ලාෆ්ස් ගෑස් මිල ඉහළ යෑම පිටුපස ඇති සැඟවුණු අර්බුදය

කිලෝග්‍රෑම් 12.5 ලාෆ්ස් (LAUGFS) ගෑස් සිලින්ඩරයක මිල රුපියල් 1,775කින් ඉහළ දමා රුපියල් 6,740ක් කිරීමත් සමඟ මෙරට ගෑස් වෙළෙඳපොළ සහ දේශපාලන කරළිය දැඩි ලෙස උණුසුම් වී තිබේ.

මෙම අසාමාන්‍ය මිල වැඩිවීම සම්බන්ධයෙන් පාරිභෝගික කටයුතු පිළිබඳ අධිකාරිය පවා මැදිහත් වී ඇති අතර, මිල සංශෝධනයට අදාළ පිරිවැය පැහැදිලි කිරීම සඳහා ලාෆ්ස් නිලධාරීන් හෙට (16) එම අධිකාරිය හමුවට කැඳවා ඇත.

මෙම මිල වැඩිවීම පිටුපස සමාගමේ මූල්‍ය අර්බුදය, ලෝක වෙළෙඳපොළේ පිරිවැය සහ රජයේ ප්‍රතිපත්තිමය මැදිහත්වීම යන පැතිකඩ තුනම එකට බැඳී පවතී.

සමාගම මුහුණ දෙන මූල්‍ය හා සම්බාධක අර්බුදය

මූල්‍ය වාර්තා පෙන්වා දෙන්නේ ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගම මේ වන විට දැඩි මූල්‍ය පීඩනයක සිටින බවයි. 2026 සැප්තැම්බර් 30න් අවසන් වූ කාර්තුවේදී සමාගමේ ආදායම සියයට 57කින් පහත වැටී ඇති අතර, ශුද්ධ අලාභය රුපියල් බිලියන 1.54 දක්වා ඉහළ ගොස් තිබේ.

* ජාත්‍යන්තර සම්බාධක බලපෑම: 2025 ඔක්තෝබර් මාසයේදී ඇමරිකානු භාණ්ඩාගාර දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ලාෆ්ස් සමාගමට අනුබද්ධ ඩුබායි හි 'SLOGAL Energy' සමාගමට සම්බාධක පැනවීය. ඒ හරහා පැරණි තොග මිලදී ගැනීමේ ජාලය බිඳ වැටුණි.

* එදිනෙදා මිලට ගෑස් ගැනීම: දිගුකාලීන ගිවිසුම් අහිමි වීම නිසා වෙළෙඳපොළේ එදිනෙදා පවතින ඉහළ මිල ගණන් යටතේ (Spot Market) කුඩා ගෑස් තොග මිලදී ගැනීමට සමාගමට සිදු විය.

* හම්බන්තොට පර්යන්තයේ ගැටලුව: ඩොලර් මිලියන 65ක් වැය කර ඉදිකළ හම්බන්තොට ගෑස් පර්යන්තය ආයෝජන මණ්ඩල (BOI) නීති යටතේ ප්‍රති-අපනයන (Re-export) මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පවතින බැවින්, එහි ගෑස් දේශීය වෙළෙඳපොළට නිදහස් කිරීමට බදු සහ නීතිමය බාධා මතු වී ඇත.

මිල වැඩි කිරීම ගැන ලාෆ්ස් ප්‍රධානියාගේ පැහැදිලි කිරීම

කිසිදු අමතර ලාභයක් අපේක්ෂාවෙන් තොරව, සමාගමට දැරීමට සිදු වූ සැබෑ පිරිවැය පියවා ගැනීමට පමණක් මෙම මිල සංශෝධනය කළ බව ලාෆ්ස් ගෑස් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී නලින්ද කුරුකුලසූරිය පවසයි.

ඔහු පෙන්වා දෙන පරිදි රුපියල් 1,775ක මිල වැඩිවීමට බලපෑ ප්‍රධාන වියදම් සැකසී ඇත්තේ මෙලෙසිනි:

* ලෝක වෙළෙඳපොළේ ගෑස් මිල ඉහළ යෑම: රුපියල් 706
* යුදමය තත්ත්වය නිසා වැඩි වූ නැව් හා රක්ෂණ ගාස්තු: රුපියල් 417
* විනිමය අනුපාත වෙනස්වීම: රුපියල් 299
* සියයට 18ක වැට් (VAT) බද්ද: රුපියල් 256
* බැංකු ණය සහ ණයවර ලිපි (LC) මූල්‍ය පිරිවැය: රුපියල් 90

කොටස් වෙළෙඳපොළේ ලියාපදිංචි සමාගමක් ලෙස පාඩු ලබමින් ගෑස් අලෙවි කළ නොහැකි බව ඔහු අවධාරණය කරයි.

