දූෂණ විරෝධී මහාධිකරණ 3ක් හරහා ප්‍රභූ මූල්‍ය අපරාධ කඩිනම් කිරීමට IMF කොන්දේසි; තාක්ෂණයට නීතියේ ස්වාධීනත්වය ප්‍රතිස්ථාපනය කළ නොහැකි බවට පාලන විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති
ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ (IMF) Extended Fund Facility (EFF) ණය වැඩසටහනේ ප්‍රධාන කොන්දේසියක් සපුරාලමින්, 2023 අංක 9 දරන දූෂණ විරෝධී පනත යටතේ අල්ලස් හෝ දූෂණ චෝදනා විමර්ශන කොමිෂන් සභාව (CIABOC) මෙරට ඉතිහාසයේ දැවැන්තම තාක්ෂණික ප්‍රතිසංස්කරණයකට ලක් කර තිබේ.
කෙසේ වෙතත්, පරිපාලන පද්ධතිය ඩිජිටල්කරණය වෙද්දී, දේශපාලන ක්ෂේත්‍රයේ ඉහළ පෙළේ පුද්ගලයන්ට (Politically Exposed Persons) සම්බන්ධ මහා පරිමාණ දූෂණ පරීක්ෂණ දේශපාලන බලපෑම් මත හිතාමතාම ප්‍රමාද කරමින් පවතින බවට විපක්ෂය සහ සිවිල් සංවිධාන චෝදනා කරති.
වත්කම් ප්‍රකාශන ඩිජිටල්කරණය සහ නීතිමය ක්‍රියාමාර්ග
සාම්ප්‍රදායික ලිපිගොනු ක්‍රමවේදයෙන් බැහැරව වගවීම තහවුරු කිරීම සඳහා නව ඉලෙක්ට්‍රොනික පද්ධතියක් (Centralised Electronic Assets and Liabilities Declaration System) හඳුන්වා දී ඇත.
අනිවාර්ය නීතියක්:
මෙරට සියලුම පොදු නිලධාරීන්, ඉහළ පෙළේ රාජ්‍ය නිලධාරීන් සහ නීතියෙන් නියම කර ඇති වෘත්තිකයන් සිය වත්කම් හා බැරකම් ප්‍රකාශන අන්තර්ජාලය ඔස්සේ විද්‍යුත් ක්‍රමයට ඉදිරිපත් කිරීම අනිවාර්ය කර තිබේ.
පැහැර හැරියවුන්ට දඬුවම්:
2026 ජූනි 30 වැනිදායින් අවසන් වූ නිල කාලසීමාව තුළ මෙම වත්කම් ප්‍රකාශන ඉදිරිපත් නොකළ සියලුම නිලධාරීන්ට එරෙහිව මූල්‍ය දඩ පැනවීම, විනයානුකූල පියවර ගැනීම සහ අධිකරණ ක්‍රියාමාර්ග ඇතුළු ව්‍යවස්ථාපිත දඬුවම් ක්‍රියාත්මක කිරීම අල්ලස් කොමිසම විසින් මේ වන විටත් ආරම්භ කර ඇත.
IMF කොන්දේසි සහ දේශපාලන පරීක්ෂණවල මන්දගාමීත්වය
විමර්ශන කඩිනම් කිරීමේ යාන්ත්‍රණය:
දේශපාලන බලපෑම් සහිත පුද්ගලයන් සහ ඉහළ පෙළේ මූල්‍ය අපරාධවලට අදාළ නඩු විභාග කඩිනම් කිරීම සඳහා විශේෂිත දූෂණ විරෝධී මහාධිකරණ (Anti-Corruption High Courts) තුනක් ස්ථාපිත කර තිබේ. මීට අමතරව 2025-2029 ජාතික දූෂණ විරෝධී ක්‍රියාකාරී සැලැස්ම ක්‍රියාත්මක කිරීම, සැබෑ හිමිකාරිත්වය (Beneficial Ownership) හෙළිදරව් කිරීම සහ FATF ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුව සමාගම් රෙජිස්ට්‍රාර් කාර්යාලය සමඟ දත්ත සම්බන්ධ කිරීම සිදුවේ.
චෝදනා සහ IMF ස්ථාවරය:
පද්ධතිමය වෙනස්කම් සිදුවුවද, ආණ්ඩුවට සම්බන්ධ බලගතු අමාත්‍යවරුන් සහ හිතවත් නිලධාරීන්ට එරෙහි විමර්ශන ලිපිගොනු ඉතා මන්දගාමීව ඉදිරියට ඇදෙන බවට දූෂණ විරෝධී ක්‍රියාකාරීහු පෙන්වා දෙති. පාලන විශේෂඥයන් පවසන්නේ ඩිජිටල්කරණය මඟින් ලිපිගොනු වෙනස් කිරීම් වැළැක්විය හැකි වුවද, ස්වාධීන තීරණ ගැනීම තාක්ෂණයෙන් තීරණය කළ නොහැකි බවයි. මේ අතර IMF නිල වශයෙන් ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ තමන් පුද්ගලයන් ඉලක්ක කර නඩු පැවරීම් සිදු නොකරන බවත්, ශ්‍රී ලංකාවේ ආයතනික ධාරිතාව සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ හැකියාව පමණක් තක්සේරු කරන බවත්ය.
2026 සහ 2027 වර්ෂයන් සඳහා වන IMF ව්‍යුහාත්මක ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට නම්, මෙරට දූෂණ විරෝධී යාන්ත්‍රණයේ විශ්වාසනීයත්වය රැඳී පවතින්නේ තාක්ෂණික පද්ධති මතම නොව, දේශපාලන තරාතිරම නොබලා අපක්ෂපාතීව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම මත පමණක් බව විචාරකයෝ අවධාරණය කරති.
මුලාශ්‍රය :
Digital Transparency Faces Political Test in Sri Lanka's Anti-Graft Campaign
