වරාය ලොජිස්ටික්ස් ව්‍යාපෘතිය බිඳවැටෙයි: බදු මුදලින් ඩොලර් මිලියන 22ක් වන්දි

නොඇරඹුණු දැවැන්ත ආයෝජනයක අවසානය

කොළඹ වරායේ බැටන්බර්ග් ඉඩමේ අක්කර 14ක භූමි භාගයක ඝන මීටර් 530,000ක ධාරිතාවකින් යුතුව ඉදිකිරීමට සැලසුම් කළ දකුණු ආසියානු වාණිජ සහ සැපයුම් මධ්‍යස්ථාන (SACLH) ව්‍යාපෘතිය නිල වශයෙන් අත්හිටුවා තිබේ.

ඩොලර් මිලියන 392ක දැවැන්ත ආයෝජනයක් ලෙස හඳුන්වා දුන් මෙම ව්‍යාපෘතිය කිසිදු ඉදිකිරීමක් ආරම්භ වීමටත් පෙරම අවසන් කර ඇති අතර, ගිවිසුම අවසන් කිරීම වෙනුවෙන් ඩොලර් මිලියන 21.9ක වන්දි මුදලක් ගෙවීමට ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය එකඟ වී ඇති බව වාර්තා වේ.

කොටස් හිමිකාරිත්වය සහ අවදානම් කළමනාකරණය

2023 අප්‍රේල් මාසයේදී එළඹුණු 'ඉදිකිරීම්-මෙහෙයුම්-පැවරීම්' (BOT) රාමුව යටතේ මෙහි 70%ක බහුතර කොටස් හිමිකාරිත්වය හිමිවූයේ චයිනා මර්චන්ට්ස් පෝට් හෝල්ඩිංග්ස් (CMPort) සමාගමටයි. ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය සහ ඇක්සස් ඉංජිනේරු සමාගම 15% බැගින් හිමිකාරිත්වය දැරීය.

ඉඩම් වෙන්කිරීම් සම්බන්ධ ගැටලු, නියාමන ආයතන අතර පැවති විෂය පථ ගැටුම් සහ සමුද්‍රීය ආරක්ෂක නිෂ්කාශන ප්‍රමාද වීම මෙම ව්‍යාපෘතිය අසාර්ථක වීමට ප්‍රධාන හේතු ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ. මුලින් මහල් අටක් ලෙස සැලසුම් කළ ව්‍යාපෘතිය පසුව මහල් පහක් දක්වා අඩු කිරීමට සිදුවූයේද එම බාධා මධ්‍යයේය.

වගවීමේ අර්බුදය හමුවේ මතුවන මූලික ප්‍රශ්න

මෙම ගැටලු නිරාකරණය කර නොගෙන දීර්ඝකාලීන නීතිමය බැඳීම් සහිත ගිවිසුමකට එළඹුණේ ඇයිද යන්න පිළිබඳව ස්වාධීන නිරීක්ෂකයින් දැඩි අවධානයක් යොමු කරයි. හොංකොං කොටස් වෙළෙඳපොළ වාර්තාවලට අනුව, හවුල් ව්‍යාපාරය ඈවර කිරීමේදී, පවතින මුදල් වත්කම් ද ඇතුළුව ඩොලර් මිලියන 26කට ආසන්න මුළු ප්‍රාග්ධනයක් ආයෝජකයින් වෙත ආපසු ගෙවීමට නියමිතය.

* නීතිමය පදනම: මෙම වන්දි ගෙවීමේ නීතිමය පදනම සහ පාඩු පියවා ගැනීමේ ප්‍රතිපාදන පිළිබඳ විනිවිදභාවයක් අවශ්‍ය වීම.

* ගිවිසුම්ගත වගකීම්: ආයෝජකයා නියමිත කාලසීමාවන්ට අනුකූල නොවූයේ නම් ඊට එරෙහිව පියවර ගැනීමේ පැවති හැකියාව ප්‍රකාශයට පත් කිරීම.

* ස්වාධීන තක්සේරු: ගිවිසුම අවසන් කිරීමට පෙර ස්වාධීන මූල්‍ය හෝ නීති විගණනයක් සිදුකළේද යන්න තහවුරු කිරීම.

නව ටෙන්ඩරය සහ අනාගත අභියෝගය

ඉදිරි මාස දෙක ඇතුළත ඩොලර් මිලියන 350ත් 400ත් අතර නව ආකෘතියක් යටතේ මෙම ව්‍යාපෘතිය සඳහා නැවත ටෙන්ඩර් කැඳවීමට බලධාරීන් සූදානම් වේ. මූලික ඉඩම් හා නියාමන ප්‍රතිසංස්කරණ ක්‍රියාත්මක නොකර නව ආයෝජකයින් කැඳවීම හරහා පෙර පැවති ගැටලුම යළි මතුවීමේ අවදානමක් පවතින බව ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

රාජ්‍ය සම්පත් හා මහජන බදු මුදල් යොදවා මෙවැනි පාඩු පියවීම වැළැක්වීමට නම්, අසාර්ථක වූ ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳ විධිමත් පශ්චාත් විමර්ශන වාර්තාවක් (Post-mortem audit) කඩිනමින් ප්‍රසිද්ධියට පත්කිරීම අත්‍යවශ්‍ය කරුණකි.

වැඩිදුර තොරතුරු ඇතුළත් මූලාශ්‍ර සබැඳි:

The Leader - කොළඹ වරාය චීන ලොජිස්ටික්ස් ව්‍යාපෘතිය අත්හිටුවයි: වරාය අධිකාරියෙන් බේරුම්කරණයක්

Sunday Times  - China Merchants logistics hub project off; SLPA agrees to $21.9m settlement deal

Sri Lanka Ports Authority (SLPA) - Official Development Updates