වාහන ආනයන රැල්ලෙන් භාණ්ඩාගාරයට වාසි: මූල්‍ය ක්ෂේත්‍රයට අභියෝග

ශ්‍රී ලංකාව මුහුණ දුන් දැඩි විදේශ විනිමය අර්බුදය හමුවේ පනවා තිබූ වසර හතරක වාහන ආනයන සීමා ලිහිල් කිරීමත් සමඟ, මෙරට වාහන වෙළෙඳපොළ පෙර නොවූ විරූ පරිවර්තනයකට ලක්වෙමින් තිබේ. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ආර්ථික ප්‍රතිසංස්කරණ වැඩසටහනට අනුකූලව පසුගිය රජය සමයේ සැකසුණු මූලික සැලසුම් ඔස්සේ ආරම්භ වූ මෙම ක්‍රියාවලියේ අවසන් පියවර ලෙස, 2025 පෙබරවාරි 01 වැනිදා සිට පෞද්ගලික මෝටර් රථ ආනයනය සඳහා පූර්ණ අවසරය හිමිවිය.

සීමා ලිහිල් වීමත් සමඟ ඩොලර් බිලියන 3.8ක පමණ වටිනාකමකින් යුත් වාහන අටලක්ෂයකට අධික ප්‍රමාණයක් මේ වන විට දිවයිනට පැමිණ ඇතැයි වාර්තා වේ. දිගු කලක් තිස්සේ වෙළෙඳපොළ තුළ ගොඩගැසී තිබූ ඉහළ ඉල්ලුම මෙමගින් මනාව පිළිබිඹු වේ.

භාණ්ඩාගාරයට ලැබුණු අනපේක්ෂිත ආදායම් ප්‍රබෝධය

මෙම ආනයන රැල්ල රජයේ මූල්‍ය තත්ත්වයට සෘජු ශක්තියක් එක්කර තිබේ.

මෝටර් රථ ප්‍රවාහන දෙපාර්තමේන්තුවේ වාර්ෂික ආදායම රුපියල් බිලියන 17.5ක මට්ටමේ සිට රුපියල් බිලියන 64.7 ඉක්මවන මට්ටමක් දක්වා ශීඝ්‍රයෙන් වර්ධනය වී ඇති බව මූල්‍ය වාර්තා පෙන්වා දෙයි. ඊට අමතරව රේගු බදු සහ ඊට අදාළ අනෙකුත් අයබදු හරහා භාණ්ඩාගාරයට සැලකිය යුතු මුදලක් එක්වෙමින් පවතී. 

ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ ඉලක්ක සපුරාලීම සඳහා රාජ්‍ය ආදායම ශක්තිමත් කරගැනීමට උත්සාහ කරන මෙවන් අවස්ථාවක, මෙම වර්ධනය ඉතා වැදගත් සාධකයක් ලෙස ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ සලකති.

මූල්‍ය ආයතන මුහුණ දෙන අභ්‍යන්තර අවදානම

මතුපිටින් පෙනෙන රාජ්‍ය ආදායම් වර්ධනයට යටින් තවත් සංකීර්ණ ආර්ථික ගැටලුවක් නිර්මාණය වෙමින් පවතින බව බැංකු ක්ෂේත්‍ර නිරීක්ෂකයින්ගේ මතයයි.

වාහන ගෙන්වීම තහනම් කර තිබූ කාලසීමාවේදී මෙරට භාවිත කළ (used cars) වාහනවල මිල ගණන් අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ගියේය. සාමාන්‍යයෙන් කාලයත් සමඟ වටිනාකම අඩුවන වාහන, සැපයුම නොමැතිකම නිසා වටිනා මූල්‍ය වත්කම් බවට පත්විය. එහෙත් නවීන යුරෝ 6 ප්‍රමිතියෙන් යුත් රථවාහන සහ විදුලි (Electric) මෝටර් රථ වෙළෙඳපොළට පැමිණීමත් සමඟ එම මිල විකෘතිය බිඳවැටෙමින් තිබේ.

මෙහිදී මතුවන ප්‍රධාන ගැටලුව වන්නේ මෙරට බැංකු සහ ලීසිං මූල්‍ය සමාගම්ය. අදාළ අධික මිල ගණන් පදනම් කරගනිමින් මූල්‍ය ආයතන විසින් විශාල ණය ප්‍රමාණයක් නිකුත් කර තිබේ. භාවිත කළ වාහනවල වෙළෙඳපොළ මිල වේගයෙන් පහත වැටුණහොත්, වාහනයේ වර්තමාන වටිනාකමට වඩා ගෙවීමට ඇති ණය මුදල වැඩිවන තත්ත්වයක් (negative equity) උද්ගත විය හැකිය. එය ණය පැහැර හැරීම් සහ අක්‍රීය ණය (NPLs) ඉහළ යාමට මගපාදනු ඇත.

රජයේ පාලන උපක්‍රම සහ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ගැටලුව

වෙළෙඳපොළ මිල එකවර කඩාවැටීම සහ විදේශ විනිමය සංචිත ක්ෂය වීම වැළැක්වීම සඳහා රජය ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද කිහිපයක් ක්‍රියාත්මක කර තිබේ:

* ආනයනික වාහන මත පනවා ඇති සියයට 50ක රේගු අධිභාරය දිගටම පවත්වාගෙන යාම.
* වාහන මිලදී ගැනීමේදී ලබාදෙන ණය සීමා (Loan-to-Value) දැඩි කිරීම.
* එක් පුද්ගලයකුට මාස 12ක කාලයක් තුළ ආනයනය කළ හැක්කේ එක් වාහනයක් පමණක් වන සේ සීමා පැනවීම.

මෙම පියවර හේතුවෙන් මසකට ඩොලර් මිලියන 240ක් පමණ වූ වාහන ආනයන වියදම ඩොලර් මිලියන 189 දක්වා පාලනය කර ගැනීමට හැකිවී තිබේ.

කෙසේ වෙතත්, මෙම දැඩි බදු සහ සීමා කිරීම් හේතුවෙන් වෙළෙඳපොළ තුළ වාහන හිඟය පහව ගියද, සාමාන්‍ය මධ්‍යම පාන්තික පවුලකට නව වාහනයක් මිලදී ගැනීමේ හැකියාව තවමත් ඈත සිහිනයක්ව පවතී. ඒ අනුව මෙරට මෝටර් රථ වෙළෙඳපොළ 'හිඟයේ අර්බුදයක' සිට 'මිලදී ගැනීමේ හැකියාව නොමැති වීමේ අර්බුදයක්' දක්වා මාරු වී ඇති බව නිරීක්ෂණය වේ.

විදේශ විනිමය ස්ථාවරත්වය සහ මූල්‍ය පද්ධතියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කරගන්නා අතරම, සාමාන්‍ය ජනතාවට දරාගත හැකි මට්ටමකට වාහන මිල ගැලපීමට ඉඩදීම ඉදිරියේදී ආර්ථික කළමනාකරණයේ ප්‍රධාන අභියෝගය වනු ඇත.


වැඩිදුර කියවීම් සහ මූලාශ්‍ර:

ලංකා නිව්ස් | Vehicle Import Flood Brings Revenue Windfall, Financial Risks

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව - වාර්ෂික ආර්ථික විවරණය සහ විදේශ අංශයේ ක්‍රියාකාරීත්වය

ශ්‍රී ලංකා රේගුව - මෝටර් රථ ආනයන බදු ප්‍රතිපත්ති සහ ආදායම් වාර්තා