පෙන්ටගනය වෙනිසියුලානු තෙල් බිමට බසිද්දී මිලින්ද මොරගොඩගෙන් හෙළිදරව්වක්

වසර සියයකට පෙර පර්සියාවෙන් බිහිවූ ගෝලීය ඛනිජ තෙල් කර්මාන්තය අද අතිශය තීරණාත්මක නව යුගයකට පාතබමින් සිටී.

විදේශීය ආයතන සතු බදු සහනවලින් ඇරඹී, පසුව සම්පත් ජනසතු කිරීම දක්වා ගමන් කළ තෙල් ඉතිහාසය, වෙනිසියුලාවේ නවතම එකඟතාවත් සමග යළි කැරකී මුල් තැනටම පැමිණ ඇති බව හිටපු කැබිනට් අමාත්‍යවරයෙකු මෙන්ම පාත්ෆයින්ඩර් පදනමේ නිර්මාතෘ මිලින්ද මොරගොඩ NDTV Opinion වෙත සපයන ලද සිය විශ්ලේෂණාත්මක ලිපියෙන් පෙන්වා දෙයි.

සම්ප්‍රදායික 'අරාම්කෝ' යුගය සහ වෙනිසියුලානු හැරවුම

විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ තෙල් ගවේෂණය සිදුවූයේ දැඩි භූගෝලීය සහ මූල්‍ය අවිනිශ්චිතතාවක් මධ්‍යයේය. විදේශීය සමාගම් මූලධනය සහ තාක්ෂණය රැගෙන එද්දී, සම්පත හිමි රාජ්‍යයන් ලබාදුන්නේ කැණීම් බදු සහන පමණි.

සෞදි අරාබියේ අරාම්කෝ (Aramco) සමාගම හරහා සම්පත් හිමි රාජ්‍යයන් පියවරෙන් පියවර ලාභ බෙදාගැනීමේ සිට පූර්ණ හිමිකාරිත්වය දක්වා ගමන් කළ සම්ප්‍රදාය පසුගිය සියවසේ ප්‍රධාන ගාමක බලවේගය විය.

වෙනිසියුලාවේ නව එකඟතාව මේ ගමන් මඟ සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට හරවන්නකි.

ඩොලර් බිලියන 100ක ආයෝජනය සමග පෙන්ටගනයේ පිවිසුම

ලොව විශාලතම තහවුරු කළ තෙල් සංචිත හිමි වෙනිසියුලාවේ මූලික ගැටලුව තෙල් සොයාගැනීම නොවේ. වසර ගණනාවක ආර්ථික අර්බුද හේතුවෙන් විනාශ වූ යටිතල පහසුකම් යළි ගොඩනැගීමට අවශ්‍ය මූලධනය සහ කළමනාකරණය සොයාගැනීමයි.

North American Blue Energy Partners (NABEP) සමග ඇති කරගත් එකඟතාව යටතේ තෙල් ක්ෂේත්‍ර 17ක බිලියන 65ක තෙල් සංචිත සඳහා වසර 100ක අයිතියක් හිමිවන අතර, ආයෝජනය ඩොලර් බිලියන 100කට ආසන්නය.

මෙහි කැපී පෙනෙන ලක්ෂණය වන්නේ ඇමෙරිකානු රජයේ සෘජු ආයතනික සහභාගිත්වයයි. පෙන්ටගනයේ උපායමාර්ගික ප්‍රාග්ධන කාර්යාලය (OSC) හරහා මව් සමාගමේ 35%ක කොටස් අයිතියක් ලබාගැනීමත්, නිෂ්පාදනයෙන් 20%ක් පිරිවැය මිලට ලබාගැනීමේ බලය රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව සතු වීමත් මෙහි ඇති විශේෂත්වයයි.

අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ තීරණ සඳහා වොෂින්ටනයට වීටෝ බලය හිමිවීම මෙන්ම බහුතරයක් ඇමෙරිකානු පුරවැසියන් විය යුතු වීම තුළින් පෙනීයන්නේ, මෙය හුදු වාණිජ ආයෝජනයකට වඩා ඔබ්බට ගිය පූර්ණ රාජ්‍ය මැදිහත්වීමක් බවයි.

නෛතික අවිනිශ්චිතතාව සහ ආසියාවට එල්ලවන පණිවිඩය

කෙසේ වෙතත්, වෙනිසියුලානු හයිඩ්‍රොකාබන් නීතිය ඉදිරියේ මෙම වසර 100ක දීර්ඝකාලීන අයිතියේ නිශ්චිත නෛතික වලංගුභාවය පිළිබඳව තවමත් බරපතළ ප්‍රශ්නාර්ථ ඉතිරිව පවතී.

මෙම අත්හදාබැලීම ලතින් ඇමෙරිකාවට පමණක් සීමා නොවන්නකි. චීනය, ඉන්දියාව, ජපානය සහ දකුණු කොරියාව වැනි දැඩිව තෙල් ආනයනය මත යැපෙන ආසියානු ආර්ථිකයන් බලශක්ති සුරක්ෂිතතාව ජාතික ආරක්ෂාවේ ප්‍රමුඛ අංගයක් ලෙස සලකන පසුබිමක, බලවතුන් සමාගම්වලම සෘජු කොටස්කරුවන් බවට පත්වන මෙම නව 'දෙමුහුන් මොඩලය' ගෝලීය දේශපාලනයට තීරණාත්මක බලපෑමක් එල්ල කරනු ඇත.

තෙල් ගිවිසුම් යනු හුදු වාණිජ ලියකියවිලි පමණක් නොවන බවත්, ඒවා අත්සන් තබන මොහොතේ ලෝකයේ පවතින දේශපාලන බලය, ප්‍රාග්ධනය සහ මූලෝපායික ශක්තිය පිළිබිඹු කරන කැඩපතක් බවත් මිලින්ද මොරගොඩ අවධාරණය කරයි.

වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි :

NDTV Opinion: Aramco To Venezuela: The Oil Concession Comes Full Circle - Milinda Moragoda

Pathfinder Foundation: Geopolitical & Energy Security Policy Papers