සියයට 14ක ඩීසල් සැපයුමට සියයට 40ක බරක්
ශ්‍රී ලංකා ආර්ථික හා ආයෝජන සමුළුවේදී (Sri Lanka Economic and Investment Summit 2026) මතු වූ නිල දත්ත අනුව, මෙරට ජාතික පද්ධතියට එක්වන විදුලියෙන් සියයට 54ක් ජනනය වන්නේ අඩු පිරිවැය පුනර්ජනනීය බලශක්තියෙනි.
ඉතිරි සියයට 46ක තාප විදුලි සැපයුම වෙනුවෙන් සමස්ත ජනන පිරිවැයෙන් සියයට 71කට අධික මුදලක් වැයවීම බරපතළ ආර්ථික විකෘතියක් ලෙස ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
වඩාත්ම කම්පන සහගත තත්ත්වය වන්නේ, ජාතික විදුලිබල සැපයුමෙන් යන්තම් සියයට 14ක් පමණක් නියෝජනය කරන ඩීසල් බලාගාර වෙනුවෙන් මුළු පිරිවැයෙන් සියයට 40ක දැවැන්ත කොටසක් වැයවීමයි.
ඩීසල් ඒකකයක ජනන වියදම රුපියල් 94ක් තරම් ඉහළ මට්ටමක පවතිද්දී, අඩු පිරිවැය සූර්ය හා සුළං විදුලි ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක නොවීම හේතුවෙන් විදුලි ගාස්තු පහත හෙළීමේ අවස්ථාව මහජනතාවට අහිමි වෙමින් පවතී.
වසර පහකට ඇදෙන මෙගාවොට් 200ක බිම් මට්ටම
වසර තුනකදී රුපියල් බිලියන 400ක පුනර්ජනනීය සහ බැටරි ගබඩා (BESS) ආයෝජන ළඟාකර ගැනීමට රජය සැලසුම් කළද, පරිපාලන අංශවල ක්‍රියාකාරීත්වය ඊට සපුරා පටහැනිය.
සියඹලාණ්ඩුව (100 MW):
වසර 2022දී ටෙන්ඩර් ප්‍රදානය කෙරුණු මෙගාවොට් 100ක සූර්යබල ව්‍යාපෘතියට රජයේ ඉඩම් නිදහස් කරගැනීමට පමණක් මාස 18ක් ගතවිය. ව්‍යාපෘතිය නිමකිරීම 2027 ජූලි දක්වා කල්ගත වන බැවින් ආරම්භයේ සිට මෙහෙයුම් දක්වා ගතවන කාලය වසර 5කි.
මුල්ලික්කුලම (100 MW):
2026 පෙබරවාරියේදී විණ්ඩ්ෆෝස් සහ විදුලංකා සමාගම් වෙත පිරිනැමුණු මෙගාවොට් 50 බැගින් වූ සුළං ව්‍යාපෘති දෙකෙහි විදුලි මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුම් (PPA) කෙටුම්පත් තවමත් නීතිපති දෙපාර්තමේන්තුවේ අධ්‍යයන මට්ටමේ පවතින අතර ඉඩම් ගැටලු ද නොවිසඳී පවතී.
අනුමත වූ ව්‍යාපෘති මෙලෙස ඇණහිටීම නිසා ආයෝජන පොලී අනුපාත ඉහළ ගොස්, අවසානයේ එම පාඩුව විදුලි බිලෙන් පියවා ගැනීමට සිදුවන බව මූල්‍ය විග්‍රහකයින්ගේ මතයයි.
අවසර පත්‍ර 17ක දැල සහ ගිවිසුම් අනාරක්ෂිතභාවය
ව්‍යාපෘතියක් ආරම්භ කිරීම උදෙසා විවිධ රාජ්‍ය ආයතන වෙතින් අවසර පත්‍ර හා නිෂ්කාශන සහතික 17කට වඩා ලබාගැනීමට සිදුවීම විදේශ ප්‍රාග්ධනය මෙරටට ගලා ඒම වළක්වන ප්‍රධාන පවුරකි.
බැංකු මඟින් ණය ලබාගත හැකි ආකාරයේ ශක්තිමත් නෛතික ගිවිසුම් (Bankable PPAs) නොමැතිවීම මෙන්ම, මහා පරිමාණ විදෙස් ආයෝජන සඳහා දේශීය රුපියලෙන් පමණක් තීරුබදු නියම කිරීම ආයෝජන අවදානම තවදුරටත් පුළුල් කරයි.
කලාපීය තරගකාරී රටවල් විනිවිදභාවයෙන් යුතු ටෙන්ඩර් සහ පැහැදිලි කාලරාමු ලබාදෙන පසුබිමක, ලංකාවේ මෙවැනි පරිපාලන ප්‍රමාදයන් හේතුවෙන් ජාත්‍යන්තර ආයෝජකයින් වෙනත් වෙළෙඳපොළවල් වෙත යොමුවීමේ අවදානමක් පවතී.
බැටරි ගබඩා සහ ආයතනික ප්‍රතිසංස්කරණ
ජාතික පද්ධතියට සූර්ය සහ සුළං විදුලිය එක්කිරීමේදී ඇතිවන අස්ථාවරත්වය මඟහරවා ගැනීමට රජය මෙගාවොට් 160ක්, 250ක් සහ 150ක් වශයෙන් බැටරි බලශක්ති ගබඩා පද්ධති (BESS) ටෙන්ඩර් තුනක් සැලසුම් කර ඇත.
පළමු මෙගාවොට් 160ක ධාරිතාව ක්‍රියාත්මක වීමේ අද්දර පවතින අතර, බැටරි ගබඩා පද්ධති නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක වුවහොත් පද්ධති ස්ථායිතාව වෙනුවෙන් අධික වියදම් දරමින් ඩීසල් බලාගාර පවත්වාගෙන යාමේ අවශ්‍යතාව අවම වනු ඇත.
ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය වෙන් වෙන් ආයතන ලෙස ප්‍රතිව්‍යුහගත කළද, එම ආයතන සතුව වාණිජ විශේෂඥතාව සහ ප්‍රමාණවත් කාර්යමණ්ඩලයක් නොමැති නම් කිසිදු ප්‍රතිඵලයක් නොලැබෙන බවට ආයෝජකයෝ අනතුරු අඟවති.
හරිත බලශක්ති ව්‍යාපෘති හුදු නිල නිවේදනවලට සීමා නොවී, ගිවිසුම් කඩිනම් කිරීම සහ ආයතනික අනුමැතීන් කඩිනම් නොකළහොත්, ඉදිරි වසර කිහිපය තුළද ජනතාවට ඩීසල් සඳහා අධික වන්දියක් ගෙවීමට සිදුවනු ඇත.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්‍ර සබැඳි:
ලංකා නිව්ස් : Delayed Green Energy Projects Keep Sri Lanka Paying Diesel Premiums