කාන්තා-ළමා සුරක්ෂිතතාවට මිලින්දගෙන් සාර්ක් යෝජනාවක්

දකුණු ආසියානු කලාපය පුරා කාන්තාවන්ට සහ දරුවන්ට එරෙහිව සිදුවන බරපතළ ලිංගික හිංසන හා අපයෝජන මෑතකදී ඉහළ යාම පිටුපස ඇත්තේ ගැඹුරු සමාජ අර්බුදයක් බව පෙන්වා දෙන නිරීක්ෂකයින්, පවතින නීති සහ යාන්ත්‍රණ තවමත් ප්‍රමාණවත් පරිදි ක්‍රියාත්මක නොවන බව සඳහන් කරයි.

කරුණාව, ගරුත්වය සහ මානව අගයන් අගයන ශිෂ්ටාචාර උරුමයක් පවතින කලාපයක, වඩාත්ම අවදානමට ලක්විය හැකි පිරිස් ආරක්ෂා කරගැනීමේ අසමත්කම බරපතළ කාරණයක් බව ඉන්දීය 'ThePrint' වෙබ් අඩවියට විශේෂ ලිපියක් සපයමින් හිටපු කැබිනට් අමාත්‍යවරයකු මෙන්ම පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි.

දේශපාලනය වෙනුවට මානුෂීය අරමුණක්

සාමාජික රටවල් අතර පවතින භූ-දේශපාලනික අර්බුද හේතුවෙන් සාර්ක් (SAARC) සංවිධානය දීර්ඝ කාලයක් අකර්මණ්‍යව පැවතියද, එම දේශපාලන ගැටලු නිරාකරණය වනතුරු බලා නොසිට සංවිධානයට අලුත් පණක් දිය හැකි ප්‍රායෝගික ප්‍රවේශයක් අවශ්‍ය බව ඔහු පවසයි.

ඒ අනුව, සාර්ක් රාමුව යටතේ කාන්තා සහ ළමා ආරක්ෂාව "ආරක්ෂිත සහයෝගීතා ක්ෂේත්‍රයක්" (protected area of cooperation) ලෙස නම් කරමින්, දේශසීමා හෝ රාජ්‍යතාන්ත්‍රික මතභේදවලින් තොරව පොදු එකඟතාවක් ඇති කරගත හැකි බව ඔහු යෝජනා කරයි.

කොළඹ සමුළුව දුන් සංඥාව

පසුගිය ජූනි මාසයේදී සාර්ක්, යුනිසෙෆ් (UNICEF) සහ ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය එක්ව කොළඹදී පැවැත්වූ ළමා හිංසනය පිටුදැකීමේ කලාපීය අමාත්‍ය මණ්ඩල සමුළුව මෙවැනි වැඩපිළිවෙළකට හොඳ ආරම්භයක් සපයන බව ලිපියේ සඳහන් වේ.

දේශපාලන මතභේද මධ්‍යයේ වුවද, පොදු මානුෂීය අර්බුදයකදී කලාපීය නියෝජිතයන් එක්ව සාකච්ඡා කළ හැකි බව එමඟින් තහවුරු විය. ශ්‍රී ලංකාවේ පොලිස් ස්ථාන ආශ්‍රිත කාන්තා හා ළමා කාර්යාංශ සහ ළමා හිතකාමී අධිකරණ ක්‍රමවේද වැනි අත්දැකීම් අනෙකුත් රටවල් සමඟ බෙදාහදා ගැනීමටද මෙයින් ඉඩ විවර වේ.

ඩිජිටල් අවකාශයේ දේශසීමා රහිත තර්ජන

නූතන තාක්ෂණික දියුණුවත් සමඟ මිනිස් ජාවාරම සහ අන්තර්ජාලය හරහා ළමුන් සූරාකෑම ජාත්‍යන්තර දේශසීමා ඉක්මවා යන ගැටලුවක් බවට පත්ව තිබේ. කිසිදු රටකට තනිව මෙයට මුහුණ දිය නොහැකි බැවින්, තොරතුරු හුවමාරුව සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ආයතන අතර කලාපීය සහයෝගීතාව අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි.

'දකුණු ආසියානු සම්මුතියක්' සඳහා යෝජනාව

තවත් නව කලාපීය ආයතන බිහිකිරීම වෙනුවට, දැනට පවතින යාන්ත්‍රණ ශක්තිමත් කෙරෙන "දකුණු ආසියානු කාන්තා සහ ළමා සුරක්ෂිතතා එකඟතාවක්" (South Asia Compact for the Protection of Women and Children) ගොඩනැගීම වඩාත් ප්‍රායෝගික බව මිලින්ද මොරගොඩ පෙන්වා දෙයි:

* එක් එක් සාමාජික රටවල් අපරාධ වැළැක්වීම, පැමිණිලි ක්‍රමවේද, වින්දිතයන්ට සහන සැලසීම සහ යුක්තිය ඉටුකිරීම සම්බන්ධයෙන් ප්‍රායෝගික ඉලක්ක කිහිපයකට එකඟ වීම.

* සාර්ක් අමාත්‍ය මට්ටමින් වාර්ෂිකව එම ප්‍රගතිය සමාලෝචනය කරමින් අත්දැකීම් සහ සාර්ථක ක්‍රමවේද හුවමාරු කරගැනීම.

* විනිසුරුවරුන්, නඩු පවරන්නන්, පොලිස් නිලධාරීන්, සමාජ සේවකයින් සහ ළමා ආරක්ෂණ විශේෂඥයන් අතර ස්ථිර කලාපීය ජාලයක් පිහිටුවීම.

දේශපාලන ප්‍රකාශනවලට සීමා නොවී, වඩාත්ම අවදානමට ලක්වූවන් ආරක්ෂා කරමින් ජීවිතවල මැනිය හැකි වෙනසක් ඇති කිරීමට සාර්ක් සංවිධානයට හැකි වුවහොත්, කලාපීය සහයෝගීතාව තවමත් සැබෑ අරුතකින් ක්‍රියාත්මක කළ හැකි බව ඔප්පු වනු ඇතැයි මිලින්ද මොරගොඩ වැඩිදුරටත් පවසයි.

වැඩිදුර කියවීම් සහ මූලාශ්‍ර:

ThePrint - How can SAARC work on protection of women and children in South Asian countries (Milinda Moragoda)

SAARC Secretariat Official Portal