එක්සත් ජාතීන් ගේ සංවිධානය විසින් සෑම වසරක ම නොවැම්බර් 21වන දා ලෝක රූපවාහිනී දිනය සමරනු ලබයි. 1996 දෙසැම්බර් 17 දින, නොවැම්බර් 21වන දා ලෝක රූපවාහිනී දිනය ලෙස ප්රකාශයට පත් කරන ලද්දේ ද එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය විසිනි.
මෙම දිනය තෝරාගැනීමට විශේෂ හේතුවක් පවතී. එනම්, 1996 නොවැම්බර් 21 සහ 22 දින නිව්යෝර්ක්හි එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානයේ දී පළමු ලෝක රූපවාහිනී සංසදය (World Television Forum) පැවැත්වීම ය. එහි දී රූපවාහිනියේ වෙනස් වෙමින් පවතින ලෝකය තුළ ඇති වැදගත්කම සහ ජාත්යන්තර මාධ්ය සහයෝගීතාව පිළිබඳව ද සාකච්ඡා කෙරිණි.
රූපවාහිනිය වෙනුවෙන් දිනයක් වෙන් කළේ ඇයි?
රූපවාහිනිය හුදෙක් විනෝදාස්වාදය ලබාදෙන උපකරණයක් පමණක් නොවේ ය යන්න එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානයේ අදහස ය. රූපවාහිනිය යනු ජනමතයට බලපෑම් කළ හැකි, ලෝක සිදුවීම් පිළිබඳ ජනතාව දැනුවත් කළ හැකි සහ සමාජ, ආර්ථික හා දේශපාලන කරුණු පිළිබඳ අවධානය යොමු කළ හැකි බලවත් සන්නිවේදන මාධ්යයක් ලෙස එක්සත් ජාතීන්ගේ මූලස්ථානය සලකයි. එබැවින් ලෝක රූපවාහිනී දිනයේ අරමුණ රූපවාහිනී තාක්ෂණය පමණක් සැමරීම නොව, එය මිනිසාට සහ සමාජයට යහපතක් වන ආකාරයෙන් භාවිත කිරීම පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීම යි. සාමය, ආරක්ෂාව, ආර්ථික හා සමාජ සංවර්ධනය, සංස්කෘතික හුවමාරුව යනාදි කරුණු පිළිබඳ වැඩසටහන් හුවමාරු කිරීම ද එක්සත් ජාතීන්ගේ යෝජනාවේ අන්තර්ගත ය.
කළු - සුදු තිරයේ සිට ස්මාර්ට් තිරය දක්වා විකාශය

රූපවාහිනියේ ඉතිහාසය දෙස ආපසු බැලූ විට එය අද අප දකින තත්ත්වයට පැමිණ ඇත්තේ දැවැන්ත තාක්ෂණික පරිවර්තනයක් හරහා ය. එම විකාශය: කළු - සුදු රූපවාහිනිය, වර්ණ රූපවාහිනිය, ඇනලොග් විකාශනය, ඩිජිටල් විකාශනය, චන්ද්රිකා රූපවාහිනිය, කේබල් රූපවාහිනිය, අධි විභේදන (HD) සහ 4K තාක්ෂණය, Smart TV, අන්තර්ජාලය හරහා සජීවී විකාශන, Streaming සහ Video-on-Demand ලෙස අඛණ්ඩව පරිවර්තනය වී තිබේ. එක්සත් ජාතීන් පෙන්වා දෙන්නේ අද රූපවාහිනී තිරය සම්ප්රදායික විකාශන නාලිකාවකට පමණක් සීමා නොවී, අන්තර්ජාලය, වීඩියෝ ප්රවාහ සේවා, සංගීතය සහ වෙනත් අන්තර්ක්රියාකාරී අන්තර්ගතයන් ලබාගත හැකි මාධ්යයක් බවට පත්ව ඇති බවයි.
රූපවාහිනිය සහ සමාජය
රූපවාහිනියට සමාජය කෙරෙහි ඇති බලපෑම විශාල ය. ප්රධාන වශයෙන් එය: තොරතුරු සපයයි, රටේ සහ ලෝකයේ සිදුවීම් ජනතාව වෙත ගෙන යයි, අධ්යාපනය ලබා දෙයි, අධ්යාපනික වැඩසටහන්, වාර්තා චිත්රපට සහ දැනුම් වැඩසටහන් හරහා දැනුම පුළුල් කරයි, විනෝදාස්වාදය සපයයි, ටෙලිනාට්ය, චිත්රපට, සංගීත සහ ක්රීඩා වැඩසටහන් ඇසුරෙන් සංස්කෘතිය හුවමාරු කරයි, විවිධ ජන සමාජ, භාෂා සහ සංස්කෘති පිළිබඳ අවබෝධය ඇති කරයි, ජනමතය කෙරෙහි බලපායි, දේශපාලන හා සමාජ කරුණු පිළිබඳ ජනතාව ගේ අදහස් ගොඩනැගීමට බලපෑමක් ඇති කරයි, අර්බුද අවස්ථාවල දී ඉතා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි, ස්වාභාවික විපත්, යුද්ධ, වසංගත සහ අනෙකුත් හදිසි තත්ත්ව පිළිබඳ තොරතුරු වේගයෙන් ජනතාව වෙත ගෙන යාමට මහඟු පිටුවහලක් සපයයි.
මේ සියලු කරුණු සලකා බලමින් රූපවාහිනියට: සාමය, මානව හිමිකම්, ප්රජාතන්ත්රවාදය, දැනුම සහ තිරසර සංවර්ධනය ප්රවර්ධනය කිරීමට ද හැකියාව ඇති බව එක්සත් ජාතීන් අවධාරණය යි.
බලය සමග ම රූපවාහිනියට පැවරෙන වගකීම
රූපවාහිනියේ බලපෑම විශාල වන තරමට එහි වගකීම ද විශාලය. මන්ද: වැරදි තොරතුරු, පක්ෂග්රාහී ප්රවෘත්ති, වෛරය උසිගැන්වීම, සංවේදී කරුණු අතිශයෝක්තියෙන් ඉදිරිපත් කිරීම වැනි දෑ මගින් රූපවාහිනිය සමාජයට අහිතකර බලපෑම් ඇති කළ හැකි ය. එබැවින් අද රූපවාහිනී මාධ්යයේ වටිනාකම මැනිය යුත්තේ ''කොපමණ පුද්ගලයින් ප්රමාණයක් එය නරඹනවාද?'' යන්නෙන් පමණක් නොව, ''ඔවුන්ට අප ලබා දෙන්නේ කුමක්ද?'' යන කරුණ ද පදනම් කරගෙන ය.
එක්සත් ජාතීන්ගේ විග්රහයන්හි ද සඳහන් වන්නේ විශ්වාසදායක මාධ්යයක් සඳහා කරුණු පරීක්ෂා කිරීම, සන්දර්භය, වෘත්තීය මාධ්ය ආචාරධර්ම සහ විවිධ අදහස් නියෝජනය කිරීම අත්යවශ්ය බවයි.
රූපවාහිනියේ අනාගතය කෙබදු විය හැකි ද…?
අද YouTube, Netflix යනාදි streaming වේදිකා සහ සමාජ මාධ්ය වේගයෙන් වර්ධනය වුව ද, රූපවාහිනිය සම්පූර්ණයෙන් අතුරුදන් වී නැත. ඒ වෙනුවට ''රූපවාහිනිය'' යන සංකල්පය ම වෙනස් වෙමින් පවතී.
![]()
එක්සත් ජාතීන් පෙන්වා දෙන ආකාරයට සාම්ප්රදායික රූපවාහිනී විකාශනය සහ අන්තර්ජාලය හරහා ලැබෙන streaming අන්තර්ගතය අතර නව සම්බන්ධතාවක් ගොඩනැගෙමින් පවතී. එබැවින්: රූපවාහිනී යන්ත්රය පිළිබඳව පමණක් නොව, රූපවාහිනිය නියෝජනය කරන සන්නිවේදන බලය පිළිබඳව ද අද ලෝක රූපවාහිනී දිනය අපට සිහිපත් කරයි.
රූපවාහිනිය තිරයක් පමණක් නොව, එය ලෝකය අපගේ නිවසට ගෙන එන කවුළුවකි. එම කවුළුවෙන් අප දකින්නේ කුමක්දැයි තීරණය කරන වගකීම මාධ්යයට මෙන්ම එය නරඹන අපට ද තිබේ.
තොරතුරු අන්තර්ජාලයෙන්




