වසර ගණනාවක් තාවකාලික වීසා මත ඕස්ට්රේලියාවේ රැඳී සිටි සරණාගතයින් තිස්දහසකට අධික පිරිසකට ස්ථිර නේවාසික තත්ත්වය පිරිනැමේ.
ඕස්ට්රේලියාව තුළ වසර ගණනාවක් පුරා තාවකාලික රැකවරණ වීසා මත දිවි ගෙවූ සරණාගතයින් 30,000කට අධික පිරිසකට ස්ථිර පදිංචි වීසා (Resolution of Status) ලබාදී ඇති බව එරට වාර්තා පෙන්වා දෙයි.
මෙලෙස ස්ථිර වීසා හිමිවූවන් අතර ඉරාන ජාතිකයින් 6,513ක් සහ ඇෆ්ගන් ජාතිකයින් 4,573ක් වන අතර, ශ්රී ලාංකික සරණාගතයින් සැලකිය යුතු පිරිසක්ද ඊට ඇතුළත් වේ.
මෙම පිරිසෙන් බහුතරය 2009 සහ 2014 කාලසීමාව තුළ මුහුදු මාර්ගයෙන් ඕස්ට්රේලියාවට පැමිණ, වසර ගණනාවක් තාවකාලික ආරක්ෂණ වීසා (TPV සහ SHEV) මත එරට රැඳී සිටි පුද්ගලයන්ය.
දේශපාලන ප්රතිපත්තිය සහ නව සංඛ්යාලේඛන
ඕස්ට්රේලියානු ලේබර් රජය 2023 වසරේදී ගත් ප්රතිපත්තිමය තීරණයකට අනුව, 2013 ට පෙර පැමිණි සුදුසුකම්ලත් සරණාගතයින්ට 'Resolution of Status' වීසා සඳහා අයදුම් කිරීමට අවසර ලබාදුනි.
එවකට 19,000ක පමණ පිරිසක් අපේක්ෂා කළද, වත්මන් දත්ත අනුව මේ වන විට වීසා හිමිවූ සමස්ත සංඛ්යාව තිස්දහස ඉක්මවා ගොස් ඇත.
ඒ අනුව, දිනකට සාමාන්යයෙන් වීසා 30 බැගින් නිකුත් වී ඇති අතර, ඉන් අඩකට වැඩි ප්රමාණයක් පළමු මාස 18 තුළදී අනුමත වී අවසන්ය.
ස්ථිර වීසාලාභීන්ට හිමිවන අයිතිවාසිකම්
මෙම 'Resolution of Status' වීසාව හිමිවන පුද්ගලයින්ට ඕස්ට්රේලියාව තුළ සාමාන්ය පුරවැසියෙකුට හිමිවන පහසුකම් රැසක් විවෘත වේ:
* ස්ථිර රැකියා සහ අධ්යාපන අයිතිය: ඕස්ට්රේලියාව තුළ ස්ථිරව ජීවත්වීමට, රැකියාවල නිරතවීමට සහ උසස් අධ්යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව හිමිවීම.
* සුබසාධන පහසුකම්: රජයේ සමාජ ආරක්ෂණ, වෛද්ය (Medicare) සහ ජාතික ආබාධිත රක්ෂණ ක්රමවේදයන්ට (NDIS) සෘජුව ප්රවේශ වීමේ හැකියාව.
* පුරවැසිභාවය සහ පවුල් නැවත ඒකාබද්ධ කිරීම: නියමිත කාලය සම්පූර්ණ කළ පසු පුරවැසිභාවය ඉල්ලුම් කිරීම සහ තම ඥාතීන් එරටට ගෙන්වා ගැනීමට අනුග්රහය (Sponsorship) දැක්වීමේ අයිතිය.
දැනට වාර්තා වන අන්දමට මෙම වීසාලාභීන්ගෙන් 17,000කට අධික පිරිසක් පුරවැසිභාවය සඳහා සුදුසුකම් ලබා හෝ දැනටමත් පුරවැසිභාවය ලබාගෙන ඇත.
ස්වදේශ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ස්ථාවරය
වීසා නිකුත් කිරීම පිළිබඳව මතුව ඇති විවාදාත්මක තත්ත්වය හමුවේ ඕස්ට්රේලියානු ස්වදේශ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කර ඇත්තේ, මෙම සියලු තීරණ දැඩි නීතිමය රාමුවක් තුළ ගෙන ඇති බවයි.
"සෑම අයදුම්පතක්ම පුද්ගලික තත්ත්වයන් සහ අදාළ රටවල පවතින ආරක්ෂක පසුබිම ඉතා ගැඹුරින් අධ්යයනය කර, නීත්යනුකූල පදනම මත පමණක් තක්සේරු කර තිබෙනවා," යැයි එම ප්රකාශකයා අවධාරණය කළේය.
එසේම, ඕස්ට්රේලියාවේ නීත්යනුකූල රැකවරණ නිර්ණායක සපුරාලීමට අපොහොසත් වන සහ අභියාචනා අවස්ථා අහිමි වූ පුද්ගලයින් ස්වේච්ඡාවෙන් සිය රටවලට ආපසු යා යුතු බවද රජය නැවත පෙන්වා දෙයි.
ශ්රී ලාංකිකයින්ට සහ කලාපයට බලපාන පසුබිම
දේශපාලන ප්රතිපත්තිය සහ නව සංඛ්යාලේඛන
ඕස්ට්රේලියානු ලේබර් රජය 2023 වසරේදී ගත් ප්රතිපත්තිමය තීරණයකට අනුව, 2013 ට පෙර පැමිණි සුදුසුකම්ලත් සරණාගතයින්ට 'Resolution of Status' වීසා සඳහා අයදුම් කිරීමට අවසර ලබාදුනි.
එවකට 19,000ක පමණ පිරිසක් අපේක්ෂා කළද, වත්මන් දත්ත අනුව මේ වන විට වීසා හිමිවූ සමස්ත සංඛ්යාව තිස්දහස ඉක්මවා ගොස් ඇත.
ඒ අනුව, දිනකට සාමාන්යයෙන් වීසා 30 බැගින් නිකුත් වී ඇති අතර, ඉන් අඩකට වැඩි ප්රමාණයක් පළමු මාස 18 තුළදී අනුමත වී අවසන්ය.
ස්ථිර වීසාලාභීන්ට හිමිවන අයිතිවාසිකම්
මෙම 'Resolution of Status' වීසාව හිමිවන පුද්ගලයින්ට ඕස්ට්රේලියාව තුළ සාමාන්ය පුරවැසියෙකුට හිමිවන පහසුකම් රැසක් විවෘත වේ:
* ස්ථිර රැකියා සහ අධ්යාපන අයිතිය: ඕස්ට්රේලියාව තුළ ස්ථිරව ජීවත්වීමට, රැකියාවල නිරතවීමට සහ උසස් අධ්යාපනය ලැබීමට අවස්ථාව හිමිවීම.
* සුබසාධන පහසුකම්: රජයේ සමාජ ආරක්ෂණ, වෛද්ය (Medicare) සහ ජාතික ආබාධිත රක්ෂණ ක්රමවේදයන්ට (NDIS) සෘජුව ප්රවේශ වීමේ හැකියාව.
* පුරවැසිභාවය සහ පවුල් නැවත ඒකාබද්ධ කිරීම: නියමිත කාලය සම්පූර්ණ කළ පසු පුරවැසිභාවය ඉල්ලුම් කිරීම සහ තම ඥාතීන් එරටට ගෙන්වා ගැනීමට අනුග්රහය (Sponsorship) දැක්වීමේ අයිතිය.
දැනට වාර්තා වන අන්දමට මෙම වීසාලාභීන්ගෙන් 17,000කට අධික පිරිසක් පුරවැසිභාවය සඳහා සුදුසුකම් ලබා හෝ දැනටමත් පුරවැසිභාවය ලබාගෙන ඇත.
ස්වදේශ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ස්ථාවරය
වීසා නිකුත් කිරීම පිළිබඳව මතුව ඇති විවාදාත්මක තත්ත්වය හමුවේ ඕස්ට්රේලියානු ස්වදේශ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ ප්රකාශකයෙකු සඳහන් කර ඇත්තේ, මෙම සියලු තීරණ දැඩි නීතිමය රාමුවක් තුළ ගෙන ඇති බවයි.
"සෑම අයදුම්පතක්ම පුද්ගලික තත්ත්වයන් සහ අදාළ රටවල පවතින ආරක්ෂක පසුබිම ඉතා ගැඹුරින් අධ්යයනය කර, නීත්යනුකූල පදනම මත පමණක් තක්සේරු කර තිබෙනවා," යැයි එම ප්රකාශකයා අවධාරණය කළේය.
එසේම, ඕස්ට්රේලියාවේ නීත්යනුකූල රැකවරණ නිර්ණායක සපුරාලීමට අපොහොසත් වන සහ අභියාචනා අවස්ථා අහිමි වූ පුද්ගලයින් ස්වේච්ඡාවෙන් සිය රටවලට ආපසු යා යුතු බවද රජය නැවත පෙන්වා දෙයි.
ශ්රී ලාංකිකයින්ට සහ කලාපයට බලපාන පසුබිම
මෙම තීරණය ඕස්ට්රේලියාවේ දශකයකට වැඩි කාලයක් අවිනිශ්චිත අනාගතයකට මුහුණ දී සිටි දහස් සංඛ්යාත ශ්රී ලාංකික පවුල්වලට සහ විදෙස්ගත ප්රජාවට දැඩි සහනයක් ගෙන දී ඇත.
කෙසේ වෙතත්, ඕස්ට්රේලියානු රජය අවධාරණය කරන්නේ මුහුදු මාර්ගයෙන් නීතිවිරෝධී ලෙස රට තුළට ඇතුළුවීමට උත්සාහ කරන නව සංක්රමණිකයින් සඳහා 'Operation Sovereign Borders' දැඩි දේශසීමා ආරක්ෂණ නීති කිසිදු වෙනසකින් තොරව තවදුරටත් ක්රියාත්මක වන බවයි.
වැඩිදුර කියවීම සඳහා මූලාශ්ර:
More than 30,000 illegal boat arrivals quietly given permanent visas
Australian Government Department of Home Affairs - Subclass 851:
The Australian - Migration and Border Protection Reports:
