ශ්රී ලංකාව 2022-2024 කාලපරිච්ඡේදය තුළ මුහුණ දුන්නේ සිය ඉතිහාසයේ දරුණුතම ආර්ථික අගාධයටයි.
එම අඳුරු යුගයෙන් රට ගොඩගැනීම සඳහා හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ ගෙන ගිය මෙහෙයුම හුදෙක් දේශීය දේශපාලන ක්රියාවලියක් නොව, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල (IMF) සහ ලෝක බලවතුන් සමඟ කළ තීරණාත්මක රාජ්යතාන්ත්රික අරගලයකි. එහෙත්, එම වෙහෙසකර ගෝලීය මෙහෙයුම අතරතුර සිදු වූ පැය 31ක කෙටි සංක්රමණික විරාමයක් (Transit) අද වන විට දේශපාලනික සහ නෛතික කුණාටුවක් බවට පත් කර ඇත.
මෙය හුදු නීතියේ ආධිපත්යය සුරැකීමක්ද? නැතහොත් පරිපාලනමය කරුණක් අපරාධකරණයකට ලක් කරමින් දියත් වන පුද්ගලික එදිරිවාදිකමක්ද? විචාරාත්මක නෛතික දෘෂ්ටියකින් මෙය විමසා බැලීම කාලීන අවශ්යතාවකි.
රාජ්යතාන්ත්රික මැරතන් තරඟය සහ පැය 31ක සංක්රමණය
2023 සැප්තැම්බර් මාසය යනු ශ්රී ලංකාවේ ණය ප්රතිව්යුහගතකරණයේ තීරණාත්මක සන්ධිස්ථානයකි. දින 17ක් ඇතුළත කියුබාවේ G77 සමුළුව, නිව්යෝර්ක් නුවර එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩලය, ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ කළමනාකාර අධ්යක්ෂිකාව සමඟ සාකච්ඡා සහ ජර්මනියේ බර්ලින් ගෝලීය සංවාදය ආවරණය කළ යුතු විය.
නිව්යෝර්ක් සිට කොළඹ දක්වා වන වෙහෙසකර ගමනේදී, වෛද්ය උපදෙස්ද සහිතව, එක්සත් රාජධානියේ පැය 31ක (සැප්තැම්බර් 22-23) සංක්රමණයක් සැලසුම් කෙරිණි. රාජ්ය නායකයෙකුගේ කාලය අපතේ නොයවමින්, එම කෙටි විරාමය ද යොදාගැනුණේ ශ්රී ලංකාවේ සමීපතම මිතුරෙකු මෙන්ම ජාත්යන්තර තලයේ ප්රබල බලපෑමක් කළ හැකි මාරිල්බෝන්හි ස්වරාජ් පෝල් සාමිවරයාට (Lord Swraj Paul) ගෞරව දැක්වීම සඳහා වෝල්වර්හැම්ප්ටන් විශ්වවිද්යාලය සංවිධානය කළ නිල උත්සවයකට සහභාගී වීමටයි. එය බ්රිතාන්ය රජයේ ප්රතිපාදන ලබන විශ්වවිද්යාලයකින්, ශ්රී ලංකා මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය හරහා විධිමත්ව ලැබුණු නිල ආරාධනාවකි.
ජාත්යන්තර නීතිය සහ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ ආවරණය
ඕනෑම රාජ්ය නායකයෙකු ජාත්යන්තර සම්ප්රදායන් සහ චාරිත්ර (Customs and Usages) අනුව කටයුතු කිරීම ශ්රී ලංකා ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් මෙන්ම ජාත්යන්තර නීතියෙන් ද මනාව ආවරණය වේ.
* ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 33(h) ව්යවස්ථාව:
මෙමගින් ජනාධිපතිවරයාට පැවරී ඇති "ශේෂ බලතල" පැහැදිලි කරයි. "ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ හෝ වෙනත් ලිඛිත නීතියේ විධිවිධානවලට අනුකූල නොවන දෑ හැර, ජාත්යන්තර නීතියෙන්, චාරිත්රයෙන් හෝ භාවිතයෙන් ජනාධිපතිවරයා විසින් කිරීමට බලය දී ඇති හෝ ඔහු විසින් කළ යුතු යැයි නියම කරනු ලැබ ඇති සියලු ක්රියා සහ දෑ කිරීම" මෙයින් අදහස් කෙරේ.
ඒ අනුව විදේශීය රාජ්යයන්හි නිල සංචාර සහ සම්භාවනීය උත්සව සඳහා සහභාගී වීම රාජ්ය නායකයෙකුගෙන් අපේක්ෂා කරන සම්මත නීත්යානුකූල භාවිතයකි.
* වියනා සම්මුතියේ 40 වැනි වගන්තිය:
ජාත්යන්තර ගමන් බිමන්වලදී රාජ්යතාන්ත්රික සබඳතා පිළිබඳ වියනා සම්මුතියේ (1961) 40(1) වගන්තියෙන් රාජ්යතාන්ත්රිකයින්ට සහ රාජ්ය නායකයින්ට පැහැදිලි අයිතියක් ලබා දී ඇත. යම් රාජ්ය නායකයෙකු සිය මව් රටට ආපසු යාමට තුන්වන රාජ්යයක භූමිය හරහා ගමන් කරන්නේ නම්, එම තුන්වන රාජ්යය විසින් ඔහුගේ සංක්රමණය සඳහා අවශ්ය වන අනුල්ලංඝනීයත්වය (inviolability) සහ අනෙකුත් මුක්තීන් (immunities) ලබා දිය යුතු බව ඉන් තහවුරු කරයි.
