බිංගිරිය ආයෝජන කලාපයේ ඉදිවන මෙරට විශාලතම බටහිර ඖෂධ නිෂ්පාදන කර්මාන්ත ශාලාව වන ‘සිනර්ජි ෆාමසූටිකල්ස්’ (Synergy Pharmaceuticals) පරිශ්‍රය පසුගියදා සෞඛ්‍ය නියෝජ්‍ය අමාත්‍ය වෛද්‍ය හංසක විජේමුණිගේ නිරීක්ෂණයට ලක් විය.
ඩොලර් මිලියන 16ක ආයෝජනයකින් ඉදිවන මෙම කර්මාන්ත ශාලාව හරහා මෙරට ඖෂධ අවශ්‍යතාවයෙන් 25%ක් සපුරාලීමටත්, විදේශ වෙළෙඳපොළට ඖෂධ අපනයනය කිරීමටත් අපේක්ෂා කෙරේ.
පෙති, කරල්, එන්නත්, හෝමෝන මෙන්ම පිළිකා නාශක ඖෂධ ද නිෂ්පාදනය කිරීමට නියමිත මෙහි අතිනවීන පර්යේෂණාගාර පද්ධතියක් (R&D Lab) ද ස්ථාපිත කර තිබේ. වාණිජ නිෂ්පාදනය කඩිනමින් ඇරඹීමට රජයේ පූර්ණ සහාය ලබා දෙන බව නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයා මෙහිදී අවධාරණය කළේය.
ඩොලර් මිලියන 667ක බෙහෙත් බිල
මෙවැනි ආයෝජන සුබදායී පියවරක් වුවද, කර්මාන්ත ශාලා ඉදිකිරීමෙන් පමණක් රට ඖෂධවලින් ස්වයංපෝෂිත නොවන බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
ශ්‍රී ලංකාව තවමත් සිය ඖෂධ අවශ්‍යතාවයෙන් 85%ක්ම පිටරටින් ආනයනය කරයි. 2025 වසරේදී පමණක් ඖෂධ ආනයනය වෙනුවෙන් වැය වී ඇති මුදල ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 667කි.
2026 වසරේ සිදු කළ ශාස්ත්‍රීය අධ්‍යයනයකට අනුව, 2025 වන විට මෙරට ලියාපදිංචි ඖෂධ අතරින් දේශීයව නිෂ්පාදනය කර ඇත්තේ 13.4%ක් පමණි. විදේශ විනිමය අර්බුදයෙන් ගොඩ එමින් සිටින රටකට මෙය විශාල බරකි.
බෙහෙත් කර්මාන්තයේ සැබෑ තත්ත්වය: ඔබ දැනගත යුතු කරුණු 3ක්
1. ලංකාවේ බෙහෙත් හැදුවට ඩොලර් ඉතිරි නොවෙන්නේ ඇයි?
පෙති හෝ කරල් මෙරටදී නිෂ්පාදනය කළත්, ඊට අවශ්‍ය සක්‍රීය රසායනික සංඝටක (APIs) සහ අමුද්‍රව්‍ය තවමත් පිටරටින් ගෙන්වීමට සිදුවේ. එවිට සිදුවන්නේ නිමි ඖෂධ ගෙන්වීම වෙනුවට අමුද්‍රව්‍ය ගෙන්වීමට ඩොලර් වැය කිරීම පමණි.
2. මේ ව්‍යාපෘති වැඩ පටන් ගන්න මෙතරම් කල් යන්නේ ඇයි?
2019 දී අනුමැතිය ලැබී 2020 වැඩ ඇරඹූ බිංගිරිය කර්මාන්ත ශාලාව අවසන් අදියරට ඒමට වසර 6ක් ගත වී තිබේ. රුපියල් බිලියන 3කට වඩා වැය කළ කොග්ගල ඉන්සියුලින් කර්මාන්ත ශාලාවේ නිෂ්පාදන ඇරඹෙන්නේ 2027 දීය. ඩොලර් මිලියන 20ක ‘සන්ෂයින් - සයිඩස්’ (Sunshine Healthcare–Zydus) හොරණ ව්‍යාපෘතිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ 2028 දීය.
3. මෙයින් රටට අවාසියක් වෙන්නත් පුළුවන්ද?
කොග්ගල ව්‍යාපෘතියට රාජ්‍ය ඖෂධ නිෂ්පාදන නීතිගත සංස්ථාව සමඟ වසර 15ක සැපයුම් ගිවිසුමක් ඇති බව වාර්තා වේ. දේශීය නිෂ්පාදකයින් ආරක්ෂා කිරීමේ මුවාවෙන් ඒකාධිකාරයක් බිහි නොවීමටත්, ඔවුන්ට දෙන බදු සහන ගැන විනිවිදභාවයෙන් කටයුතු කිරීමටත් රජය වගබලා ගත යුතු බව ස්වාධීන නිරීක්ෂකයෝ පවසති.
සැබෑ ජයග්‍රහණය මනින්නේ කෙසේද?
2026–2030 ජාතික ඖෂධ ප්‍රතිපත්තිය හරහා දේශීය නිෂ්පාදනය, අමුද්‍රව්‍ය සංවර්ධනය, පර්යේෂණ සහ අපනයන ඉලක්ක නිශ්චිතව මැනිය යුතුය. ආනයනික ඖෂධවලට බලපාන ගුණාත්මක ප්‍රමිතීන්ම දේශීය නිෂ්පාදන සඳහා ද ජාතික ඖෂධ නියාමන අධිකාරිය (NMRA) විසින් ක්‍රියාත්මක කළ යුතු බවට යෝජනා වී තිබේ.
කර්මාන්ත ශාලා විවෘත කිරීමෙන් පමණක් ඖෂධ ස්වයංපෝෂිතභාවය ප්‍රකාශ කළ නොහැකිය. ආනයනික බෙහෙත් මත යැපීම වෙනුවට, මිල අධික දේශීය නිෂ්පාදකයින් මත යැපෙන තත්ත්වයකට රට පත් නොවිය යුතුය. සාමාන්‍ය ජනතාවට අඩු මිලට ගුණාත්මක බෙහෙත් ලැබෙන තුරුත්, රටේ ඩොලර් ඉතිරි වන තුරුත් මෙම ව්‍යාපෘතිවල සැබෑ සාර්ථකත්වය මැනිය නොහැකි වනු ඇත.
වැඩිදුර තොරතුරු සහ වීඩියෝ දර්ශන සඳහා මූලාශ්‍ර සබැඳි:
සෞඛ්‍ය නියෝජ්‍ය අමාත්‍යවරයාගේ නිරීක්ෂණ චාරිකාවට අදාළ වීඩියෝ දර්ශන: