ආණ්ඩුවේ 2027 අයවැය සීමාව රුපියල් ට්‍රිලියන 5කට හිරවෙයි: රාජ්‍ය සේවකයෝ වැටුප් ඉල්ලද්දී වියදම් කැපිල්ල ඔරොත්තු දෙයිද?

බදු ආදායම් ඉලක්ක සපුරන්න නම් 4.2%ක ආර්ථික වර්ධනයක් අනිවාර්යයි; එක තැනක වැරදුණොත් මුළු සෙල්ලමම ඉවරයි!


රජය විසින් ඉදිරි වසර පහ සඳහා වන 2027 මූල්‍ය උපායමාර්ගික ප්‍රකාශනය (Fiscal Strategy Statement) ප්‍රකාශයට පත් කර ඇති අතර, ඉන් රාජ්‍ය වියදම් දැඩි ලෙස පාලනය කිරීම සඳහා නව ‘මූල්‍ය නැංගුරමක්’ (Fiscal anchor) හඳුන්වා දී තිබේ. IMF කොන්දේසිවලට අනුකූලව අයවැය හිඟය සීඝ්‍රයෙන් අඩු කිරීමට ආණ්ඩුව මෙවර සීමා මායිම් පනවා ඇතත්, වැටුප් වැඩි කිරීම් සහ සහනාධාර බර මැද මෙම දැඩි මූල්‍ය විනය (Fiscal discipline) දිගුකාලීනව පවත්වාගෙන යාම අතිශය අවදානම් සහගත පියවරක් වනු ඇතැයි ආර්ථික විශේෂඥයෝ අනතුරු අඟවති.

ට්‍රිලියන 5ක සීමාව සහ අයවැය හිඟය කැපිල්ල

නව මූල්‍ය සැලැස්මේ ප්‍රධානතම ඉලක්කය වන්නේ ආණ්ඩුවට කැමති කැමති පරිදි සල්ලි අච්චු ගැසීමට හෝ වියදම් කිරීමට ඇති ඉඩකඩ නීතිමය සීමාවලින් හිර කිරීමයි.

වියදම් සිවිලිම:
2027 වසර සඳහා රජයේ ව්‍යවස්ථාපිත ප්‍රාථමික වියදම් සීමාව (Primary expenditure ceiling) රුපියල් ට්‍රිලියන 5.064ක් ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. මෙය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (GDP) 12.9%ක් වන අතර මෙම සීමාව 2031 වසර දක්වාම වෙනස් නොකර පවත්වාගෙන යාමට නියමිතය.

හිඟය අඩු කිරීම:
2026 වසරේදී 5.6%ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇති සමස්ත අයවැය හිඟය 2027 වන විට 4.5% දක්වාත්, ඉන්පසු 2031 වන විට 3.5% දක්වාත් ක්‍රමයෙන් පහත හෙළීමට ආණ්ඩුව ඉලක්ක කරයි.

ප්‍රාථමික අතිරික්තය:
2025 වසරේ වාර්තා වූ 5.4%ක ඓතිහාසික ප්‍රාථමික අතිරික්තයෙන් (Primary surplus) පසුව, 2026 දී 2.1%ක ද, 2027 සිට ඉදිරියට අඛණ්ඩව වසරක් පාසා 2.6%ක ද ප්‍රාථමික අතිරික්තයක් පෙන්වීමට රජය බැඳී සිටී.

බදු සහ වැටුප් මැද ඇති පටු සීමාව

මෙම මූල්‍ය ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට නම් ආණ්ඩුව එකවරම ආදායම් වැඩිකර ගන්නා අතරම වියදම් ද දරුණු ලෙස කපා හැරිය යුතුය. මෙහිදී කිසිදු වැරදීමකට ඉඩක් නැත.

ආදායම් උපකල්පන:
ඉදිරි වසර පහ තුළ රජයේ සමස්ත ආදායම GDP එකෙන් 15.5%ක මට්ටමක ස්ථාවරව තබා ගැනීමට සැලසුම් කර ඇත. මින් බදු ආදායම 14.2%ක් විය යුතුය. එහෙත් ජනතාවගේ පරිභෝජන ඉල්ලුම හෝ ව්‍යාපාරික ලාභ අඩු වුවහොත් බදු සල්ලි එකතු කිරීමේ ඉලක්ක බිඳ වැටේ.

වියදම් පාලනයේ දේශපාලන අවදානම:
රජයේ සමස්ත වියදම් 2027 දී පවතින 20% සිට 2031 වන විට 19% දක්වා අඩු කිරීමට නියමිතය. රාජ්‍ය ආයෝජන (Public investment) 4.4% මට්ටමේ තබා ගනිමින් මෙම කප්පාදුව කිරීමට නම් රාජ්‍ය සේවක වැටුප්, මෙහෙයුම් පිරිවැය සහ සහනාධාර දැඩි ලෙස සීමා කළ යුතුය. රාජ්‍ය සේවකයන්ගෙන් වැටුප් වැඩි කරන ලෙස එල්ල වන දේශපාලන පීඩනය හමුවේ මෙය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීම ආණ්ඩුවට දැඩි අසීරු වනු ඇත.

ආර්ථිකය මේ වේගයෙන් වර්ධනය වුවහොත් ණය බර පාලනය කිරීම පහසු වනු ඇත..

මෙම මුළු රාමුවේම සාර්ථකත්වය රැඳී පවතින්නේ රටේ ආර්ථික වර්ධන වේගය (Real GDP growth) මතය. ආණ්ඩුව අපේක්ෂා කරන්නේ 2027 දී 4.2%ක ආර්ථික වර්ධනයක් ලබාගෙන ඉන්පසු එය 4% මට්ටමේ ස්ථාවරව තබා ගැනීමටයි. ආර්ථිකය මේ වේගයෙන් වර්ධනය වුවහොත් ණය බර පාලනය කිරීම පහසු වනු ඇත.