ලාභය ඉහළ ගියත් නොවිසඳුණු මූල්‍ය අර්බුදය
බැංකුවක මූල්‍ය ලේඛන ලාභයෙන් පිරී පැවතීම හෝ ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සපුරා තිබීම පමණක් අභ්‍යන්තර මෙහෙයුම්වල විශ්වාසනීයත්වයට ප්‍රමාණවත් සාධකයක් නොවන බව වෙළෙඳපොළ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ජාතික සංවර්ධන බැංකුව (NDB) මුහුණ දී සිටින්නේ ආයතනික වගවීමේ එවැනි බරපතළ විභාගයකටයි. අවසන් අධිකරණ වෛද්‍ය විගණන (Forensic Audit) වාර්තාව මගින් තහවුරු කෙරුණු පරිදි, 2026 අප්‍රේල් මාසයේදී අනාවරණය වූ අභ්‍යන්තර මූල්‍ය වංචාවේ සමස්ත අගය රුපියල් බිලියන 13.64ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
අදාළ මුදල ගිණුම්කරණ ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව මූල්‍ය වාර්තාවලට ඇතුළත් කර ඇතත්, බැංකුවෙන් පිටතට ගලාගිය මහජන තැන්පතු හෝ කොටස් හිමියන්ගේ මුදල් සැබෑ ලෙස ආපසු අයකර ගැනීම (Cash Recovery) සම්බන්ධයෙන් බැංකුව මෙතෙක් ප්‍රමාණාත්මක දත්තයක් ඉදිරිපත් කර නොමැත.
ගිණුම්කරණ ගැලපීම් සහ සැබෑ මුදල් ලැබීම අතර පරතරය
2026 වසරේ මුල් මාස 9 තුළ බැංකුව බදු පසු ලාභය ලෙස රුපියල් බිලියන 7.7ක් වාර්තා කළේය. එය පෙර වසරේ වාර්තා වූ රුපියල් බිලියන 5.1ක අගයට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු වර්ධනයකි.
මෙම අභ්‍යන්තර වංචාවේ මූල්‍ය කම්පනය නොතිබුණේ නම් එම ලාභය රුපියල් බිලියන 9.1ක් විය හැකි බව පෙන්වා දෙන බැංකු වාර්තා, රුපියල් බිලියන 2.6ක දළ පාඩුවක් මෙවර ගිණුම්කරණයට පවරාගෙන ඇත.
මෙහිදී ආයෝජකයන් තේරුම් ගත යුතු ප්‍රධාන කරුණ වන්නේ පාඩුව පොත්පත්වලින් පියවීම සහ නැතිවූ මුදල් ආයතනය වෙත සැබෑ ලෙස ආපසු අයකර ගැනීම එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රියාවලීන් දෙකක් බවයි. නීතිමය පියවර ගන්නා බව පැවසුවද, මෙතෙක් අයකරගත් සැබෑ වටිනාකම හෝ ඉදිරි අයකරගැනීම් පිළිබඳ පැහැදිලි දර්ශකයක් කොටස් හිමියන් හමුවේ නොමැත.
ශේෂ පත්‍රයේ සැනසීම සහ පාලන පද්ධතියේ ප්‍රශ්නාර්ථ
සැප්තැම්බර් මාසය අවසන් වන විට බැංකුවේ වත්කම් ප්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 975.4ක් වූ අතර තැන්පතු පදනම රුපියල් බිලියන 717.5ක් ලෙස ශක්තිමත්ව පැවතිණි.
නියාමන ද්‍රවශීලතා අනුපාත 100% සීමාවට වඩා ඉහළින් පැවතීම බැංකුවේ මූල්‍ය ශක්තිය විදහා දක්වයි. එහෙත් 2025 අවසානයේ 11.3%ක් වූ මූලික කොටස් ප්‍රාග්ධන අනුපාතය (CET 1) 9.5% දක්වා පහත වැටීම සහ කොටස් මිල රුපියල් 141.25 සිට රුපියල් 109.50 දක්වා කඩාවැටීම වෙළෙඳපොළ තුළ මතුව ඇති අවිනිශ්චිතතාව මැනවින් සනාථ කරයි.
ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය, රාජකාරි වෙන් කිරීම සහ අභ්‍යන්තර විගණන ක්‍රමවේදවල සිදුවූ අතපසුවීම් කවරේද යන්නත්, එවැනි හිඩැස් වැසීමට ගත් ස්වාධීන ක්‍රියාමාර්ග මොනවාද යන්නත් පැහැදිලි කිරීම මූල්‍ය කර්මාන්තයේ සමස්ත සුරක්ෂිතතාවට අත්‍යවශ්‍ය කාරණයකි.
මහ බැංකු මැදිහත්වීම සහ ආයතනික වගවීම
අදාළ විමර්ශන හා ප්‍රතිකර්ම ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව නිරන්තරයෙන් දැනුවත් කර ඇති බව බැංකු පරිපාලනය ප්‍රකාශ කරයි.
නීතිමය රාමුව තුළ චෝදනා සහ වගවීම් ස්වාධීනව තහවුරු විය යුතු අතර, හුදු කළමනාකාරීත්ව ප්‍රකාශවලින් ඔබ්බට ගොස් විනිවිද පෙනෙන නිල තොරතුරු ලබාදීම අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ ප්‍රමුඛ වගකීමකි.
ඉදිරියටත් ලාභ ඉපැයීමට ඇති හැකියාවට වඩා, මෙවැනි අභ්‍යන්තර බිඳවැටීම් යළි සිදු නොවීමට ගෙන ඇති තාක්ෂණික සහ මෙහෙයුම් ආරක්ෂණ විධිවිධාන පිළිබඳව තැන්පත්කරුවන්ට සහ ආයෝජකයින්ට ප්‍රායෝගික සාක්ෂි සැපයීම මේ මොහොතේ ප්‍රමුඛතම අවශ්‍යතාව බවට පත්ව තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි
ලංකා නිව්ස් : Rs. 13.64 Billion Fraud: Where Is NDB’s Recovery Accountability?
බැංකුවක මූල්‍ය ලේඛන ලාභයෙන් පිරී පැවතීම හෝ ප්‍රාග්ධන අවශ්‍යතා සපුරා තිබීම පමණක් අභ්‍යන්තර මෙහෙයුම්වල විශ්වාසනීයත්වයට ප්‍රමාණවත් සාධකයක් නොවන බව වෙළෙඳපොළ විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ජාතික සංවර්ධන බැංකුව (NDB) මුහුණ දී සිටින්නේ ආයතනික වගවීමේ එවැනි බරපතළ විභාගයකටයි. අවසන් අධිකරණ වෛද්‍ය විගණන (Forensic Audit) වාර්තාව මගින් තහවුරු කෙරුණු පරිදි, 2026 අප්‍රේල් මාසයේදී අනාවරණය වූ අභ්‍යන්තර මූල්‍ය වංචාවේ සමස්ත අගය රුපියල් බිලියන 13.64ක් දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.
අදාළ මුදල ගිණුම්කරණ ප්‍රමිතීන්ට අනුකූලව මූල්‍ය වාර්තාවලට ඇතුළත් කර ඇතත්, බැංකුවෙන් පිටතට ගලාගිය මහජන තැන්පතු හෝ කොටස් හිමියන්ගේ මුදල් සැබෑ ලෙස ආපසු අයකර ගැනීම (Cash Recovery) සම්බන්ධයෙන් බැංකුව මෙතෙක් ප්‍රමාණාත්මක දත්තයක් ඉදිරිපත් කර නොමැත.
ගිණුම්කරණ ගැලපීම් සහ සැබෑ මුදල් ලැබීම අතර පරතරය
2026 වසරේ මුල් මාස 9 තුළ බැංකුව බදු පසු ලාභය ලෙස රුපියල් බිලියන 7.7ක් වාර්තා කළේය. එය පෙර වසරේ වාර්තා වූ රුපියල් බිලියන 5.1ක අගයට සාපේක්ෂව සැලකිය යුතු වර්ධනයකි.