විගණනය ද? අපරාධයක් ද?
මෙම නෛතික පසුබිම යටතේ, ජනාධිපතිවරයෙකුගේ නිල සංචාරයක වියදම් යනු ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 154 ව්යවස්ථාව යටතේ විගණකාධිපතිවරයා සහ පාර්ලිමේන්තුවේ පොදු ව්යාපාර කාරක සභාව (COPE) හරහා නියාමනය විය යුතු මූල්ය පරිපාලනමය කරුණකි. යම් අසාධාරණ වියදමක් සිදුවී ඇත්නම්, එහි නෛතික ප්රතිවිපාකය වන්නේ 'අධිභාරයක්' (Surcharge) පැනවීමයි.
එසේ තිබියදී, විවෘතව සහ විධිමත් රාජ්ය අනුමැතියකින් සිදුකළ මෙවැනි ක්රියාවලියක්, කිසිදු සාපරාධී චේතනාවක් (Mens Rea) ඔප්පු කිරීමකින් තොරව, මහේස්ත්රාත් අධිකරණයක් හරහා අපරාධයක් ලෙස හුවා දැක්වීමට උත්සාහ කිරීම නීති ක්ෂේත්රයේ දැඩි විමතියට හේතු වී ඇත.
නෛතික ක්රියාදාමයක්ද? පුද්ගලික එදිරිවාදිකමක්ද?
විචාරකයන් පෙන්වා දෙන්නේ, ජාතික අවශ්යතාව මත සිදුකළ පරිපාලනමය කටයුත්තක් මෙලෙස බලහත්කාරයෙන් අපරාධ නීතියේ රාමුවට ඔබ්බවන්නේ හුදු යුක්තිය පසිඳලීමේ පරමාර්ථයෙන් නොව, දේශපාලනික හෝ පුද්ගලික එදිරිවාදිකම් (Personal Vendetta) පිරිමසා ගැනීමේ දඬුවම් දීමේ න්යායපත්රයකින් ද යන්නයි.
සාධාරණ නඩු විභාගයක් සහ මධ්යස්ථ විමර්ශනයක් අපේක්ෂා කිරීම ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථානුකූල අයිතියකි. වෝල්වර්හැම්ප්ටන් විශ්වවිද්යාලයෙන් මූලික ලේඛන සත්යාපනය කරගැනීම (Mutual Legal Assistance හරහා) වැනි මූලික විමර්ශන පියවරයන් පවා මාස ගණනාවක් තිස්සේ මඟහරිමින්, එක්වරම අපරාධ චෝදනා ගොනුකිරීමට උත්සාහ කිරීම මගින් මෙම විමර්ශනයේ අපක්ෂපාතීත්වය බරපතල ලෙස ප්රශ්න කෙරේ.
නිගමනය
රාජ්ය නායකයෙකුගේ නිල රාජකාරි සහ සම්මත ජාත්යන්තර ප්රොටෝකෝලයන් මෙලෙස පටු අරමුණු වෙනුවෙන් අපරාධකරණයට ලක් කිරීම, හුදෙක් එක් පුද්ගලයෙකුට කරන අසාධාරණයක් පමණක් නොවේ; එය අනාගතයේදී ජාත්යන්තර තලය තුළ ශ්රී ලංකාව නියෝජනය කරන ඕනෑම රාජ්ය නායකයෙකුට සිය කටයුතු නිදහස්ව සහ නිර්භීතව කරගෙන යාමට ඇති ඉඩකඩ අහුරා දැමීමේ භයානක පූර්වාදර්ශයකි. නීතිය අවි ආයුධයක් (Weaponization of Law) ලෙස භාවිතා කිරීම ප්රජාතන්ත්රවාදයේ සෞඛ්යයට කිසිසේත්ම හිතකර නොවේ.
(සටහන | කෙෂාල් ජයසිංහ )දේශපාලන වාර්තාකරු
theleader. lk
(කැලිෆෝනියාවේ සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ රාජ්ය විශ්වවිද්යාලයේ (San Francisco State University, California) හි ජාත්යන්තර සබඳතා පිළිබඳ ශාස්ත්රවේදී උපාධිධාරියෙකු වන කෙෂාල් ජයසිංහ, හිටපු විදේශ අමාත්ය මංගල සමරවීර ගේ සම්බන්ධිකරණ නිලධාරියකු ලෙසත්, හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ ගේ පාලන සමයේ ජනාධිපති මාධ්ය ඒකකයේ ඩිජිටල් මාධ්ය අධ්යක්ෂවරයා ලෙසත් කටයුතු කළ පුළුල් අත්දැකීම් සහිත වෘත්තිකයෙකි.)
සබැඳි ලිපි :
සියලුම ජනාධිපතිවරුන් හිරේ යැවිය හැකි නෛතික උගුලක් | කෙෂාල් ජයසිංහ
හිටපු ජනාධිපති රනිල් ගේ බ්රිතාන්ය සංචාරය: අපරාධයක්ද? නැතහොත් රාජ්යතාන්ත්රික සම්ප්රදායක්ද? | කෙෂාල් ජයසිංහ
