ශ්‍රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ආර්ථිකයේ අලුත් බෙදීම

ශ්‍රී ලංකාවේ පාරිභෝගික වෙළඳපොළ යළි සක්‍රිය වෙමින් පැවතියද, එම පරිවර්තනය මෙරට ආර්ථිකයේ අලුත් බෙදීමක් මතු කර තිබේ. එක් පසෙකින් නවීන තාක්ෂණය වැළඳගත් ධනවත් නාගරික පන්තියක් ඉදිරියට ඇදෙද්දී, අනෙක් පසින් දෛනික වියදම් පියවා ගැනීමට වෙහෙසෙන බහුතර ජනතාව සාම්ප්‍රදායික මුදල් භාවිතයටම සීමා වී සිටිති.

බොස්ටන් උපදේශන කණ්ඩායම (BCG) සහ ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය (CCC) එක්ව මෙරට පාරිභෝගික හැසිරීම් පිළිබඳව සිදුකළ පුළුල් අධ්‍යයනයකින් පෙන්වා දෙන්නේ මේ තත්ත්වයයි.

ඩිජිටල් බැංකුකරණයේ හය ගුණයක පරතරය

සමීක්ෂණ දත්ත අනුව, අඩු ආදායම්ලාභී කාණ්ඩයේ බැංකු ගිණුම් හිමියන්ගෙන් අන්තර්ජාල හෝ ජංගම දුරකථන බැංකු පහසුකම් භාවිත කරන්නේ 8%ක් පමණි. ඉහළ ආදායම් ලබන කාණ්ඩයේ එම අගය 47%ක් දක්වා ඉහළ යයි. එය හය ගුණයක පැහැදිලි වෙනසකි.

ණයපත් (Credit Cards) භාවිතය සැලකීමේදී ද සමස්ත ජනගහනයෙන් 19%කට කාඩ්පත් තිබුණද, රුපියල් 150,000 ඉක්මවූ මාසික ආදායම් කාණ්ඩයේදී එය 33% ඉක්මවයි.

තාක්ෂණයෙන් මුදල් කළමනාකරණය කිරීම අද පහසුවක් පමණක් නොවේ. විධිමත් මූල්‍ය පද්ධතිය තුළින් අඩු පිරිවැයකින් ණය ලබාගැනීමට සහ වාසිදායක ලෙස ගනුදෙනු කිරීමට එය අත්‍යවශ්‍ය මාවතක් බවට පත්ව ඇත. තාක්ෂණය අහිමි වීම යනු ආර්ථික අවස්ථා අහිමි වීමකි.

උත්පාදක AI දැනුම සහ ප්‍රායෝගික භාවිතය

නවීන උත්පාදක කෘතිම බුද්ධිය (Generative AI) භාවිතයේදී ද සමාන පරතරයක් දක්නට ලැබේ.

ඉහළ ආදායම්ලාභීන්ගෙන් 71%ක් AI තාක්ෂණය පිළිබඳ දැනුවත් අතර, ඔවුන්ගෙන් 29%ක් දැනටමත් එය ප්‍රායෝගිකව භාවිත කරති.

සමස්ත ජනගහනය සැලකූ විට දැනුවත්භාවය 55%ක් වන අතර, භාවිතය 18%ක් දක්වා පහත වැටේ.

මෙම අසමානතාව ඉදිරියේදී රැකියා අවස්ථා සහ ව්‍යාපාරික දැනුම අතින් තවත් පුළුල් පරතරයක් බිහි කළ හැකි බව නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

ආදායම ඉහළ ගියත් වියදමෙන් 71%ක්ම අත්‍යවශ්‍ය දේට

2020 වසරෙන් පසු මෙරට ගෘහස්ථ ආර්ථිකයේ සිදු වූ පසුබෑම මෙම බෙදීමට ප්‍රධාන හේතුවයි. ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ මධ්‍යම පාන්තික පවුල් 400,000කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් පහළ ආදායම් මට්ටම් වලට තල්ලු වී ගොස් ඇති බව සමීක්ෂණය තහවුරු කරයි.

නාමිකව සාමාන්‍ය මාසික ආදායම රුපියල් 67,000 සිට රුපියල් 109,000 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇතත්, උද්ධමනය හේතුවෙන් ජනතාවගේ සැබෑ මිලදී ගැනීමේ හැකියාව වර්ධනය වී නොමැත.

අඩු ආදායම්ලාභී පවුල්වල මුළු ආදායමෙන් 71%ක්ම වැය වන්නේ ආහාර සහ අත්‍යවශ්‍ය මූලික අවශ්‍යතා සඳහා ය. එවැනි පවුල්වලට ඩිජිටල් සේවා, නවීන ස්මාර්ට් උපාංග හෝ අමතර මූල්‍ය ආයෝජන සඳහා මුදල් වෙන් කිරීම ප්‍රායෝගික නැත.

නගරය සහ ගම අතර භූගෝලීය යථාර්ථය

මෙම බෙදීම භූගෝලීය පිහිටීම අනුවද තවදුරටත් තීව්‍ර වේ. ඉහළ ආදායම්ලාභී පවුල්වලින් බහුතරය බස්නාහිර නාගරික කලාපයේ කේන්ද්‍රගතව සිටින අතර, රටේ මධ්‍යම පාන්තික ජනගහනයෙන් 56%ක්ම ජීවත් වන්නේ ග්‍රාමීය ප්‍රදේශවලයි.

ආර්ථිකය යථා තත්ත්වයට පත්වීමේදී ඩිජිටල්කරණයේ ප්‍රතිලාභ නාගරික ඉහළ පන්තියට පමණක් සීමා නොවී, ග්‍රාමීය සහ පහළ මධ්‍යම පාන්තික ජනතාව වෙත ද කඩිනමින් ප්‍රවේශ කරවීම ඉදිරි ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේ මූලික අභියෝගය වී තිබේ.

වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර:

ලංකා නිව්ස් - Sri Lanka’s Consumer Boom Exposes a Two-Speed Digital Economy

Ceylon Chamber of Commerce (Research & Insights):

Boston Consulting Group (BCG Publications):