මීගමුව බන්ධනාගාර කැරැල්ල රට පුරා පැතිරෙද්දී නිලධාරී භාරයේ සිටි රැඳවියන් දෙන්නෙක් මරුට: මානව හිමිකම් කොමිසමෙන් හදිසි වැටලීමක්!

තුවාල ලැබූ රැඳවියන්ට බෙහෙත් නොදී හිතාමතාම පලිගන්නා බවට බන්ධනාගාර ලොක්කන්ට බරපතළ චෝදනා.


මීගමුව බන්ධනාගාරයෙන් (Negombo Prison) ආරම්භ වී පසුව දිවයිනේ වෙනත් බන්ධනාගාර කිහිපයකටම පැතිර ගිය දරුණු ප්‍රචණ්ඩකාරී තත්ත්වය පාලනය කිරීමට බන්ධනාගාර පරිපාලනය අසමත්වීම හේතුවෙන් මෙරට බන්ධනාගාර පද්ධතියේ පවතින බරපතළ ආරක්ෂක සහ කළමනාකරණ බිඳවැටීම යළිත් කරළියට පැමිණ ඇත. මෙම නොසන්සුන්තාවය, රැඳවියන්ගේ මරණ සහ ඉන් පසු සිදුවූවා යැයි කියන වධහිංසා පැමිණවීම් (Torture and ill-treatment) පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව (HRCSL) විසින් දැන් නිල විමර්ශනයක් ආරම්භ කර තිබේ.

නිලධාරීන් භාරයේ සිටි රැඳවියන්ගේ මරණ

විමර්ශන කටයුතුවලට අදාළව දැනට අනාවරණය වී ඇති බරපතළම කරුණ වන්නේ මීගමුව බන්ධනාගාරයේ සිට හදිසියේ වෙනත් බන්ධනාගාර වෙත මාරු කරන ලද රැඳවියන් දෙදෙනෙකු බන්ධනාගාර නිලධාරීන්ගේ භාරයේ පසුවෙද්දීම මියගොස් තිබීමයි. හදිසි රැඳවි මාරු කිරීම්වලදී (Emergency transfers) ඔවුන්ගේ ජීවිත ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීමට බලධාරීන් අපොහොසත් වී ඇති බව මින් පැහැදිලි වන අතර, මෙම මරණ සිදු වූයේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව කොමිසමේ දැඩි අවධානය යොමුව ඇත.

බෙහෙත් නොදී පලිගැනීමේ චෝදනාව

ප්‍රචණ්ඩත්වයෙන් පසු රැඳවියන් රඳවා සිටින බන්ධනාගාර වෙත මානව හිමිකම් කොමිසමේ නිලධාරීන් සිදුකළ හදිසි නිරීක්ෂණ චාරිකාවලදී තැතිගන්වනසුලු තොරතුරු රැසක් අනාවරණය වී තිබේ.

තහවුරු වූ තුවාල:
ගැටුම් හේතුවෙන් රැඳවියන් සහ බන්ධනාගාර නිලධාරීන් රැසක් තුවාල ලබා සිටිති.

වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ප්‍රමාද කිරීම:
තුවාල ලැබූ රැඳවියන් සඳහා කඩිනමින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාදීමට බන්ධනාගාර බලධාරීන් පියවර ගෙන නැත.

මානව හිමිකම් රතු එළිය:
තුවාලකරුවන්ට ප්‍රතිකාර නොදී ක්‍රමානුකූලව ප්‍රමාද කිරීම, කැරැල්ලට සම්බන්ධ රැඳවියන්ගෙන් පළිගැනීමක් (Reprisals) ලෙස අර්ථකථනය විය හැකි බවට මානව හිමිකම් කොමිසම බන්ධනාගාර පරිපාලනයට අනතුරු අඟවා ඇත.

සැලසුම් සහ විනය බිඳවැටීම

ජාතික හා ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුව බන්ධනාගාර කැරැල්ලක් අවස්ථාවකදී තුවාල ලබන්නන්ට වහාම වෛද්‍ය ආධාර දීම අනිවාර්ය වගකීමකි. එහෙත්, බලධාරීන් තවමත් තත්ත්වය පාලනය කරගැනීමට දඟලමින් තුවාලකරුවන් අතහැර දමා සිටීමෙන් පෙනී යන්නේ බන්ධනාගාර සතුව කිසිදු විධිමත් හදිසි ප්‍රතිචාර සැලැස්මක් (Emergency response plan) නොමැති බවයි. මෙය එක් බන්ධනාගාරයක සිදුවීමක් නොව, සමස්ත පද්ධතියේම පවතින වගවීම සහ අධීක්ෂණය (Accountability and oversight) පිළිබඳ ආයතනික දුර්වලතාවයකි.

වගකිව යුතු නිලධාරීන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ?

මානව හිමිකම් කොමිසම මේ වන විට රැඳවියන්ගෙන් සහ නිලධාරීන්ගෙන් ප්‍රකාශ සටහන් කරගනිමින් සිටින අතර, විමර්ශනවල ප්‍රගතිය වරින් වර මාධ්‍ය වෙත නිකුත් කිරීමට පොරොන්දු වී ඇත. ඉදිරි දින කිහිපය තුළ මෙම මරණවලට වගකිව යුතු නිලධාරීන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීම සහ බන්ධනාගාරවල පවතින අධික තදබදය මෙන්ම ආරක්ෂක දුර්වලතා මඟහරවා ගැනීම සඳහා වන බන්ධනාගාර ප්‍රතිසංස්කරණ වාර්තාව රජය වෙත ඉදිරිපත් කිරීමට නියමිතය.

(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර)

මුලාශ්‍රය :

Prison Violence Exposes Costly Failures in Crisis Management and Oversight