රජයේ ස්ථාවරය සහ පාරිභෝගිකයාට ඇති විසඳුම

මෙම මිල වැඩිවීම සම්බන්ධයෙන් පාර්ලිමේන්තුවේදී ඊයේ (14) අදහස් දැක්වූ කර්මාන්ත සහ ව්‍යවසායකත්ව සංවර්ධන අමාත්‍ය සුනිල් හඳුන්නෙත්ති ප්‍රකාශ කළේ මෙය මුළු රටේම ගෑස් අර්බුදයක් නොවන බවයි.

ඇමතිවරයා සඳහන් කළ පරිදි, මෙරට ගෑස් වෙළෙඳපොළෙන් සියයට 90ක්ම සපයන්නේ රාජ්‍ය ආයතනයක් වන ලිට්‍රෝ (Litro) සමාගමයි. ලිට්‍රෝ සමාගම මසකට සිලින්ඩර ලක්ෂ 20ක් නිකුත් කරද්දී, ලාෆ්ස් සමාගම නිකුත් කරන්නේ සිලින්ඩර ලක්ෂ 3ක් පමණි.

පාරිභෝගිකයන්ට සිදු වී ඇති අපහසුතාව මඟහැරවීමට රජය පියවර දෙකක් ගනිමින් සිටී:

1- සැපයුම ඉහළ දැමීම: ඉල්ලුමට සරිලන පරිදි ලිට්‍රෝ ගෑස් සිලින්ඩර ලක්ෂයක් ඇණවුම් කර ඇති අතර, ඉන් සිලින්ඩර 35,000ක් දෙසැම්බර් මාසයේදී මෙරටට ළඟා වීමට නියමිතය.

2- ඕනෑම සිලින්ඩරයකට ගෑස් ලබා දීම: සිලින්ඩරයේ වර්ණය කුමක් වුවත්, පාරිභෝගිකයාට කැමති සමාගමකින් ගෑස් මිලදී ගැනීමට හැකි නව ක්‍රමවේදයක් සකස් කිරීමට රජය සැලසුම් කර තිබේ.

ගෘහස්ථ ගෑස් වැනි අත්‍යවශ්‍ය භාණ්ඩයක සැපයුම එක් පෞද්ගලික සමාගමක මූල්‍ය අවදානමක් මත රඳා නොපවතින ලෙස කළමනාකරණය කිරීම රටේ බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවට අත්‍යවශ්‍ය සාධකයකි.

ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගමේ හිමිකාරිත්වය කා සතුද?

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළේ (CSE) ලියාපදිංචි පොදු සමාගමක් වන ලාෆ්ස් ගෑස් (LAUGFS Gas PLC) සමාගමේ මූල්‍ය තත්ත්වය ගැන අවධානය යොමු කිරීමේදී එහි ප්‍රධාන කොටස්කරුවන් පිළිබඳව ද දැනුවත් වීම වැදගත් වේ.

* ප්‍රධාන හිමිකාරිත්වය: සමාගමේ බහුතර පාලන කොටස් අයිතිය හිමිව ඇත්තේ එහි නිර්මාතෘ ඩබ්ලිව්. කේ. එච්. වෑගපිටිය සහ යූ. කේ. තිලක් ද සිල්වා ප්‍රමුඛ ලාෆ්ස් හෝල්ඩින්ග්ස් (LAUGFS Holdings Limited) සමාගමටයි.

* ධම්මික පෙරේරා ගේ ආයෝජන: කොටස් වෙළෙඳපොළේ නිල වාර්තා අනුව, ප්‍රකට ව්‍යාපාරික ධම්මික පෙරේරා ට අයත් වැලිබල් ත්‍රී (Vallibel Three) ඇතුළු ආයෝජන සමාගම් හරහා ද ලාෆ්ස් ගෑස් සමාගමේ සැලකිය යුතු කොටස් ප්‍රමාණයක් (ඡන්ද බලය හිමි සහ ඡන්ද බලය රහිත කොටස් ලෙස) මිලදී ගෙන තිබේ.

* මූල්‍ය වගකීම: කොටස් වෙළෙඳපොළ නීතිරීති යටතේ සමාගමේ සිදුවන ඕනෑම ලාභ හෝ අලාභයකට මෙන්ම, ඉදිරියේදී සිදු කරන ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම්වලට ද මෙම සියලු කොටස් හිමියන් සෘජුවම සම්බන්ධ වේ.


වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් පාර්ලිමේන්තු විවාදයේ වීඩියෝ සබැඳිය :