දේශපාලනඥයන් සහ ඉහළ නිලධාරීන් ඉලක්ක කරගත් 'කාලසීමා සහිත' විශේෂ නඩු විභාග; සමාගම්වල සැබෑ අයිතිකරුවන් (Beneficial owners) හෙළි කිරීම අනිවාර්යයි
ශ්‍රී ලංකාවට ලබාදී ඇති විස්තීර්ණ අරමුදල් පහසුකම (EFF) යටතේ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදල (IMF) පැනවූ දැඩි කොන්දේසිවලට අනුව, මෙරට දූෂණ මර්දන ක්‍රියාවලිය සම්පූර්ණයෙන්ම ඩිජිටල්කරණය කිරීමට සහ වත්කම් ප්‍රකාශ ලබා නොදුන් ඉහළ නිලධාරීන්ට එරෙහිව නීතිය තදින්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමට අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) පියවර ගෙන තිබේ.
මීට පෙර පැවති සාම්ප්‍රදායික කඩදාසි ගොනු ක්‍රමවේදය සහ ලිහිල් අධීක්ෂණය වෙනුවට, අනිවාර්ය ඩිජිටල් අනුකූලතාවයක් (Digital compliance) සහිත නව පද්ධතියක් ස්ථාපනය කරන ලෙස IMF ආයතනය නිකුත් කළ නවතම රටවල් වාර්තාව මඟින් රජයට නියෝග කර ඇත.
වත්කම් බැරකම් හෙළි කිරීම සහ දඬුවම්
2026 ජූනි 30 වැනිදායින් අවසන් වූ (සහ ජූලි මාසය දක්වා තාක්ෂණික හේතු මත දීර්ඝ කළ) IMF පිටුබලය ලත් වත්කම් ප්‍රකාශ ඉදිරිපත් කිරීමේ අවසන් දිනය ඉකුත් වීමත් සමඟ කොමිසම නීතිමය පියවර ගැනීම ආරම්භ කර තිබේ.
සීමාවන් සහ දඬුවම්:
වත්කම් බැරකම් ප්‍රකාශ ලබාදීම පැහැර හැර ඇති ඉහළ නිලධාරීන්ට එරෙහිව 2023 අංක 9 දරන දූෂණ විරෝධී පනත (ACA) යටතේ දැඩි මූල්‍ය දඩ, පරිපාලනමය විනය ක්‍රියාමාර්ග සහ අධිකරණමය වශයෙන් නඩු පැවරීමට කටයුතු සූදානම් කර ඇති බව මුදල් අමාත්‍යාංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙක් තහවුරු කළේය.
ඩිජිටල් පද්ධතිය:
මින් ඉදිරියට රාජ්‍ය නිලධාරීන්, මාණ්ඩලික ශ්‍රේණිවල නිලධාරීන් සහ වෘත්තිකයන් සියලු දෙනාම 'මධ්‍යගත ඉලෙක්ට්‍රොනික වත්කම් සහ බැරකම් ප්‍රකාශ කිරීමේ පද්ධතිය' (Centralised Electronic Assets and Liabilities Declaration System) හරහා අන්තර්ජාලයෙන් පමණක් වත්කම් ඉදිරිපත් කළ යුතුය. මෙම තොරතුරු මහජනතාවට විනිවිද පෙනෙන ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කිරීම ද අනිවාර්ය වේ.
2026 - 2027 සඳහා වන නව IMF කොන්දේසි
IMF ආයතනය සෘජුවම දූෂණ විමර්ශන සිදු නොකළ ද, රජය විසින් ඉදිරිපත් කරන ප්‍රගති වාර්තා සහ විගණන සමීක්ෂණ ඉතා සමීපව නිරීක්ෂණය කරනු ලබයි. ඒ අනුව ඉදිරි වසර දෙක සඳහා කොමිසමට බැඳීම් සහිත කොන්දේසි කිහිපයක් පනවා ඇත.
දේශපාලනඥයන්ට (PEPs) විශේෂ ඉලක්ක:
දේශපාලන වශයෙන් බලපෑම් සහගත පුද්ගලයන් සහ ඉහළ පෙළේ මූල්‍ය අපරාධ සම්බන්ධ නඩු කටයුතු අවසන් කිරීම සඳහා 'කාලසීමා සහිත විශේෂ ඉලක්ක' (Time-bound case disposal targets) කොමිසමට ලබාදී තිබේ.
නඩු ලුහුබැඳීමේ ඩිජිටල් පද්ධතිය:
පැමිණිලි සහ නඩු පැවරීම් වඩාත් විනිවිදභාවයකින් යුතුව නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා 'Case-File Tracking System' පද්ධතිය, ඩිජිටල් රෙකෝඩ් කාමරය (e-Record Room) සමඟ සම්පූර්ණයෙන්ම ඒකාබද්ධ කළ යුතුය.
සමාගම්වල සැබෑ අයිතිකරුවන් හෙළි කිරීම:
කළු සල්ලි ජාවාරම් වැළැක්වීමේ FATF ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වෙමින්, සමාගම්වල වැස්මට යටින් සිටින සැබෑ අයිතිකරුවන් (Ultimate beneficial owners) කවුදැයි අනාවරණය කරගැනීම සඳහා සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර්වරයා සමඟ එක්ව පියවර ගත යුතුය. මෙය පෞද්ගලික අංශයේ අල්ලස්, ප්‍රසම්පාදන වංචා සහ බලපෑම් වෙළඳාම වැළැක්වීමේ 2025–2029 ජාතික දූෂණ විරෝධී ක්‍රියාකාරී සැලැස්මේ කොටසකි.
නව දූෂණ විරෝධී පනත නිසි ලෙස බලාත්මක කිරීම සඳහා අල්ලස් කොමිසම තුළ පවතින මානව සම්පත් ප්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම සහ නව බඳවා ගැනීම් කඩිනම් කරන ලෙස ද IMF සංවිධානය රජයට දැනුම් දී ඇත.
මුලාශ්‍රය :
IMF pushes CIABOC to fast-track digital corruption crackdown
