ශ්‍රී ලංකාවේ දශක හතරකට වැඩි කාලයක් ක්‍රියාත්මක වූ ආන්දෝලනාත්මක ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ තාවකාලික විධිවිධාන පනත (PTA) අහෝසි කර, ඒ වෙනුවට සම්මත කිරීමට නියමිත ‘ත්‍රස්තවාදයෙන් රාජ්‍යය ආරක්ෂා කිරීමේ පනත් කෙටුම්පත’ (PSTA) සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර අවධානය යොමුව තිබේ.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය (OHCHR) පෙන්වා දෙන්නේ යෝජිත නව කෙටුම්පතෙහි ඇතැම් යහපත් ප්‍රතිසංස්කරණ ඇතුළත් වුවද, මූලික මානව හිමිකම් ආරක්ෂා වීම තහවුරු කිරීමට නම් තීරණාත්මක ක්ෂේත්‍ර ගණනාවක් සංශෝධනය විය යුතු බවයි.
1. ත්‍රස්තවාදය අර්ථ දැක්වීම සහ පුරවැසි අයිතිවාසිකම්
නව පනත මගින් ‘ත්‍රස්තවාදය’ යන්න ඉතා පටු සහ නිශ්චිත සීමාවක අර්ථ දැක්විය යුතුය. මරණය, බරපතළ ශාරීරික හානි හෝ ප්‍රාණ ඇපයට ගැනීම් වැනි චේතනාන්විත අතිශය බරපතළ ප්‍රචණ්ඩ ක්‍රියා පමණක් ඊට අයත් විය යුතුය.
අර්ථ දැක්වීම් පුළුල් හෝ අපැහැදිලි වීමෙන් සාමකාමී මහජන විරෝධතා, වෘත්තීය සමිති ක්‍රියාමාර්ග මෙන්ම සාමාන්‍ය කථනයේ හා ප්‍රකාශනයේ නිදහස පවා අපරාධයක් ලෙස අර්ථකථනය වීමේ අනතුර පවතින බව නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
2. අධිකරණ අධීක්ෂණය සහ හමුදා බලතල සීමා කිරීම
විධායක හෝ ආරක්ෂක අංශවල අභිමතය මත පමණක් රැඳවුම් නියෝග නිකුත් කිරීම වෙනුවට, සෑම අත්අඩංගුවට ගැනීමක්ම කඩිනමින් ස්වාධීන අධිකරණ විනිසුරුවරයෙකුගේ සෘජු අධීක්ෂණයට ලක්විය යුතුය.
අධිකරණයේ පූර්ණ බලය:
සැකකරුවන් ඇප මත මුදාහැරීමට හෝ නිදහස් කිරීමට විනිසුරුවරුන්ට ස්වාධීන බලය තිබිය යුතුය.
සෝදිසි කිරීම් සඳහා වරෙන්තු:
ස්ථාන පරීක්ෂා කිරීම් සහ දේපළ අත්අඩංගුවට ගැනීම් සඳහා අධිකරණ වරෙන්තුවක් අනිවාර්ය විය යුතුය.
සිවිල් පොලිසියේ ප්‍රමුඛතාව:
ත්‍රිවිධ හමුදාව හෝ වෙරළාරක්ෂක බලකාය සතු පොලිස් බලතල සුවිශේෂී හදිසි අවස්ථාවලට පමණක් සීමා විය යුතු අතර, ඔවුන් සිවිල් පොලිස් අධිකාරියට වගවිය යුතුය.
3. සාධාරණ නඩු විභාග සහ පාපොච්චාරණ ගැටලුව
රහසිගත රඳවා තබා ගැනීම් සහ අත්තනෝමතික අතුරුදන් කිරීම් වැළැක්වීම සඳහා සැකකරුවන්ට නීතිඥ සහාය, පවුලේ සබඳතා සහ ස්වාධීන වෛද්‍ය පරීක්ෂණ නොපමාව ලබාදීමේ ක්‍රමවේදයක් ස්ථාපිත විය යුතුය.
වරදකරු බව ඔප්පු වන තෙක් සෑම අයෙකුම නිර්දෝෂී ලෙස සැලකිය යුතු අතර, වධහිංසා හෝ නීති විරෝධී බලපෑම් මත ලබාගන්නා පාපොච්චාරණ කිසිදු ආකාරයකින් අධිකරණ සාක්ෂි ලෙස පිළි නොගත යුතුය.
4. නිලධාරී නිර්මුක්තිය සහ පුළුල් මහජන සාකච්ඡාව
"යහපත් චේතනාවෙන් රාජකාරිය ඉටුකළේය" යන පදනම යටතේ නිලධාරීන්ට හිමිවන අසීමිත නෛතික ආරක්ෂණය (Immunity) පටු කළ යුතුය. නීතිවිරෝධී අත්අඩංගුවට ගැනීම් හෝ අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් සම්බන්ධයෙන් නිලධාරීන් නීතිය හමුවේ පූර්ණ වගවීමට යටත් විය යුතුය.
මෙම කෙටුම්පත පාර්ලිමේන්තුවේ සම්මත කිරීමට පෙර, පීඩාවට පත් ජනතාව, නීති විශේෂඥයින් සහ සිවිල් සංවිධාන සමඟ විනිවිදභාවයෙන් යුත් විවෘත මහජන සාකච්ඡාවක් පවත්වන ලෙස ද ජගත් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය ශ්‍රී ලංකා රජයෙන් ඉල්ලා සිටියි.
විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි :
BBC Sinhala - PSTA පනත් කෙටුම්පත සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ නිර්දේශ වාර්තාව
UN Human Rights (OHCHR) - Sri Lanka Country Overview & Statements
OHCHR comments on Sri Lanka’s Protection of the State from Terrorism (PSTA) Bill