බෙංගාල බොක්කට නීල ආර්ථිකයක් සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ පාඩම්

ශ්‍රී ලංකාව ඇතුළු බෙංගාල බොක්ක කලාපය සාගර සම්පත් මත පදනම් වූ නීල ආර්ථිකයකට යොමු වෙමින් සිටී. සාගර පරිසරය විනාශ නොකර එය ජය ගැනීමට ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් ගත හැකි ප්‍රායෝගික පාඩම් පිළිබඳ විමසුමකි.

බෙංගාල බොක්ක සිය ආර්ථික සහ පාරිසරික අනාගතයේ තීරණාත්මක කාලපරිච්ඡේදයකට පිවිසෙමින් තිබේ. ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය ධීවර කර්මාන්තය, ජලජීවී වගාව, වරාය, වෙරළබඩ සංචාරක ව්‍යාපාරය සහ පුනර්ජනනීය බලශක්තිය වැනි සාගර කර්මාන්ත දෙස වඩාත් බැරෑරුම් ලෙස බලමින් සිටී. රැකියා උත්පාදනය, ආහාර සුරක්ෂිතතාව, ආයෝජන ආකර්ෂණය සහ ආර්ථික ශක්තිය වැනි පීඩනයන්ට මුහුණ දෙන රටවලට නීල ආර්ථිකයේ (Blue Economy) ඇති ආකර්ෂණය පැහැදිලිය.

මෙහිදී මුහුණ දෙන ප්‍රධානතම අභියෝගය සාගරයෙන් වැඩි ආර්ථික වටිනාකමක් උපදවන්නේ කෙසේද යන්න පමණක් නොවේ. එම ආර්ථික අනාගතය රඳා පවතින පරිසර පද්ධති, ධීවර සම්පත් සහ වෙරළබඩ ප්‍රජාවන් දුර්වල නොකර එය සිදු කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.

තිරසාර නීල ආර්ථිකයක සැබෑ ප්‍රමිතිය

“නීල ආර්ථිකය” යන යෙදුම මුහුදේ සිදුකරන ඕනෑම ක්‍රියාකාරකමකට පාහේ පහසුවෙන් ආදේශ කළ හැකි නිසා මෙම වෙනස හඳුනා ගැනීම වැදගත්ය. තිරසාර නීල ආර්ථිකයකට ඊට වඩා ඉහළ ප්‍රමිතියක් තිබිය යුතුය. ආර්ථික සංවර්ධනය සමඟ නිරෝගී සමුද්‍ර පරිසර පද්ධති, විශ්වසනීය විද්‍යාව, ඵලදායී නියාමනය, වෙරළබඩ ප්‍රජාවන්ගේ දායකත්වය සහ සාගරයේ තරඟකාරී භාවිතයන් දිගුකාලීනව කළමනාකරණය කළ හැකි ආයතන පැවතීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

බෙංගාල බොක්කේ තිරසාර නීල ආර්ථිකයක් සක්‍රීය කිරීම පිළිබඳ 2026 ඕස්ට්‍රේලියා සම්මාන අධිශිෂ්‍යත්ව වැඩසටහන (Australia Awards Fellowship 2026) මෙම ගැටලු සංසන්දනාත්මකව විමසා බැලීමට හොඳ අවස්ථාවක් ලබා දුන්නේය.

ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ විදේශ කටයුතු සහ වෙළඳ දෙපාර්තමේන්තුව (DFAT) මගින් අරමුදල් සැපයූ මෙම වැඩසටහනට ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය යන රටවලින් සාමාජිකයින් 15 දෙනෙකු එක් වූහ. වොලොන්ගොං විශ්වවිද්‍යාලයේ සාගර සම්පත් සහ ආරක්ෂාව පිළිබඳ ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික මධ්‍යස්ථානය (ANCORS) මෙය මෙහෙයවනු ලැබීය.

ශ්‍රී ලංකාවේ පාත්ෆයින්ඩර් පදනම (PF), ඉන්දියාවේ ජාතික සමුද්‍රීය පදනම (NMF) සහ බංග්ලාදේශයේ සමුද්‍රීය පර්යේෂණ සහ සංවර්ධන ආයතනය (BIMRAD) ඇතුළු කලාපීය ආයතන ඕස්ට්‍රේලියානු පර්යේෂකයන්, ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන් සහ කර්මාන්ත විශේෂඥයන් සමඟ සම්බන්ධ කිරීමට මෙයින් හැකි විය.

විද්‍යාව සහ ප්‍රතිපත්ති අතර සබැඳියාව

එම වැඩසටහනේ වටිනාකම වූයේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ සාගර කර්මාන්ත දැකගැනීම පමණක් නොව, ඒවා පිටුපස ඇති ආයතනික ව්‍යුහය හඳුනා ගැනීමයි. පෙබරවාරි මාසයේදී වොලොන්ගොං, සිඩ්නි, කැන්බරා සහ ටස්මේනියා යන ප්‍රදේශවල කළ අධ්‍යයන චාරිකාවලදී සමුද්‍ර පර්යේෂණ, ජලජීවී වගාව, සාගර පාලනය, පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සහ ඒකාබද්ධ සාගර කළමනාකරණය හුදකලා අංශ ලෙස නොව පුළුල් පද්ධතියක කොටස් ලෙස දැකගත හැකි විය.

නීල ආර්ථික සමුපකාර පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානය (Blue Economy Cooperative Research Centre) මෙම වැඩසටහන සමඟ එක්වීමෙන් අක්වෙරළ ජලජීවී වගාව, පුනර්ජනනීය බලශක්තිය සහ සමුද්‍ර විද්‍යාව වටා පර්යේෂකයන්, කර්මාන්ත සහ රජය එකට ගොනු කළේය. නීල ආර්ථික සංවර්ධනයට විද්‍යාත්මක දැනුම සහ සැබෑ ප්‍රතිපත්ති හා ආයෝජන තීරණ අතර අඛණ්ඩ සබැඳියාවක් තිබිය යුතු බව මෙයින් තහවුරු විය.

මෙම පාඩම ශ්‍රී ලංකාවට ඉතා වැදගත්ය. උපායමාර්ගික සමුද්‍රීය පිහිටීම, ස්ථාපිත ධීවර අංශය, වෙරළබඩ සංචාරක ව්‍යාපාරය, වැදගත් වරායන්, විවිධාකාර පරිසර පද්ධති සහ ජලජීවී වගාව වැනි නීල ආර්ථිකයකට අවශ්‍ය මූලික අංග බොහොමයක් දැනටමත් රට සතුව ඇත.

ගැටලුව ඇත්තේ ක්ෂේත්‍රවල හිඟයක් නොවේ. ඒවා තිරසාරව සංවර්ධනය කිරීමට රට තුළ ප්‍රමාණවත් පර්යේෂණ ධාරිතාවක්, ආයතනික සම්බන්ධීකරණයක් සහ නියාමන පද්ධති තිබේද යන්නයි. ඕස්ට්‍රේලියාව මෙහිදී වටිනා පාඩම් ලබා දුන්නද, එය යාන්ත්‍රිකව අනුකරණය කළ යුතු ආකෘතියක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.

ඒකාබද්ධ සාගර කළමනාකරණය සහ ශ්‍රී ලංකාව

විද්‍යාව, සැලසුම්කරණය සහ නියාමනය මගින් ආර්ථික අවස්ථාවන්ට සහාය විය හැකි ආකාරය ඕස්ට්‍රේලියානු අත්දැකීමෙන් පැහැදිලි වේ. ඔවුන්ගේ 2026 තිරසාර සාගර සැලැස්ම (2026 Sustainable Ocean Plan) මගින් සාගර කර්මාන්ත, පරිසර ආරක්ෂණය, දේශගුණික ක්‍රියාමාර්ග, ආදිවාසී (First Nations) සහභාගීත්වය, දැනුම සහ ජාතික සම්බන්ධීකරණය තනි රාමුවක් තුළට ගෙන එයි. ධීවර, බලශක්ති, සංචාරක, ජෛව විවිධත්ව, ප්‍රවාහන සහ වෙරළබඩ ප්‍රජාවන් එකම සමුද්‍ර අවකාශය බෙදා ගන්නා බැවින් ඒවා හුදකලාව පාලනය කළ නොහැකි බව මෙම සැලැස්ම පිළිගනී.

ශ්‍රී ලංකාවට මෙයින් ගත හැකි පාඩම සරලය. ධීවර ප්‍රතිපත්තිය වෙරළ කළමනාකරණයෙන් සම්පූර්ණයෙන් වෙන් කළ නොහැක. පරිසර පද්ධති සහ දැනට සිටින පරිශීලකයින් නොසලකා සමුද්‍ර සංචාරක ව්‍යාපාරය සැලසුම් කළ නොහැක. ධීවර බිම් සහ ජෛව විවිධත්වය අවබෝධ කර නොගෙන අක්වෙරළ බලශක්තිය සංවර්ධනය කළ නොහැක.

වරාය සංවර්ධනය වෙරළබඩ අවකාශයට බලපාන අතර, දේශගුණික විපර්යාස මෙම සියලුම අංශවලට බලපෑම් කරයි. වෙන වෙනම ක්‍රියාත්මක වන ආංශික වැඩසටහන් වෙනුවට ධීවර, පරිසර, සංචාරක, වරාය, බලශක්ති, පර්යේෂණ ආයතන සහ පළාත් පාලන ආයතන අතර ශක්තිමත් සම්බන්ධීකරණයක් නීල ආර්ථිකයකට අවශ්‍ය වන්නේ ඒ නිසාය.

විද්‍යාව පදනම් කරගත් තිරසාර ධීවර කළමනාකරණය

ඕස්ට්‍රේලියාවෙන් ඉගෙන ගත හැකි දේ පිළිබඳව තිරසාර ධීවර කර්මාන්තය හොඳ උදාහරණයකි. ඕස්ට්‍රේලියානු පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ධීවර කර්මාන්තය මසුන් ඇල්ලීමේ සීමාවන් තීරණය කිරීමට විද්‍යාත්මක තක්සේරු කිරීම් සම්බන්ධ කරන විධිමත් අස්වනු උපාය මාර්ග (harvest strategies) භාවිත කරයි. ඕස්ට්‍රේලියානු ධීවර කළමනාකරණ අධිකාරිය (AFMA) ආර්ථික වශයෙන් ලාභදායී ධීවර කර්මාන්තයක් අපේක්ෂා කරන අතරම පාරිසරික තිරසාරභාවයට ප්‍රමුඛතාව දෙයි. කොපමණ මත්ස්‍ය ප්‍රමාණයක් නෙළා ගත හැකිද යන තීරණය, පරිසර පද්ධති සහ මත්ස්‍ය ගහනයට දරාගත හැකි ප්‍රමාණය පිළිබඳ විද්‍යාත්මක සාක්ෂි මත පදනම් විය යුතු බව මෙයින් පැහැදිලි වේ.

මෙය බෙංගාල බොක්කට සෘජුවම අදාළය. ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය පුරා ධීවර කර්මාන්තය ආර්ථික හා සමාජීය වශයෙන් වැදගත් වුවද, අධික ලෙස සම්පත් සූරාකෑම, දේශගුණික විපර්යාස, වාසස්ථාන විනාශ වීම සහ නීතිවිරෝධී මසුන් ඇල්ලීම වැනි පීඩනයන්ට එය මුහුණ දෙයි. කලාපයට ගැළපෙන තිරසාර ධීවර ආකෘතියක් හුදෙක් මත්ස්‍ය අස්වැන්න වැඩි කිරීම, යාත්‍රා බලඇණි පුළුල් කිරීම හෝ අපනයන ඉහළ නැංවීම මත පමණක් පදනම් විය නොහැක. ඒ සඳහා නිවැරදි මත්ස්‍ය තොග තක්සේරු කිරීම්, විශ්වසනීය දත්ත, අධීක්ෂණය, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ දිගුකාලීන සැලසුම් අවශ්‍ය වේ.

විනිවිද පෙනෙන විද්‍යාත්මක ක්‍රියාවලීන් මගින් කළමනාකරණ තීරණවලට සහාය ලැබෙන විට තිරසාරභාවය ආරක්ෂා කිරීම පහසු වේ. ධීවර විද්‍යාවට වැඩි ආයෝජනයක් කිරීමෙන් සහ පර්යේෂණ සොයාගැනීම් කළමනාකරණ ආයතන වෙත ළඟා වන බවට වග බලා ගැනීමෙන් ශ්‍රී ලංකාවට මෙම සම්බන්ධතාවය ශක්තිමත් කළ හැකිය. මත්ස්‍ය සම්පත් පරිපාලන සීමාවන් තුළ රැඳී නොසිටින බැවින් කලාපීය විද්‍යාත්මක සහයෝගීතාව, දත්ත හුවමාරුව සහ සම්බන්ධීකරණ අධීක්ෂණය බෙංගාල බොක්කේ නීල ආර්ථික න්‍යාය පත්‍රයේ ප්‍රධාන කොටසක් විය යුතුය.

නූතන ධීවර පාලනය තුළ මත්ස්‍ය තොග ගැන පමණක් නොව අතුරු මසුන් ඇල්ලීම (bycatch), වාසස්ථානවලට වන බලපෑම්, පරිසර පද්ධති සෞඛ්‍යය සහ ධීවර ප්‍රජාවන්ගේ ආර්ථික ශක්‍යතාව ගැනද සලකා බලයි. ධීවර කර්මාන්තය වෙරළබඩ සමාජයන් තුළ මුල් බැස ඇති බැවින් කළමනාකරණ තීරණ මුහුදේ යාත්‍රාවලට පමණක් නොව මත්ස්‍ය සැකසුම්කරුවන්, වෙළඳුන්, පවුල් සහ දේශීය ආර්ථිකයන්ට ද බලපායි.

ජලජීවී වගාව සහ පර්යේෂණ ආයතනවල කාර්යභාරය

ජලජීවී වගාව (Aquaculture) සංවර්ධනය කිරීමේ විභවය සහ සංකීර්ණත්වය යන දෙකම ටස්මේනියාව පෙන්නුම් කළේය. දියුණු ජලජීවී වගා පහසුකම් සහ සමුද්‍ර පර්යේෂණ මගින් නිෂ්පාදනය වැඩිදියුණු කිරීමට තාක්ෂණයට හැකි වුවද, ව්‍යාප්තිය සමඟ පාරිසරික තක්සේරු කිරීම් සහ මහජන වගවීම ද තිබිය යුතු බව ඕස්ට්‍රේලියානු අත්දැකීම තහවුරු කරයි.

ශ්‍රී ලංකාවට ඇති පාඩම හුදෙක් ජලජීවී වගා ආයෝජන වැඩි කිරීම නොවේ. ව්‍යාප්තිය ආපසු හැරවීමට අපහසු වීමට පෙර ශක්තිමත් පාරිසරික මූලික දත්ත, රෝග අධීක්ෂණය, දරාගැනීමේ ධාරිතාව (carrying capacity) පිළිබඳ පර්යේෂණ සහ බලපෑම් කළමනාකරණය කිරීම සඳහා පැහැදිලි පද්ධති සමඟ ජලජීවී වගාව සංවර්ධනය කිරීමයි.

පුළුල් ප්‍රතිපත්ති සාකච්ඡාවලදී විශ්වවිද්‍යාල සහ විශේෂඥ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන ඉටු කරන කාර්යභාරය ද වැදගත්ය. වොලොන්ගොං විශ්වවිද්‍යාලය සහ ANCORS වැනි ආයතන සාගර නීතිය, ධීවර පාලනය, සමුද්‍රීය ආරක්ෂාව සහ නීල ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විශේෂඥ දැනුම ඒකාබද්ධ කරයි. ANCORS ආයතනය නීල ආර්ථිකය නිර්වචනය කරන්නේ ඒකාබද්ධ සහ සමාජීය වශයෙන් ඇතුළත් කරගත් පාලනයක් අවධාරණය කරන අතරම සමුද්‍ර හා වෙරළබඩ සම්පත් තිරසාරව භාවිත කිරීම හරහාය.

ශ්‍රී ලංකාව සතුව ද සැලකිය යුතු පර්යේෂණ විශේෂඥතාවක් ඇතත්, විශ්වවිද්‍යාල, විශේෂිත ආයතන, අමාත්‍යාංශ සහ තීරණ ගන්නන් අතර වඩාත් ශක්තිමත් සම්බන්ධතා අවශ්‍ය වේ. වාර්තාවක් ප්‍රකාශයට පත් කළ පසු පර්යේෂණ අවසන් නොවිය යුතුය. එය ධීවර කර්මාන්තය කළමනාකරණය කරන ආකාරය, වෙරළ සංවර්ධනය තක්සේරු කරන ආකාරය සහ නැගී එන සමුද්‍ර කර්මාන්ත ඇගයීමට ලක් කරන ආකාරයෙහි කොටසක් විය යුතුය. ඕස්ට්‍රේලියානු විශ්වවිද්‍යාල සහ පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථාන සමඟ ඒකාබද්ධ පර්යේෂණ, පශ්චාත් උපාධි පුහුණුව, වෘත්තීය හුවමාරු සහ තාක්ෂණික සහයෝගීතාව හරහා මීට සහාය ලබා ගත හැකිය.

කලාපීය සහයෝගීතාවයේ අවශ්‍යතාවය

ශ්‍රී ලංකාව, ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය යන රටවල සාමාජිකයින් එකට එක් කිරීම මගින් පැහැදිලි වූයේ බෙංගාල බොක්ක තුළ ජාතික වශයෙන් වෙනස්කම් රාශියක් තිබුණද, පොදු සමුද්‍රීය ගැටලු විශාල ප්‍රමාණයක් ඇති බවයි. දේශගුණික විපර්යාස, සමුද්‍ර දූෂණය, නීතිවිරෝධී මසුන් ඇල්ලීම, ධීවර තිරසාරභාවය සහ සමුද්‍රීය වෙළඳාම යන ගැටලු රටවල් තනිවම වැඩ කිරීමෙන් විසඳිය නොහැක.

ඒ මත ගොඩනැගීමට කලාපීය රාමුවක් දැනටමත් පවතී. BIMSTEC සංවිධානය සිය සහයෝගීතා ක්ෂේත්‍ර තුළ නීල ආර්ථිකය විධිමත් ලෙස ඇතුළත් කර ඇති අතර, ධීවර කර්මාන්තය එහි කෘෂිකර්ම සහ ආහාර සුරක්ෂිතතා ව්‍යුහය තුළ පවතී. දැන් ඇති අවස්ථාව වන්නේ පුළුල් කැපවීම් ප්‍රායෝගික වැඩසටහන් බවට පත් කිරීමයි. හවුල් ධීවර පර්යේෂණ, ඒකාබද්ධ පුහුණුව, සමුද්‍ර දත්ත හුවමාරුව, සමුද්‍ර අවකාශීය සැලසුම්කරණය, නීල කාබන් (blue carbon) සහ වෙරළබඩ ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව පිළිබඳ සහයෝගී කටයුතු කලාපීය න්‍යාය පත්‍රයකට ඇතුළත් විය හැකිය.

ශ්‍රී ලංකාවට, ඉන්දියාවට සහ බංග්ලාදේශයට එක හා සමාන ප්‍රතිපත්ති අවශ්‍ය බව මෙයින් අදහස් නොවේ. සෑම රටකටම විවිධ සම්පත්, ආයතන සහ සංවර්ධන ප්‍රමුඛතා ඇත. කලාපීය සහයෝගීතාවය සාර්ථක වන්නේ එම වෙනස්කම් අනුපූරක විශේෂඥතාවයේ (complementary expertise) මූලාශ්‍රයක් බවට පත් වූ විටය. ඉන්දියාව සමුද්‍රීය පර්යේෂණ සහ උපායමාර්ගික ධාරිතාවක් ගෙන එයි. බංග්ලාදේශයට ජලජීවී වගාව සහ වෙරළබඩ අනුවර්තනය පිළිබඳ අත්දැකීම් තිබේ. ශ්‍රී ලංකාවට ධීවර දැනුම, සමුද්‍රීය පිහිටීම සහ ආයතනික අත්දැකීම් ඇත. සාගර විද්‍යාව, පාලනය, ධීවර කළමනාකරණය සහ ආයතනික ධාරිතා වර්ධනය පිළිබඳ විශේෂඥ දැනුම ඕස්ට්‍රේලියාවට දායක කළ හැකිය.

අනුකරණය වෙනුවට මූලධර්ම අනුවර්තනය කිරීම

ඕස්ට්‍රේලියානු නීල ආර්ථික ආකෘතියක් බෙංගාල බොක්කට ආනයනය කිරීම අරමුණ නොවිය යුතුය. වඩාත් ප්‍රයෝජනවත් ප්‍රවේශය වන්නේ ඕස්ට්‍රේලියාවේ අත්දැකීම් පිටුපස ඇති මූලධර්ම අධ්‍යයනය කර ඒවා කලාපීය තත්ත්වයන්ට අනුවර්තනය කිරීමයි. පර්යේෂණ ප්‍රතිපත්තිවලට සම්බන්ධ කිරීම, ධීවර තීරණ විද්‍යාව මත පදනම් කිරීම, කර්මාන්ත ව්‍යාප්ත වීමට පෙර පාරිසරික ආරක්ෂණ විධිවිධාන ගොඩනැගීම, විවිධ සාගර අංශ සම්බන්ධීකරණය කිරීම, අධීක්ෂණය සඳහා ආයෝජනය කිරීම සහ නිරෝගී පරිසර පද්ධති වර්ධනයට බාධාවක් නොව ආර්ථික වත්කම් බව හඳුනා ගැනීම මෙම මූලධර්මවලට ඇතුළත් වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ නව තිරසාර සාගර සැලැස්ම මෙම චින්තනය ග්‍රහණය කර ගනී. එය සාගරය අන්තර් සම්බන්ධිත පද්ධතියක් ලෙස සලකන අතර පාරිසරික සෞඛ්‍යය සාගර ආර්ථිකයේ දිගුකාලීන සාර්ථකත්වයට සම්බන්ධ කරයි. කිසිදු තනි රාජ්‍ය ආයතනයකට, අංශයකට හෝ ප්‍රජාවකට තනිවම සාගර අභියෝගවලට මුහුණ දිය නොහැකි බව ද එය පිළිගනී.

කලාපය තුළ තිරසාර නීල ආර්ථිකයක් ස්ථාපිත කිරීමේ අවශ්‍යතාවය පදනම් වී ඇත්තේ නව කර්මාන්ත පිළිබඳ අපේක්ෂාව මත පමණක් නොවේ. එය දැනට පවතින දේ ආරක්ෂා කිරීම ගැන ද වේ. බෙංගාල බොක්ක අවට මිලියන සංඛ්‍යාත ජනතාවක් සෘජුව හෝ වක්‍රව සමුද්‍ර හා වෙරළබඩ සම්පත් මත යැපෙති. ධීවර කර්මාන්තය ආහාර සුරක්ෂිතතාවයට සහ ජීවනෝපායන්ට දායක වන අතර වෙරළබඩ පරිසර පද්ධති ආරක්ෂාව, ජෛව විවිධත්වය සහ ආර්ථික වටිනාකම සපයයි. සංවර්ධනය මගින් එම අත්තිවාරම් දුර්වල වුවහොත්, කෙටිකාලීන නීල වර්ධනය මගින් දිගුකාලීන නීල ආර්ථිකයට හානි සිදුවිය හැකිය.

සංවර්ධනය පාලනය කිරීමේ නව මාවතක්

වෙනස් මාවතක් හැඩගැස්වීමට උපකාර කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවට අවස්ථාවක් තිබේ. දේශීය වශයෙන්, සමුද්‍ර විද්‍යාව සහ රජය අතර සම්බන්ධතාවය වැඩිදියුණු කිරීම, තිරසාර ධීවර කළමනාකරණය ශක්තිමත් කිරීම, නීල ආර්ථික අංශ සම්බන්ධීකරණය කිරීම, පාරිසරික අධීක්ෂණය සඳහා ආයෝජනය කිරීම සහ සැලසුම්කරණයේදී වෙරළබඩ ප්‍රජාවන් වඩාත් අර්ථවත් ලෙස සම්බන්ධ කර ගැනීම මීට ඇතුළත් වේ. කලාපීය මට්ටමින්, BIMSTEC සහ IORA වැනි යාන්ත්‍රණයන් භාවිත කරමින් ශක්තිමත් පර්යේෂණ සහ ප්‍රතිපත්ති ජාල හරහා ඉන්දියාව සහ බංග්ලාදේශය සමඟ කටයුතු කිරීම වැදගත් වේ.

බෙංගාල බොක්කට සාගර සම්පත්වල හිඟයක් හෝ අභිලාෂයන්ගේ අඩුවක් නැත. එයට අවශ්‍ය වන්නේ එම අභිලාෂය තිරසාර සංවර්ධනයක් බවට පත් කිරීම සඳහා වඩාත් ශක්තිමත් පදනමකි. ශ්‍රී ලංකාවට සහ එහි අසල්වැසියන්ට ඇති අභියෝගය වන්නේ ඕස්ට්‍රේලියානු පද්ධති ඒ ආකාරයෙන්ම අනුකරණය කිරීම නොව, ජීවනෝපායන්, ආහාර සුරක්ෂිතතාව සහ පාරිසරික තිරසාරභාවය වෙන් කළ නොහැකි කලාපයකට එහි මූලධර්ම අනුවර්තනය කිරීමයි.

තිරසාර නීල ආර්ථිකයක් යනු සාගර සම්පත් සූරාකෑමේ ඊළඟ අදියර ලෙස නොව, සංවර්ධනය පාලනය කිරීමේ වෙනස් ක්‍රමයක් ලෙස තේරුම් ගත යුතුය. බෙංගාල බොක්ක තුළ නීල ආර්ථිකය කෙරෙහි වර්ධනය වන උනන්දුව කෙටිකාලීන ආර්ථික අවස්ථාවක් බවට පත්වේද නැතහොත් කලාපීය සමෘද්ධිය සඳහා කල්පවත්නා පදනමක් බවට පත්වේද යන්න එම වෙනස මත තීරණය වනු ඇත.

(සටහන | ආර්. කුමාරිහාමි)
පර්යේෂණ සාමාජික (Research Fellow) - පාත්ෆයින්ඩර් පදනම (Pathfinder Foundation)
ආචාර්ය උපාධි අපේක්ෂක – AIT තායිලන්තය

මූලාශ්‍ර සබැඳිය :
Lanka Leader:  Why does the Bay of Bengal need a sustainable blue economy - and what Australia can teach us? - (R. Kumarihamy)