මෙම අභ්‍යන්තර වංචාවේ මූල්‍ය කම්පනය නොතිබුණේ නම් එම ලාභය රුපියල් බිලියන 9.1ක් විය හැකි බව පෙන්වා දෙන බැංකු වාර්තා, රුපියල් බිලියන 2.6ක දළ පාඩුවක් මෙවර ගිණුම්කරණයට පවරාගෙන ඇත.
මෙහිදී ආයෝජකයන් තේරුම් ගත යුතු ප්‍රධාන කරුණ වන්නේ පාඩුව පොත්පත්වලින් පියවීම සහ නැතිවූ මුදල් ආයතනය වෙත සැබෑ ලෙස ආපසු අයකර ගැනීම එකිනෙකට වෙනස් ක්‍රියාවලීන් දෙකක් බවයි. නීතිමය පියවර ගන්නා බව පැවසුවද, මෙතෙක් අයකරගත් සැබෑ වටිනාකම හෝ ඉදිරි අයකරගැනීම් පිළිබඳ පැහැදිලි දර්ශකයක් කොටස් හිමියන් හමුවේ නොමැත.
ශේෂ පත්‍රයේ සැනසීම සහ පාලන පද්ධතියේ ප්‍රශ්නාර්ථ
සැප්තැම්බර් මාසය අවසන් වන විට බැංකුවේ වත්කම් ප්‍රමාණය රුපියල් බිලියන 975.4ක් වූ අතර තැන්පතු පදනම රුපියල් බිලියන 717.5ක් ලෙස ශක්තිමත්ව පැවතිණි.
නියාමන ද්‍රවශීලතා අනුපාත 100% සීමාවට වඩා ඉහළින් පැවතීම බැංකුවේ මූල්‍ය ශක්තිය විදහා දක්වයි. එහෙත් 2025 අවසානයේ 11.3%ක් වූ මූලික කොටස් ප්‍රාග්ධන අනුපාතය (CET 1) 9.5% දක්වා පහත වැටීම සහ කොටස් මිල රුපියල් 141.25 සිට රුපියල් 109.50 දක්වා කඩාවැටීම වෙළෙඳපොළ තුළ මතුව ඇති අවිනිශ්චිතතාව මැනවින් සනාථ කරයි.
ගනුදෙනු නිරීක්ෂණය, රාජකාරි වෙන් කිරීම සහ අභ්‍යන්තර විගණන ක්‍රමවේදවල සිදුවූ අතපසුවීම් කවරේද යන්නත්, එවැනි හිඩැස් වැසීමට ගත් ස්වාධීන ක්‍රියාමාර්ග මොනවාද යන්නත් පැහැදිලි කිරීම මූල්‍ය කර්මාන්තයේ සමස්ත සුරක්ෂිතතාවට අත්‍යවශ්‍ය කාරණයකි.
මහ බැංකු මැදිහත්වීම සහ ආයතනික වගවීම
අදාළ විමර්ශන හා ප්‍රතිකර්ම ක්‍රියාමාර්ග සම්බන්ධයෙන් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව නිරන්තරයෙන් දැනුවත් කර ඇති බව බැංකු පරිපාලනය ප්‍රකාශ කරයි.
නීතිමය රාමුව තුළ චෝදනා සහ වගවීම් ස්වාධීනව තහවුරු විය යුතු අතර, හුදු කළමනාකාරීත්ව ප්‍රකාශවලින් ඔබ්බට ගොස් විනිවිද පෙනෙන නිල තොරතුරු ලබාදීම අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ ප්‍රමුඛ වගකීමකි.
ඉදිරියටත් ලාභ ඉපැයීමට ඇති හැකියාවට වඩා, මෙවැනි අභ්‍යන්තර බිඳවැටීම් යළි සිදු නොවීමට ගෙන ඇති තාක්ෂණික සහ මෙහෙයුම් ආරක්ෂණ විධිවිධාන පිළිබඳව තැන්පත්කරුවන්ට සහ ආයෝජකයින්ට ප්‍රායෝගික සාක්ෂි සැපයීම මේ මොහොතේ ප්‍රමුඛතම අවශ්‍යතාව බවට පත්ව තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි
ලංකා නිව්ස් : Rs. 13.64 Billion Fraud: Where Is NDB’s Recovery Accountability?