සුමන්තිරන්ගේ අහෝසි වූ පනත් කෙටුම්පත නැවත පණ ගැන්වීමේ හැකියාව; 'දිට්වා' කුණාටුව වැනි ව්‍යසන හමුවේ පළාත් පාලනය අඩාල වීමට සභා නොමැති වීම ඍජුවම බලපා ඇති බව විද්වත්හු පෙන්වා දෙති
වසර 7ක්, 8ක් සහ 9ක් වැනි දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ විසුරුවා හැර අකර්මන්‍ය කර ඇති මෙරට පළාත් සභා 9යේ මැතිවරණ තවදුරටත් කල් යෑම වැළැක්වීම සඳහාත්, කාන්තා හා තරුණ නියෝජනය සහතික කරමින් වහාම ඡන්දය පැවැත්වීම සඳහාත් "සාධාරණ සමාජයක් සඳහා වන ජාතික ව්‍යාපාරය" විසින් පාර්ලිමේන්තු විශේෂ කාරක සභාවේ සභාපති, අමාත්‍ය විජිත හේරත් වෙත ප්‍රායෝගික යෝජනා 3ක් නිල වශයෙන් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
ආචාර්ය සුජාතා ගමගේ, මහාචාර්ය සුදන්ත ලියනගේ සහ නීතිඥ ලිහිණි ප්‍රනාන්දුගේ සහභාගිත්වයෙන් පැවැති විද්වත් සංවාදයකින් පසු, සංවිධානයේ මහලේකම් සුනිල් ජයසේකර විසින් මෙම උපායමාර්ගික යෝජනාවලිය යොමු කර ඇත.
වහාම ඡන්දය පැවැත්වීම සඳහා වන ප්‍රධාන යෝජනා 3
පැරණි සමානුපාත ක්‍රමය නැවත ස්ථාපිත කිරීම:
මේ අවස්ථාවේ මැතිවරණය කඩිනමින් පැවැත්විය හැකි එකම විකල්පය වන්නේ 2017 ට පෙර පැවති මනාප ඡන්ද සහිත සමානුපාත ක්‍රමය සරල පනත් සංශෝධනයකින් නැවත බලාත්මක කිරීමයි. නව සීමා නිර්ණයන් (Districts/Wards delimitation) අවශ්‍ය වන සංකීර්ණ මිශ්‍ර ක්‍රම සාකච්ඡා කිරීමට යාම ඡන්දය තවදුරටත් අවුරුදු ගණනාවකින් කල් යෑමට හේතුවක් වනු ඇත.
කාන්තාවන්ට 33.3%ක (තුනෙන් එකක) අපේක්ෂක කෝටාවක්:
මනාප ක්‍රමය යටතේ අවසාන සභාව තුළ 25%ක කාන්තා නියෝජනයක් සහතික කිරීම ප්‍රායෝගික නොවන බැවින්, ඉදිරිපත් කරන මුළු අපේක්ෂක ලැයිස්තුවෙන් තුනෙන් එකක් (1/3) කාන්තාවන් විය යුතු බවට සරල නීතිමය වගන්තියක් ඇතුළත් කළ යුතුය.
තරුණයන්ට 16.7%ක (හයෙන් එකක) අපේක්ෂක නියෝජනය:
නාමයෝජනා පත්‍රවල සමස්ත අපේක්ෂක සංඛ්‍යාවෙන් හයෙන් එකක් (1/6) තරුණ අපේක්ෂකයන් සඳහා වෙන් කළ යුතුය. (දැනටමත් පළාත් පාලන ආයතන මැතිවරණ (සංශෝධන) පනත මඟින් 25%ක තරුණ කෝටාවක් ක්‍රියාත්මක වේ).
ඛේදවාචකය, අතීත පනත් සහ වත්මන් අවස්ථාව
සභා නොමැති වීමේ පාරිසරික සහ ආර්ථික පිරිවැය:
අවසන් වරට පළාත් සභා ඡන්දය පවත්වා ඇත්තේ 2012, 2013 සහ 2014 වසරවලදීය. සභා ක්‍රියාත්මක නොවීම නිසා පළාත්වල සංවර්ධන කටයුතු මෙන්ම මෑතකදී ඇති වූ 'දිට්වා' කුණාටුව වැනි ස්වභාවික ව්‍යසනයන්හිදී මහජන සහන සැලසීමේ යාන්ත්‍රණයන් සහමුලින්ම අකර්මන්‍ය වී ඇත.
සුමන්තිරන්ගේ කෙටුම්පත සහ නීතිමය පසුබිම:
2017 අංක 17 දරන මිශ්‍ර මැතිවරණ පනත යටතේ කොට්ඨාස 222ක සීමා නිර්ණ වාර්තාව පාර්ලිමේන්තුවේදී පරාජය වීම නිසා ඡන්දය හිර විය. එය අවලංගු කර පැරණි ක්‍රමය ගෙන ඒමට එම්. ඒ. සුමන්තිරන් 2024 අප්‍රේල් මාසයේදී ඉදිරිපත් කළ පුද්ගලික මන්ත්‍රී කෙටුම්පත ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ අනුමැතිය ලැබ තිබුණද පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවීමත් සමඟ අහෝසි විය. වත්මන් රජයට එම ප්‍රතිපාදන භාවිත කරමින් සරල සංශෝධනයක් ගෙන ඒම අපහසු නැත.
වියදම් පාලනය සහ ඉදිරි ප්‍රතිසංස්කරණ:
පැරණි මනාප ක්‍රමයේ තිබූ අධික වියදම් සහ විශාල ප්‍රචාරක වපසරිය පිළිබඳ ගැටලුව, 2023 අංක 3 දරන මැතිවරණ වියදම් නියාමන පනත, නව නීතිමය රීති සහ සමාජ මාධ්‍ය භාවිතය හරහා මෙවර සමනය කරගත හැක. එබැවින් මෙම හදිසි මැතිවරණයෙන් සහ මෑතකාලීන (2025/2028) පළාත් පාලන අත්දැකීම්වලින් පසු සමස්ත මැතිවරණ ක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණයකට ඉදිරියේදී යා හැකි බව විද්වත්හු පෙන්වා දෙති.
රටේ පාලන ව්‍යුහය බිඳවැටීම වැළැක්වීම සඳහා කොළඹ කේන්ද්‍ර කරගත් සංකීර්ණ නීති තර්ක පසෙකලා, ජනතාවගේ දේශපාලන අයිතිය වෙනුවෙන් පළාත් සභා වහාම ක්‍රියාත්මක කිරීමට ආණ්ඩුව දේශපාලන තීන්දුවක් ගත යුතු කාලය එළඹ ඇත.
