චන්ට්ස් පෝර්ට් හෝල්ඩිංග්ස් සමාගම යෝජනා කළ ඩොලර් මිලියන 392ක දකුණු ආසියානු වාණිජ හා ලොජිස්ටික් මධ්‍යස්ථාන ව්‍යාපෘතිය, ඉඩම් වෙන් කිරීම සහ නියාමන ගැටලු හේතුවෙන් 2026 ඔක්තෝබර් මාසයේදී නවතා දමන ලදී. (මෙය CICT සහ හම්බන්තොට වරායේ එම සමාගමේ අඛණ්ඩ මෙහෙයුම්වලින් වෙන් කර හඳුනාගත යුතුය.)

හම්බන්තොට සිනොපෙක් තෙල් පිරිපහදුව: ඩොලර් බිලියන 3.7ක් වටිනා, දිනකට බැරල් 200,000ක ධාරිතාවයකින් යුත් මෙම ව්‍යාපෘතියට 2025 ජනවාරි මාසයේදී අවබෝධතා ගිවිසුමක් අත්සන් කළද, දේශීය වෙළෙඳපොළ ප්‍රවේශය, ඉඩම් සහ ජලය සම්බන්ධ නොවිසඳුණු ගැටලු හේතුවෙන් 2026 නොවැම්බර් වන විටත් ප්‍රමාද වී පැවතිණි.

මූල්‍යකරණ සීමාකම්වලට මුහුණ දී සිටින රටකට වසර ගණනාවක් නොවිසඳුණු ව්‍යාපෘති සාකච්ඡා තුළ අහිමි කරගැනීමට කාලයක් නොමැත.

16. පෝට් සිටි: මූල්‍ය හා සේවා කේන්ද්‍රස්ථානයක්ද, නැතහොත් පැහැදිලි ආර්ථික අරමුණක් නොමැති මිල අධික සංවර්ධනයක්ද?

කොළඹ වරාය නගරයේ (Port City) 2026 වසරේදී උපායමාර්ගික ව්‍යාපාර රාමුව යටතේ ව්‍යාපාර 77කට අනුමැතිය ලබාදී ඇති බව වාර්තා විය. එහෙත් අනුමැති සහ සැබවින්ම යොදවා ඇති ප්‍රාග්ධනය පටලවා නොගත යුතුය.

පෝට් සිටිහි සැබෑ පරීක්ෂණය වන්නේ ජාත්‍යන්තර බැංකු, රක්ෂණ සමාගම්, මූල්‍ය තාක්ෂණ සමාගම් සහ කලාපීය මූලස්ථාන ආකර්ෂණය කරගනිමින් ඉහළ කුසලතා සහිත රැකියා නිර්මාණය කර විදේශ විනිමය උපයාගත හැකිද යන්නයි. රූපකයක් ලෙස කිවහොත්, පෝට් සිටි කොත්තු කඩ සහ රොටි කඩ එකතුවක් බවට පත්විය යුතු නැත. එහි උපායමාර්ගික අරමුණ විය යුත්තේ ඉහළ වටිනාකමකින් යුත් ජාත්‍යන්තර ව්‍යාපාර ආකර්ෂණය කරගැනීමයි.

17. ඩිජිටල්කරණය: එකිනෙකින් වෙන් වූ ව්‍යාපෘති නොව ජාතික පද්ධතියක් අවශ්‍යය

ආයතනික සම්බන්ධීකරණයකින් තොර ඩිජිටල්කරණය මඟින් පවතින නිලධාරිවාදී විසිරීම විද්‍යුත් ආකාරයකින් නැවත නිර්මාණය විය හැකිය. ශ්‍රී ලංකාවට ඩිජිටල් අනන්‍යතාව, ආරක්ෂිත දත්ත හුවමාරුව, බදු, රේගුව, සමාගම් ලියාපදිංචිය සහ ඉඩම් වාර්තා සම්බන්ධ කරන ඒකාබද්ධ ඩිජිටල් රාජ්‍ය යටිතල පහසුකම් රාමුවක් අවශ්‍යය.

රුවන්ඩාවේ Irembo වේදිකාව මෙන් ජාතික මට්ටමේ සම්බන්ධීකරණයක් හරහා පරිපාලන පිරිවැය අඩු කිරීම සහ ව්‍යාපාර කිරීමේ පිරිවැය අඩු කිරීම 2027 අයවැයේ ඩිජිටල් ප්‍රතිපාදනවල සැබෑ මිනුම් දණ්ඩ විය යුතුය.

18. බදුකරණය: බදු පැනවීමෙන් පමණක් ආණ්ඩුවට ආර්ථික පරිවර්තනයක් කළ නොහැක

ආදායම් බදු, CESS බදු, වැට් බදු සහ සංචාරක අංශයට බලපාන සංශෝධන ඇතුළු 2027 අයවැයේ බදු යෝජනා හේතුවෙන් වාර්ෂික පදනමින් රුපියල් බිලියන 28.4ක පමණ (2027 වසර සඳහා රුපියල් බිලියන 21.15ක) ආදායම් බලපෑමක් ඇති වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර තිබේ.
නිතර සිදු කරන වෙනස්කම් සහ එකිනෙක මත පටවන බදු ආයෝජන අවිනිශ්චිතතාව වැඩි කරයි. පෞද්ගලික අංශය රජයේ ආදායම් මූලාශ්‍රයක් ලෙස පමණක් සැලකිය නොහැක. ව්‍යාපාරවලට ආයෝජනය කිරීමට තරගකාරී පරිසරයක් පවත්වාගෙන යන අතරම, පුළුල් පදනමක් සහිතව බලාත්මක කළ හැකි බදු පද්ධතියක් ස්ථාපිත කළ යුතුය.
19. කෘෂිකර්මාන්තය: සහනාධාර යනු ඵලදායිතාවට ආදේශකයක් නොවේ

2027 අයවැය මඟින් වැවිලි අංශයේ අපනයන ආදායම 2030 වන විට ඩොලර් බිලියන 3ක සිට බිලියන 5ක් දක්වා ඉහළ නැංවීමේ අරමුණින් රුපියල් බිලියන 13ක් පමණ වෙන් කර තිබේ.

එහෙත් දිගුකාලීන සංවර්ධනය සඳහා නවීන වාරිමාර්ග, පර්යේෂණ, යාන්ත්‍රීකරණය, ශීත දාම පහසුකම් සහ අපනයන වෙළෙඳපොළ වෙත ප්‍රවේශය අවශ්‍ය වේ. සහනාධාර බෙදාහැරීම සහ නැවත වගා කිරීමේ වැඩසටහන් ප්‍රකාශයට පත් කිරීම යනු එම අංශය පරිවර්තනය කිරීම නොවේ.

20. බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව: මැදපෙරදිග සහ රුසියා–යුක්රේන යුද්ධය ශ්‍රී ලංකාවේ අවදානම් හෙළි කරයි

මැදපෙරදිග අස්ථාවරත්වය සහ රුසියා–යුක්රේන යුද්ධය ඉන්ධන මිල, නාවික මාර්ග, ප්‍රේෂණ සහ ගුවන් ගමන්වලට බලපාන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය ද පෙන්වා දී තිබේ.

2027 අයවැය අනුව, ස්ථාපිත විදුලි ජනන ධාරිතාවෙන් සියයට 62ක් පමණ පුනර්ජනනීය බලශක්ති මූලාශ්‍රවලින් ලැබෙන අතර, 2029 වන විට එය සියයට 69 දක්වා ඉහළ නැංවීමේ ඉලක්කයක් තිබේ. විදුලි ජාලය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා රුපියල් බිලියන 26.5ක් පමණ වෙන් කර ඇත. ඉලක්ක ප්‍රකාශ කිරීමෙන් පමණක් නොනැවතී විදුලි පිරිවැය අඩු කරමින් කර්මාන්ත තරගකාරීත්වය ඉහළ නංවන්නේ කෙසේද යන්න ආණ්ඩුව පැහැදිලි කළ යුතුය.

21. දේශගුණික අවදානම සහ එල් නිනෝ: ආර්ථික ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව සැලසුම් කළ යුතුය

NOAA දේශගුණ අනාවැකි මධ්‍යස්ථානය 2026 ඔක්තෝබර් 8 වැනිදා නිකුත් කළ අනතුරු ඇඟවීම අනුව, 2027 ජනවාරි–මාර්තු කාලය දක්වා ප්‍රබල එල් නිනෝ තත්ත්වයක් පැවතීමේ සම්භාවිතාව සියයට 83 ඉක්මවයි.

දේශීය කෘෂිකාර්මික නිෂ්පාදනය පහත වැටීමෙන් ආහාර ආනයන වැඩි වී විදේශ විනිමය මත පීඩනයක් ඇති විය හැකිය. දිට්වා සුළි කුණාටුවෙන් සිදු වූ හානි ප්‍රතිසංස්කරණය සඳහා වෙන් කළ මුදල් ද අනාගත දේශගුණික අවදානම් අඩු කරන ආකාරයෙන් යොදාගත යුතුය.

22. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන, යෝජිත PSTA පනත සහ ආයෝජක විශ්වාසය


නීතියේ ආධිපත්‍යය, අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය සහ විනිවිදභාවය දිගුකාලීන ආයෝජන සඳහා මූලික කොන්දේසි වේ.

* 22 වැනි සංශෝධනය සහ අධිකරණ සංශෝධනය:
2026 සැප්තැම්බර් 22 වැනිදා කථානායකවරයා ප්‍රකාශයට පත් කළ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීරණය අනුව, අදාළ පනත් කෙටුම්පත ජනමත විචාරණයක් නොමැතිව සම්මත කිරීමට අවශ්‍ය සංශෝධන හඳුනාගෙන තිබිණි. ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය විධිවිධාන මඟින් අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කළ යුතුය.

* යෝජිත PSTA පනත් කෙටුම්පත:
2026 නොවැම්බර් 9 වැනිදා එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් විශේෂඥයන් ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත අහෝසි කිරීම පිළිගත් නමුත්, රඳවා තබා ගැනීම් සම්බන්ධයෙන් කඩිනම් අධිකරණ පාලනයක් ඇතුළු වඩා ශක්තිමත් ආරක්ෂණ ඉල්ලා සිටියහ.

2023–2024 කාලයේ සම්මත කළ මහ බැංකු පනත, දූෂණ විරෝධී පනත, රාජ්‍ය ණය කළමනාකරණ පනත සහ රාජ්‍ය මූල්‍ය කළමනාකරණ පනත වැනි නීති සම්මත කිරීමේ ගෞරවය වෙනුවට, ඒවා ඵලදායී ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම අනුව ආණ්ඩුව ඇගයිය යුතුය.

23. GSP+ සහ ජාත්‍යන්තර විශ්වාසය දුර්වල කිරීමේ ආර්ථික පිරිවැය

2026 අංක 1395 දරන යුරෝපා සංගම් රෙගුලාසිය යටතේ සංශෝධිත GSP රාමුව 2027 ජනවාරි 1 වැනිදා සිට ක්‍රියාත්මක වීමට නියමිත අතර, ශ්‍රී ලංකාව 2028 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා දක්වා පවතින සංක්‍රාන්ති කාලසීමාව තුළ නැවත අයදුම් කිරීමේ අවශ්‍යතා කළමනාකරණය කළ යුතුය.

ඩොලර් බිලියන 5ක් පමණ අපනයන ආදායමක් උපයන ඇඟලුම් අංශයට යුරෝපා වෙළෙඳපොළ අතිශය වැදගත්ය. යෝජිත PSTA පනත සහ මූලික අයිතිවාසිකම්වලට බලපාන නීති ශ්‍රී ලංකාවේ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ සබඳතා සහ GSP+ කොන්දේසි යන පසුබිම තුළ ඇගයිය යුතුය.

