ශ්‍රී ලංකාවේ මීළඟ දැවැන්ත වෙළෙඳපොළ අවස්ථාව සැඟවී ඇත්තේ කොළඹ සුපිරි සාප්පු සංකීර්ණ තුළ නොවේ. එය පවතින්නේ ගම්බද සහ පළාත්බද නගරවල ජීවත්වන සාමාන්‍ය මධ්‍යම පාන්තික ජනතාව අතේය. එහෙත් එම දැවැන්ත පාරිභෝගික පිරිස තවමත් විධිමත් බැංකු ණය පද්ධතියෙන් ඈත්ව සිටින බව බොස්ටන් කන්සල්ටින් ගෲප් (BCG) සහ ලංකා වාණිජ මණ්ඩලය (CCC) එක්ව නිකුත් කළ නවතම වෙළෙඳ අධ්‍යයන වාර්තාවකින් අනාවරණය වේ.
මෙරට සමස්ත මධ්‍යම පාන්තික පවුල් අතරින් 56%ක්ම ජීවත් වන්නේ ගම්බද ප්‍රදේශවලය. භාණ්ඩ මිලදී ගැනීමට සැබෑ වුවමනාවක් ඇති මෙම බහුතර ජනතාවට බැංකු ණය හෝ වාරික ක්‍රම නොලැබීම වත්මන් ආර්ථිකයේ පවතින ප්‍රධාන පරස්පරතාවකි.
සංඛ්‍යාලේඛන හෙළිකරන අසමතුලිතතාව
වාර්තාවට අනුව මෙරට බැංකු ණය පහසුකම් බෙදීයාම තුළ ඇත්තේ පැහැදිලි විෂමතාවකි:
* ක්‍රෙඩිට් කාඩ්පත් හිමිකම: රටේම සාමාන්‍යය 19%ක් පමණි. එහෙත් මසකට රුපියල් 150,000 ඉක්මවන ආදායම් ලබන කාණ්ඩය තුළ එය 33%ක් දක්වා ඉහළ යයි.
* රන් ණය (උකස්): සාමාන්‍ය ජනතාව අතර 18%ක් වන අතර, ඉහළ ආදායම් කාණ්ඩයේ එය 27%කි.
* අනෙකුත් ණය: පුද්ගලික ණය 13%ක්ද, වාහන ණය 10%ක්ද, නිවාස ණය 9%ක්ද ලෙස සටහන් වේ.
බැංකු ක්‍රමය තවමත් වැඩි නැඹුරුවක් දක්වන්නේ නාගරික, ඉහළ ආදායම් ලබන සහ පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකි ධනවත් ගනුදෙනුකරුවන් වෙත පමණක් බව මෙම සංඛ්‍යාලේඛනවලින් ගම්‍ය වේ.
ඩිජිටල් පරතරය සහ විසඳුම්
බැංකු ගිණුම් හිමියන් අතුරින් ඩිජිටල් බැංකු සේවා භාවිත කරන්නේ හතරෙන් එකක් (25%) පමණි. අඩු ආදායම්ලාභී පවුල් අතර මෙම අගය 8%ක් වැනි අවම අගයක පවතිද්දී, ඉහළ ආදායම් කාණ්ඩ අතර එය 47%ක් වේ.
BCG හි කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ හවුල්කාර නිශාන්ත් ගුප්තා පෙන්වා දෙන්නේ ඩිජිටල් තාක්ෂණය ගම්බද ජනතාව මූල්‍ය පද්ධතියට එක්කර ගැනීමේ ප්‍රධාන දොරටුව කරගත යුතු බවයි. මූලික ශේෂ පිරික්සුම් සහ කුඩා ගෙවීම් සඳහා ජංගම යෙදුම් හුරු කරවීමෙන් ගොඩනැගෙන දත්ත පදනම, කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) මඟින් විශ්ලේෂණය කර සුළු හා මධ්‍ය පරිමාණ ව්‍යවසායකයින්ට (SMEs) ඇප රහිතව ණය දීමේ මූලික පදනම ලෙස යොදාගත හැකි බව ඔහු සඳහන් කරයි.
මානව සබඳතාව සහ වගකීම් සහගත ණය සැපයුම
ඩිජිටල් ක්‍රමවේද ජනප්‍රිය වූ පමණින් බැංකු ශාඛා වැසී නොයන බවද පර්යේෂණය තහවුරු කරයි. පාරිභෝගිකයකු මසකට සාමාන්‍යයෙන් 2.8 වතාවක් ජංගම බැංකු යෙදුම් භාවිත කළද, නව ගිණුම් ඇරඹීම හෝ ආයෝජන වැනි තීරණාත්මක කටයුතුවලදී තවමත් ශාඛාව වෙත ගොස් නිලධාරීන් මුණගැසීමට කැමැත්තක් දක්වයි.
විදුලි උපකරණ, ගෘහ භාණ්ඩ සහ වාහන වැනි කල්පවතින භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම් බොහෝ පාරිභෝගිකයන් කල්දමමින් සිටින අතර, පහසු ගෙවීමේ ක්‍රමවේද (Flexible payment plans) මෙවැනි මිලදී ගැනීම් සඳහා අතිශය තීරණාත්මක බව සමීක්ෂණයට එක්වූවන්ගෙන් 45%ක් ප්‍රකාශ කර ඇත.
අර්බුදයකින් පසු ආර්ථිකය හිස ඔසවන මෙවන් පසුබිමක, ආවට ගියාට ණය බෙදාහැරීම තවත් අවදානමක් විය හැකි බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයන්ගේ අදහසයි. රටට අවශ්‍ය වන්නේ දුප්පත් ජනතාව ණය උගුලකට හසු නොකරන, විනිවිදභාවයකින් යුතු සහ විනයගරුක ඩිජිටල් ණය පරිසර පද්ධතියකි.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍ර:
ලංකා නිව්ස් - Digital Banking Gap Threatens Sri Lanka’s Next Consumption Wave
The Ceylon Chamber of Commerce - Research & Reports
Boston Consulting Group (BCG) - Southeast Asia & Emerging Markets Insights