රජය විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති 'සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත' හරහා සාමාන්‍ය පුරවැසියන්ගේ මූලික අයිතිවාසිකම් සහ අධිකරණයේ ස්වාධීනත්වය අභියෝගයට ලක්ව ඇති බවට නීති ක්ෂේත්‍රයෙන් තියුණු විවේචන එල්ල වෙමින් පවතී.
TV Supreme නාලිකාවේ ඊයේ රාත්‍රී විකාශය වූ "ටිකක් රිදෙයි" සංවාදමය වැඩසටහනේදී මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව සහ නීතිඥ දනුෂ්ක සිල්වා මෙම පනත් කෙටුම්පතේ ඇති නෛතික සංකීර්ණතා පිළිබඳව ගැඹුරු විග්‍රහයක නිරත වූහ.
1. ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ (PTA) සෙවණැල්ල
මතභේදාත්මක ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත (PTA) අහෝසි කිරීමේ පොරොන්දුව මත රජය විසින් නව පනත් කිහිපයක් හඳුන්වා දෙමින් සිටී.
නීතිඥ දනුෂ්ක සිල්වා පෙන්වා දෙන පරිදි, යෝජිත PSTA පනත සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත එකට ගත් විට, පැරණි ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනතේ පැවති දැඩි මර්දනකාරී විධිවිධානම නව මුහුණුවරකින් පනත් දෙකකට බෙදා ස්ථානගත කර ඇති බවක් පෙනී යයි.
* සැකය මත අත්අඩංගුවට ගැනීම: සාමාන්‍ය නීතිය යටතේ පුද්ගලයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමට නිශ්චිත සාක්ෂි හෝ පැමිණිල්ලක් අවශ්‍ය වේ. නමුත් මෙම කෙටුම්පත යටතේ නිර්ණායක 12ක් පදනම් කරගනිමින් හුදු සැකය මත පමණක් ඕනෑම අයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලය පොලිසියට හිමිවේ.
* නීතිඥ ප්‍රවේශය සීමා වීම: රැඳවුම් නියෝග මත රඳවා සිටින සැකකරුවන් හමුවීමට නීතිඥවරුන්ට ඇති අවස්ථා ප්‍රායෝගිකව ඉතා සීමිත බවත්, මෙම නව කෙටුම්පත තුළද නීතිඥ ප්‍රවේශය සෘජුව තහවුරු කර නොමැති බවත් සංවාදයේදී අවධාරණය විය.
2. මහේස්ත්‍රාත්වරයාගේ බලය සහ ඇප ලබාදීමේ ගැටලුව
ඕනෑම ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී රටක පුද්ගලයෙකු වරදකරුවෙකු වන තුරු නිර්දෝෂී ලෙස සැලකේ. එහෙත් මෙම පනත් කෙටුම්පත තුළ අධිකරණයේ බලය විධායකය වෙත නතු කර ගැනීමේ ප්‍රවණතාවක් පවතින බව මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව සහ නීතිඥ දනුෂ්ක සිල්වා පෙන්වා දෙති.
* මහේස්ත්‍රාත්වරයා 'රබර් මුද්‍රාවක්' වීම: සැකකරුවෙකු අධිකරණයට ඉදිරිපත් කළ පසු කරුණු සලකා බලා ඇප ලබා දීමට හෝ නොදීමට මහේස්ත්‍රාත්වරයාට ඇති අභිමතය මෙම පනත මගින් සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කර ඇත.
* වසරක සිරදඬුවමක් බඳු රැඳවුමක්: පොලිසිය විසින් රැඳවුම් නියෝගයක් ලබාගෙන තිබේ නම්, නඩු විභාගයකින් තොරවම වසරක් ගතවන තුරු සැකකරුට මහාධිකරණයෙන් හෝ ඇප ලබා ගැනීමට නොහැකි වන පරිදි නීති සකස් වී තිබේ.
3. ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ එකඟ වූ සංශෝධන ප්‍රමාණවත්ද?
මෙම පනත් කෙටුම්පතට එරෙහිව ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ ගොනු කෙරුණු පෙත්සම් විභාගයේදී, නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මතභේදාත්මක වගන්ති කිහිපයක් සංශෝධනය කිරීමට එකඟතාව පළ කර ඇත.
* ශරීරයේ ඇති පච්ච (Tattoos) සහ සලකුණු මත පදනම්ව අපරාධකරුවන් ලෙස හඳුනා ගැනීමේ වගන්තිය ඉවත් කිරීම.
* වින්දිතයන් ආරක්ෂා කිරීමේ අරමුණින් පනවා තිබූ, අධිකරණ කටයුතු මාධ්‍ය මගින් වාර්තා කිරීමට පෙර අධිකරණයේ අවසරය ගත යුතු බවට වූ 14 වැනි වගන්තිය ඉවත් කිරීම.
* වරෙන්තුවක් නොමැතිව නිවාස හෝ ගොඩනැගිලි පරීක්ෂා කිරීමට තිබූ බලය වෙනුවට වරෙන්තුවක් අනිවාර්ය කිරීම.
* සැකකරුවන් රඳවා තබා ගන්නා මූලික කාලය පැය 72 සිට පැය 48 දක්වා අඩු කිරීම.
ජනාධිපති නීතිඥ රොමේෂ් ද සිල්වා ඇතුළු නීති විශාරදයින් ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හමුවේ පෙන්වා දී ඇත්තේ පනතේ වඩාත්ම තීරණාත්මක කොටස් වන දීර්ඝ කාලීන රැඳවුම් නියෝග සහ ඇප ලබා නොදීමේ වගන්ති සංශෝධනය කිරීමට රජය මෙතෙක් කිසිදු සාධනීය පියවරක් ගෙන නොමැති බවයි.
4. විසඳුම කුමක්ද? සැබෑ මහජන උපදේශනයක අවශ්‍යතාව
සුරාබදු පනත සහ බුද්ධිමය දේපළ පනත වැනි සංවිධානාත්මක අපරාධවලට සෘජුව අදාළ නොවන කරුණු පවා මෙම කෙටුම්පතට ඇතුළත් කර තිබීම නීති ක්ෂේත්‍රයේ විමතියට හේතු වී තිබේ.
පුරවැසි නිදහසට සෘජුවම බලපාන මෙවැනි පනත් කඩිමුඩියේ පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරනවා වෙනුවට, ඒවා තාවකාලිකව හකුළා ගත යුතු බව මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව සහ නීතිඥ දනුෂ්ක සිල්වා යෝජනා කරති.
ජනාධිපතිවරයා ප්‍රකාශ කළ පරිදිම සැබෑ මහජන සංවාදයක් ඇති කිරීමට නම්, ධවල පත්‍රිකාවක් (White Paper) හරහා හෝ නීති කොමිෂන් සභාවේ (Law Commission) මැදිහත්වීමෙන් සිවිල් සමාජයේ සහ විද්වතුන්ගේ අදහස් ලබාගෙන, නව වසරේදී වඩාත් පරිපූර්ණ පනතක් ලෙස මෙය ඉදිරිපත් කිරීම වඩාත් සුදුසු බව ඔවුන්ගේ අදහසයි.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්‍ර සබැඳිය: