මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ ත්‍රස්තවාදයට අරමුදල් සැපයීම සෙවීමේ මුවාවෙන් මූලික හිමිකම්වලට එල්ල වන ප්‍රහාරය පරාජය කළ යුතු බවට මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව පෙන්වා දෙයි
මෙරට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යුහය සහ විකල්ප සංවිධානාත්මක හඬවල් සහමුලින්ම මර්දනය කරමින්, ලාභ නොලබන සහ ස්වේච්ඡා සේවා සපයන සියලුම සිවිල් සංවිධාන පවතින ආණ්ඩුවල දේශපාලන ප්‍රතිපත්තිවලට අනිවාර්යයෙන්ම අවනත කරවා ගැනීමේ දැඩි ප්‍රතිපාදන ඇතුළත් "රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන (ලියාපදිංචි කිරීම සහ අධීක්ෂණය කිරීම) පිළිබඳ පනත් කෙටුම්පත" (L.D.-O. 6/2026) රජය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.
ඩේලි FT (Daily FT) පුවත්පතට විශේෂ ලිපියක් සපයමින් මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව පෙන්වා දෙන්නේ, මෙම කෙටුම්පත මඟින් ලාභ උපයන ව්‍යාපාරික ක්ෂේත්‍රයන් අත නොතබා, සමාජ සුභසාධන සහ ලාභ නොලබන (Non-profit oriented) සියලුම මානුෂීය කටයුතු විෂය භාර ඇමැතිවරයාට වගකියන 'බලධාරියෙකු' (Competent Authority) යටතට පත්කර ඇති බවයි. ඔහු අවධාරණය කරන පරිදි මෙය මෙරට මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම්වලට එල්ල කළ මාරාන්තික ප්‍රහාරයකි.
ව්‍යාපාරික CSR සහ සිවිල් සංවිධාන කොටු කිරීම
මහාචාර්ය සමරජීව ගේ විශ්ලේෂණයට අනුව, පනතේ පවතින අපැහැදිලි සහ සංකීර්ණ වගන්ති හේතුවෙන් විදේශීය අරමුදල් ලබන ආයතන පමණක් නොව, දේශීය අරමුදල්වලින් පමණක් ක්‍රියාත්මක වන සංවිධාන ද මෙම දැඩි නීති ජාලයට හසු කරගෙන ඇත.
CSR ව්‍යාපෘතිවලට ඇඟිලි ගැසීම්:
පනතේ 2(3) වගන්තියට අනුව, ලාභ ලබන පුද්ගලික සමාගම් විසින් සිදුකරනු ලබන ආයතනික සමාජ වගකීම් (CSR) ව්‍යාපෘති මෙන්ම ආගමික සංවිධානවල ආගමික නොවන පොදු සුභසාධන කටයුතු ද ව්‍යාපෘති වශයෙන් මෙම රාජ්‍ය බලධාරියාගේ දැඩි අධීක්ෂණයට සහ පරීක්ෂාවට ලක් කළ යුතු බව ඔහු පෙන්වා දෙයි.
නිරපේක්ෂ පක්ෂපාතීත්වය:
පනතේ 15(2)(b) වගන්තිය අනුව සියලුම NGO ආයතන "ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්ති සමඟ අනුගත විය යුතුය." මෙයින් අදහස් කරන්නේ පවතින වැරදි ප්‍රතිපත්ති හෝ නීති සංශෝධනය කිරීමටසිවිල් සංවිධාන කරන බලපෑම් (Advocacy & Lobbying) ආණ්ඩුවට එරෙහි වීමක් ලෙස අර්ථකථනය කර ඒවා තහනම් කිරීමට පාලකයන්ට කිරීමට හැකි වීම බව මහාචාර්යවරයා පවසයි.
උසාවිය මඟහැරීම සහ බලධාරියාගේ අසීමිත බලතල
පනතේ පස්වන (5) වගන්තිය මඟින් පත් කරනු ලබන බලධාරියාට අධිකරණ නියෝගවලින් තොරව ක්‍රියා කිරීමට සුවිශේෂී බලතල පවරා තිබේ.
කඩා වැදීමේ අයිතිය:
සෙවුම් වරෙන්තු සහිතව හෝ රහිතව ඕනෑම රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක පරිශ්‍රයන්ට ඇතුළු වීමට, ඔවුන්ගේ රහස්‍ය ලේඛන සහ ගිණුම් වාර්තා පරීක්ෂා කිරීමට මෙන්ම එම සංවිධානවල විධායක කමිටු රැස්වීම් හා මහා සභාවලට සෘජුව සහභාගී වීමට බලධාරියාට නිල බලය හිමිවන බව ලිපියේ දැක්වේ.
ක්ෂණික දඩ සහ තහනම:
වාර්ෂික වාර්තා හෝ ගිණුම් ප්‍රකාශ ඉදිරිපත් කිරීම ප්‍රමාද වුවහොත්, සාමාන්‍ය උසාවි ක්‍රියාවලියකට නොගොස් සෘජුවම රුපියල් 100,000 දක්වා පරිපාලනමය දඩ ගැසීමටත්, සංවිධානවල වැඩකටයුතු අත්හිටුවීමට හෝ ලියාපදිංචිය අවලංගු කිරීමටත් බලධාරියාට හැකියාව ඇත.
රාජ්‍ය ප්‍රතිපාදන හිඟය සහ බිම් මට්ටමේ අර්බුදය
ආණ්ඩුව විසින් රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන ලේකම් කාර්යාලය සඳහා 2026 අයවැයෙන් වෙන් කර ඇත්තේ රුපියල් මිලියන තුනක (මිලියන 3) පුනරාවර්තන වියදමක් පමණක් බව මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව මතක් කර දෙයි.
කාර්යක්ෂමතාව පිළිබඳ ගැටලුව:
තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාව (RTI) මුහුණ දෙන මූල්‍ය අර්බුදය මෙන්ම, මෙතරම් සුළු ප්‍රතිපාදන ලබන රාජ්‍ය ආයතනයකට දිවයින පුරා ඇති දහස් සංඛ්‍යාත ව්‍යාපෘති ඇගයීමට හෝ මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ ත්‍රස්තවාදයට අරමුදල් සැපයීම වැනි සංකීර්ණ ජාත්‍යන්තර අපරාධ සෙවීමට ප්‍රායෝගික තාක්ෂණික දැනුමක් හෝ හැකියාවක් නොමැති බව ඔහුගේ මතයයි.
මහාචාර්ය රොහාන් සමරජීව අවසාන වශයෙන් අවධාරණය කරන්නේ, මෙම පනත ක්‍රියාවට නැංවුවහොත් එමඟින් ආණ්ඩුවට අකීකරු වන විකල්ප මතධාරී සිවිල් සංවිධාන තෝරා බේරාගෙන මර්දනය කිරීමට (Selective Enforcement) ඕනෑම පළිගැනීමේ චේතනාවෙන් පසුවන පාලනයකට අසීමිත බලයක් ලැබෙන බැවින්, මෙය ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට යාමටත් පෙර සමාජයීය වශයෙන් පරාජය කළ යුතු බවයි.
මුලාශ්‍රය :
NGO Bill: Slouching toward totalitarianism?
