භාණ්ඩාගාරයට බරක් වූ 'ජනතා සහනය'
අඩු ආදායම්ලාභී ජනතාවට සහන මිලට අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩ සැපයීමේ මූලික අරමුණින් පිහිටවූ ලංකා සතොස, අද වන විට බරපතළ මූල්‍ය කඩාවැටීමකට ලක්ව ඇත. 2025 දෙසැම්බර් වන විට ආයතනයේ සමුච්චිත අලාභය රුපියල් බිලියන 22 සිට 24 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇති බව නිල වාර්තා සනාථ කරයි.
වෙළඳ, වාණිජ, ආහාර සුරක්ෂිතතා සහ සමුපකාර සංවර්ධන අමාත්‍ය වසන්ත සමරසිංහ මහතා අනාවරණය කළ තොරතුරුවලට අනුව, සැපයුම්කරුවන්ට ගෙවිය යුතු හිඟ මුදල රුපියල් බිලියන 14කි. සමස්ත ජාලය සතුව පවතින භෞතික තොගවල වටිනාකම රුපියල් බිලියන 5.8කට සීමා වී තිබීම වෙළඳ මෙහෙයුම් පවත්වාගෙන යාමේ දැඩි හිඟයක් පෙන්නුම් කරයි.
ශාඛා ජාලයේ වාණිජ ශක්‍යතාව පිළිබඳ ගැටලුව
වෙළඳපොළ තරගකාරීත්වය හෝ ශක්‍යතා අධ්‍යයනයකින් තොරව පසුගිය වකවානුවේ සිදුවූ ශාඛා ව්‍යාප්තිය මෙම අර්බුදය තීව්‍ර වීමට ප්‍රධාන හේතුවක් වී තිබේ. පැවති ශාඛා 452න් 250ක්ම නාගරික නොවන ප්‍රදේශවල ස්ථාපිත කර තිබූ අතර, ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීමෙන් පසු ක්‍රියාත්මක ශාඛා 423න් 212ක්ම දෛනිකව පාඩු ලබන මට්ටමක පවතී.
ගොඩනැගිලි කුලිය පවා පියවා ගැනීමට නොහැකි මෙවැනි ශාඛා නඩත්තු කිරීම හරහා මහජන බදු මුදල් අඛණ්ඩව ක්ෂය වන බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙයි. අඩු ආදායම්ලාභී ප්‍රජාව වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම සමාජ වගකීමක් වුවද, නිසි අයවැය ප්‍රතිපාදන රහිතව වාණිජමය පාඩු ලෙස ඒවා සැඟවීම ආයතනික බිඳවැටීමට මඟපාදා ඇත.
සැපයුම්කරුවන්ගේ විශ්වාසය සහ රාක්ක හිස්වීම
අර්බුදය ආයතනික ගිණුම්වලින් ඔබ්බට ගොස් පාරිභෝගිකයාගේ මුළුතැන්ගෙට සෘජුව බලපා තිබේ. හිඟ මුදල් නොලැබීම හේතුවෙන් සැපයුම්කරුවන් ණය පහසුකම් අත්හිටුවීම නිසා දිවයින පුරා සතොස රාක්කවල අත්‍යවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය හිඟයක් මතුවිය.
සතොස ප්‍රමුඛතාවක් ලෙස නොසැලකූ සැපයුම්කරුවන් 8 දෙනෙකු පසුගිය මාස තුන තුළ අසාදු ලේඛනගත කිරීමට පියවර ගෙන ඇති බව වාර්තා වේ. සැපයුම්කරුවන්ගේ වගවීම මෙන්ම ආයතනයේ ප්‍රසම්පාදන විනිවිදභාවය සහ නිසි කලට ගෙවීම් කිරීමේ හැකියාව යථා තත්ත්වයට පත්කිරීම මෙහිදී කඩිනම් අවශ්‍යතාවක්ව පවතී.
ෆ්‍රැන්චයිස් ක්‍රමවේදය සහ 2026 සැලැස්ම
පවතින අධික මෙහෙයුම් වියදම් කපාහැරීම සඳහා රජය පුද්ගලික අංශය සම්බන්ධ කරගන්නා 'ෆ්‍රැන්චයිස්' (Franchise) ආකෘතියක් හඳුන්වා දීමට සූදානම් වේ. මෙහිදී සතොස නාමය යටතේ පුද්ගලික ක්‍රියාකරුවන් අලෙවිසැල් පවත්වාගෙන යන අතර, සංස්ථාව තොග ප්‍රසම්පාදන සහ බෙදාහැරීම් ජාලයට පමණක් සීමා වනු ඇත.
පුද්ගලික පාර්ශ්වයන් ලාභය වැඩි භාණ්ඩ පමණක් අලෙවි කිරීමට පෙළඹුණහොත් සහන මිලට භාණ්ඩ සැපයීමේ මහජන මෙහෙවර ගිලිහී යාමේ අවදානමක් පවතී. පවතින ශාඛා සිය ගණනක් පාඩු ලබද්දී 2026 වසර තුළ නව ලාභදායී ශාඛා 25ක් විවෘත කිරීමට සැලසුම් කිරීමද දැඩි වාණිජ ඇගයීමකට ලක්විය යුතුය.
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි :
Lanka News: Lanka Sathosa’s Rs. 24 Billion Crisis Tests Government’s Rescue Strategy
Ministry of Trade, Commerce and Food Security: Official Updates & Enterprise Restructuring