24. IMF වැඩසටහනෙන් පසු ආර්ථික වර්ධන ගෘහනිර්මාණය තවමත් නොමැත

ශ්‍රී ලංකාවට තවමත් ප්‍රමාණවත් තරම් පැහැදිලි පශ්චාත්-IMF ආර්ථික වර්ධන ගෘහනිර්මාණයක් නොමැත. ආණ්ඩුව පහත ප්‍රමුඛතා අට මත ගොඩනැගුණු ඒකාබද්ධ උපායමාර්ගයක් සකස් කළ යුතුය:

අපනයන මූලික කරගත් වර්ධන උපායමාර්ගයක්:
තරගකාරී අංශ හඳුනාගෙන ජාත්‍යන්තර අගයදාමවලට දේශීය ව්‍යාපාර සම්බන්ධ කිරීම.
පුරෝකථනය කළ හැකි පෞද්ගලික ආයෝජන රාමුවක්: නියාමන අවිනිශ්චිතතාව අඩු කර වාණිජ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම.

නවීන අධ්‍යාපනය හා කුසලතා සංවර්ධනය:
ඉංජිනේරු විද්‍යාව, උසස් නිෂ්පාදන, ඩිජිටල් තාක්ෂණය සහ නවෝත්පාදන සඳහා ගැළපෙන ශ්‍රම බලකායක් බිහි කිරීම.

රාජ්‍ය අංශයේ ප්‍රතිසංස්කරණ:
අමතර පරිපාලන ව්‍යුහයන් වෙනුවට ඵලදායිතාව සහ මැනිය හැකි සේවා සැපයීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම.

බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව:
තරගකාරී ප්‍රසම්පාදනය, පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සහ ගබඩා ධාරිතාව මත පදනම්ව පොසිල ඉන්ධන රඳාපැවැත්ම අඩු කිරීම.

වාණිජ කෘෂිකර්මාන්තය:
තාක්ෂණය, නවීන වාරිමාර්ග සහ අගය එකතු කිරීම මඟින් සහාය ලබන කෘෂි අපනයන පුළුල් කිරීම.

ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ:
අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය, ප්‍රසම්පාදන විනිවිදභාවය සහ ඵලදායී දූෂණ විරෝධී ක්‍රියාත්මක කිරීම ශක්තිමත් කිරීම.

ඒකාබද්ධ ඩිජිටල් රාජ්‍ය යටිතල පහසුකම්:
රාජ්‍ය ආයතන සම්බන්ධ කර ව්‍යාපාර කිරීමේ පිරිවැය අඩු කිරීම.

25. 2027 අයවැයේ මූලික අසාර්ථකත්වය

ජාතික ජන බලවේගය උරුම කරගත් අවස්ථාව සහ එය භාරගත් වගකීම අනුව 2027 අයවැය ඇගයිය යුතුය. සාක්ෂි අනුව ගැටලු රැසක් තවමත් නොවිසඳී පවතී:

* මූල්‍ය ප්‍රවණතාව දුර්වල වෙමින් පවතී (ප්‍රාථමික අතිරික්තය පහත වැටී අයවැය හිඟය ඉහළ යයි).

* 2026 මාස නවයක අයවැය අතිරික්තය සැබෑ වුවද, ප්‍රාග්ධන වියදම් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අඩු මට්ටම එහි තිරසාරභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කරයි.
බාහිර ගෙවුම් තත්ත්වය පිරිහී ඇති අතර ජංගම ගිණුම අතිරික්තයක සිට හිඟයකට මාරු වී තිබේ.

* ප්‍රධාන FDI සංඛ්‍යා තුළ නව ව්‍යාපෘතිවල දායකත්වය සාපේක්ෂව කුඩාය.
* පොලී වියදම ප්‍රදාන හැර රජයේ ආදායමෙන් සියයට 43ක් පමණ අවශෝෂණය කරයි.
* පශ්චාත්-IMF උපායමාර්ගය සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ තවමත් අසම්පූර්ණය.
* ප්‍රධාන උපායමාර්ගික ව්‍යාපෘති ප්‍රමාද හෝ අවලංගු කිරීම් හමුවේ පවතී.
* සමස්ත GDP යථා තත්ත්වයට පත්වූ වේගයට සාපේක්ෂව දරිද්‍රතාව තවමත් ඉහළ මට්ටමක පවතී.

පොරොන්දු වූ ආර්ථික පරිවර්තනය කොහිද?

ජාතික ජන බලවේගයට උරුම වූයේ ස්ථායීකරණයකි. එහෙත් ආර්ථික පරිවර්තනයක් සිදු කළ බව පෙන්වීමට එය අසමත් වී ඇත. අතීතයේ ප්‍රතිවිපාක කළමනාකරණය කරන ආණ්ඩුවක් ලෙස තමන්ව තවදුරටත් හඳුන්වා දෙමින්, තම පාලනය යටතේ ආර්ථිකය ගමන් කරන දිශාව සම්බන්ධ වගකීමෙන් ඉවත් වීමට එයට නොහැක.

2027 අයවැය රටේ වඩාත්ම හදිසි ආර්ථික ප්‍රශ්නවලට විශ්වාසදායක පිළිතුරක් සපයන්නේ නැත. වත්මන් IMF වැඩසටහන අවසන් වීමට ආසන්න වෙමින් පවතින අවස්ථාවක, ශ්‍රී ලංකාව විශාල ණය සේවාකරණ බරකට, පිරිහෙමින් පවතින බාහිර ගෙවුම් තත්ත්වයකට සහ ස්වාධීනව ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය ශක්තිය තවමත් පෙන්වා නොමැති නිෂ්පාදන ආර්ථිකයකට මුහුණ දෙමින් සිටී.
ස්ථායීතාව යනු සමෘද්ධිය නොවේ. ආර්ථික ප්‍රකෘතිමත් වීම යනු පරිවර්තනය නොවේ. මූල්‍ය විනය යනු පදනම මිස අවසාන ඉලක්කය නොවේ. පෞද්ගලික ආයෝජනය ආර්ථිකයේ එන්ජිම බවට පත්විය යුතුය. ඵලදායිතාව තරගකාරීත්වයේ මූලාශ්‍රය විය යුතුය. අපනයන බාහිර ආර්ථික ශක්තියේ පදනම විය යුතුය. ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ආයතන තිරසාර සංවර්ධනයේ ආරක්ෂක පද්ධතිය විය යුතුය.
අයවැය තුනක් සහ බලයේ වසර දෙකක් ගතවී ඇති මේ මොහොතේ, ජාතික ජන බලවේග ආණ්ඩුවට තවදුරටත් මඟහැරිය නොහැකි එක් ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරු දීමට සිදුව තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවට පොරොන්දු වූ ආර්ථික පරිවර්තනය කොහිද?

(සටහන | Asanka Magedaragamage)
asanka.mg@icloud.com
The Leader • WhatsApp නිල සේවාව

අපගේ නිල WhatsApp සමූහයට එක්වන්න

නවතම සහ උණුසුම් පුවත්, විශේෂ විමර්ශන වාර්තා ක්ෂණිකව ඔබගේ දුරකථනයටම ලබාගැනීමට The Leader WhatsApp සමූහය හා අදම එක්වන්න.

#theleader.lk#theleadernews
The Leader • අප ගැන

Theleader.lk යනු ශ්‍රී ලංකාව තුළ සහ ජාත්‍යන්තර ඩයස්පෝරාව අතර ක්‍රියාත්මක වන ප්‍රවෘත්ති සහ කාලීන විශේෂාංග පළ වන ප්‍රමුඛතම වෙබ් පුවත් පර්යන්තයකි. නවතම සහ කාලීන පුවත් මෙන්ම දේශපාලන තොරතුරු සිය පාඨකයන් හට දිනපතා ඉදිරිපත් කරනු ලබයි.

තව කියවන්න (Read More)→

Discussion (0)

Join the Conversation

Register as a reader to share your comments, react to analysis, and join discussions on The Leader stories.

Loading discussion...

2027 අයවැය: ශ්‍රී ලංකාවට අවශ්‍ය ආර්ථික පරිවර්තනය කොහිද? | The Leader