ලෝක ආර්ථිකය නැවත වරක් අනතුරුදායක මංසන්ධියකට පැමිණ තිබේ. ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ ක්‍රිස්ටලිනා ජෝර්ජියේවා පෙන්වා දෙන්නේ ලෝකයේ සමස්ත ණය ප්‍රමාණය ගෝලීය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 100% සීමාව කරා වේගයෙන් ඇදී යන බවයි.
සිංගප්පූරුවේදී විශේෂ ප්‍රකාශයක් කරමින් ඇය අවධාරණය කළේ ආර්ථික වර්ධනය හරහා පමණක් මෙම ණය අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට රටවලට නොහැකි බවත්, ඉදිරියේදී අතිශය දැඩි දේශපාලන හා මූල්‍ය තීන්දු ගැනීමට ආණ්ඩුවලට සිදුවන බවත්ය.
පොලී අනුපාතික සහ ණය බරෙහි ඇත්ත තත්ත්වය
ලෝක වෙළෙඳපොළේ රාජ්‍ය බැඳුම්කර සඳහා ගෙවිය යුතු පොලිය (Bond Yields) සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ යමින් පවතී. මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින යුදමය ආතතීන් හමුවේ උද්ධමනය යළි හිස එසවීමේ අවදානමක් මතුවීම මීට ප්‍රධාන හේතුවයි.
ණය සඳහා ගෙවිය යුතු පොලිය ඉහළ යනවිට ඕනෑම රටක අයවැය ලේඛනය බරපතළ පීඩනයකට ලක්වේ. ආරක්ෂක වියදම් මෙන්ම සහනාධාර පවත්වා ගැනීමට සිදුව ඇති මොහොතක, ණය වාරික වෙනුවෙන්ම විශාල මුදලක් වෙන් කිරීමට සිදුවීම සංවර්ධිත මෙන්ම දියුණු වෙමින් පවතින රටවලටද එකසේ බලපා ඇත. මහ බැංකු විසින් පොලී අනුපාත අඩු කිරීමට කල්මැරීම හෝ තවදුරටත් දැඩි මුදල් ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය කිරීම මේ නිසා නොවැලැක්විය හැකි තත්ත්වයක් බවට පත්ව තිබේ.
AI තාක්ෂණයේ දෙපැත්ත
කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) හේතුවෙන් ලෝක ආර්ථිකයට 0.5%ක වර්ධනයක් එක්විය හැකි බව IMF පර්යේෂණ පෙන්වා දෙයි. එහෙත් එම කාසියේ අනෙක් පැත්ත භයානක විය හැකිය. ලොව පුරා ලක්ෂ සංඛ්‍යාත රැකියා අහිමිවීමේ අවදානම සහ මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථායිතාව බිඳවැටීමේ අනතුර පිළිබඳවද ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයින් සීරුවෙන් සිටිය යුතු බව ජෝර්ජියේවා පෙන්වා දෙයි.
ශ්‍රී ලංකාවට මෙයින් එල්ලවන බලපෑම කුමක්ද?
මෙම ගෝලීය පසුබිම ශ්‍රී ලංකාවට අතිශය තීරණාත්මක පාඩමක් කියාපායි. දැනටමත් IMF වැඩසටහනක් යටතේ ණය ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමේ නිරත වන ශ්‍රී ලංකාවට, ලෝක වෙළෙඳපොළේ ණය පොලිය ඉහළ මට්ටමක පැවතීම සෘජුවම බලපායි:
* ණය ලබාගැනීමේ පිරිවැය: අනාගතයේදී ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළෙන් වාණිජ ණය ලබාගැනීමට සිදුවුවහොත් ඒ සඳහා අධික පොලියක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇත.
* මූල්‍ය විනය රැකගැනීම: දේශීය ආදායම් ඉහළ නංවා ගැනීම සහ රාජ්‍ය වියදම් සීමා කිරීම තවදුරටත් විකල්පයක් නොව අනිවාර්ය පැවැත්මේ සාධකයකි.
* අපනයන වෙළෙඳපොළ: ලෝකයේ ප්‍රධාන ආර්ථිකයන් සිය වියදම් සීමා කරද්දී, මෙරට ඇඟලුම් ඇතුළු ප්‍රධාන අපනයන ඉපැයීම් කෙරෙහි පීඩනයක් එල්ල විය හැකිය.
ඉදිරි සතියේ බැංකොක් නුවර පැවැත්වෙන ලෝක බැංකු සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ වාර්ෂික සමුළුවේදී මෙම ගෝලීය ණය අර්බුදය ප්‍රධාන මාතෘකාව වනු ඇත.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ මූලාශ්‍ර: