(විශේෂ නෛතික සහ දේශපාලන විමර්ශන වාර්තාවකි)
හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ සහ හිටපු ජනාධිපති ලේකම් සමන් ඒකනායක යන මහත්වරුන්ට එරෙහිව අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව (CID) විසින් ගොනු කර ඇති රුපියල් මිලියන 16.6ක 'වුල්වර්හැම්ප්ටන්' (Wolverhampton) නඩුව මේ වන විට මෙරට දේශපාලන සහ නීති ක්ෂේත්රයේ දැඩි කතාබහකට ලක්ව තිබේ.
නඩුවට අදාළව සාක්ෂි රැස් කිරීම සඳහා CID නිලධාරීන් කණ්ඩායමක් මෑතකදී ලන්ඩන් නුවරට ගොස් සිදුකළ විමර්ශනය, බැලූ බැල්මට "හොරු ඇල්ලීමේ" වීරෝදාර මෙහෙයුමක් ලෙස පෙනුණද, ජාත්යන්තර නීතිය සහ බ්රිතාන්ය නීති පද්ධතිය හමුවේ එය බරපතල ප්රශ්නාර්ථයක් මතු කර ඇත.
මෙම ලිපියෙන් අප විමසා බලන්නේ, එක්සත් රාජධානියේ 2003 අපරාධ (ජාත්යන්තර සහයෝගීතා) පනත (Crime (International Co-operation) Act 2003) සහ කොළඹ කොටුව මහෙස්ත්රාත් අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර ඇති 'බී' වාර්තාව (B-Report) පදනම් කරගෙන, මෙම විමර්ශනය නීත්යානුකූල පදනමකින් යුතු එකක්ද නැතහොත් හුදු දේශපාලනික පළිගැනීමක්ද යන්නයි.
1. බ්රිතාන්ය නීතියේ යකඩ තාප්පය: 2003 CICA පනත
ශ්රී ලංකාවේ පොලිස් නිලධාරීන්ට එක්සත් රාජධානියේ භූමිය තුළට ගොස් තමන්ට රිසි සේ සාක්ෂි සටහන් කරගැනීමට හෝ ලේඛන අත්පත් කරගැනීමට කිසිදු නීත්යානුකූල බලයක් නොමැත. ඒ සඳහා ඔවුන් අනිවාර්යයෙන්ම එක්සත් රාජධානියේ 2003 අපරාධ (ජාත්යන්තර සහයෝගීතා) පනතේ (CICA 2003) විධිවිධාන අනුගමනය කළ යුතුය.
*පරිපාලන විධිමත්භාවය (Home Office Approval):
මෙම පනතට අනුව, විදේශීය රටකට (ශ්රී ලංකාවට) එක්සත් රාජධානිය තුළින් සාක්ෂි ලබා ගැනීමට අවශ්ය නම්, අදාළ නෛතික සහයෝගීතා ඉල්ලීම (Mutual Legal Assistance) එක්සත් රාජධානියේ ස්වදේශ කටයුතු ලේකම්වරයා (Secretary of State) හරහා විධිමත්ව අනුමත විය යුතුය. CID ය ලන්ඩන් ගියේ මෙම රාජ්ය තාන්ත්රික සහ නීතිමය අවසරය නිසි පරිදි ලබාගෙනද? එසේ නොමැතිව ලබාගත් සාක්ෂි ශ්රී ලංකාවේ මහාධිකරණයක් තුළ නීත්යානුකූල සාක්ෂි (Admissibility of Evidence) ලෙස පිළිගැනීමට ලක්වීමේ දැඩි අර්බුදයක් පවතී.
* ද්විත්ව අපරාධ සාධකය (Dual Criminality):
CICA 2003 පනතේ ඇති ප්රබලතම සහ දැඩිම කොන්දේසියක් වන්නේ, ඉල්ලුම් කරන වරද එක්සත් රාජධානිය තුළද 'අපරාධයක්' ලෙස සැලකිය යුතු වීමයි. ජාත්යන්තර සම්ප්රදායන් අනුව, රාජ්ය නායකයෙකු (Head of State) ලොව කොතැනක ගියත් ඔහුගේ ආරක්ෂාව සහ ප්රවාහන (Logistics) වියදම් දැරීම මව් රටේ වගකීමකි. රාජ්ය නායකයෙකුගේ නිල ආරක්ෂක වියදම් දැරීම බ්රිතාන්ය නීතියට අනුව 'අපරාධයක්' වන්නේ නැත. එසේ නම්, ද්විත්ව අපරාධ සාධකය මත බ්රිතාන්ය බලධාරීන් මෙම සාක්ෂි ඉල්ලීමට නිල වශයෙන් ඉඩ ලබා දුන්නාද යන්න ප්රබල නෛතික ගැටලුවකි.
2. 'බී' වාර්තාවේ පරස්පරතා සහ "ස්කයි විංග්ස්" (Sky Wings) අබිරහස
අධිකරණයට ඉදිරිපත් කර ඇති පළමු සහ දෙවන බී-වාර්තා අප ගැඹුරින් අධ්යයනය කිරීමේදී පෙනී යන්නේ, නඩුවේ පැමිණිල්ල ගොඩනගා ඇත්තේ අතිශය දුර්වල සහ තර්කානුකූල නොවන පදනමක් මත බවයි.
* මිලියන ගණනක අදෘශ්යමාන බිල්පත්:
බී වාර්තාවට අනුව වවුචර් අංක 54/09 සහ 70/09 යටතේ වාහන කුලියට පවුම් 14,165 ක්ද, ආහාර සඳහා පවුම් 30,204 ක්ද 'ස්කයි විංග්ස්' (Sky Wings Limited) නම් තෙවන පාර්ශවීය සමාගමකට ගෙවා ඇත.
* බිඳ වැටෙන අපරාධ චේතනාව (Mens Rea):
බ්රිතාන්ය රජය විසින් හිටපු ජනාධිපතිවරයාට නොමිලේම VIP ආරක්ෂාව සහිත 'රේන්ජ් රෝවර්' (Range Rover) රථයක් ලබා දී තිබියදී, පවුම් 14,000 ක අතිරේක වාහන කුලියට ගත්තේ කා සඳහාද? අදාළ මුදල් ගෙවීම් ලන්ඩන් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය හරහා 'ස්කයි විංග්ස්' සමාගමට සිදු කළේ නම් සහ ජනාධිපතිවරයා එම වාහන පරිහරණය නොකළේ නම්, ඔහුට එරෙහිව පොදු දේපළ පනත යටතේ වංචනික චේතනාවක් (Mens Rea) ඔප්පු කරන්නේ කෙසේද?
3. තෝරාගත් නීතිය (Selective Prosecution) සහ දේශපාලන න්යාය පත්රය
බ්රිතාන්යයේ CICA 2003 වැනි පනත් නිර්මාණය කර ඇත්තේම, දේශපාලන පළිගැනීම් අරමුණු කරගත් අසාධාරණ විමර්ශනවලින් (Politically Motivated Requests) ජාත්යන්තර නීති පද්ධතිය අපයෝජනය වීම වැළැක්වීමටය.
මෙම නඩුවේදී විමර්ශකයින්, ලන්ඩනයේ සිට අදාළ 'ස්කයි විංග්ස්' ගනුදෙනු හැසිරවූ සහ විශ්වවිද්යාලයෙන් නිල ආරාධනා ලැබූ එවකට මහ කොමසාරිස්වරිය සාක්ෂිකාරියක බවට පත් කර ඇත.
එහෙත්, කොළඹ සිට හුදෙක් රාජ්ය තාන්ත්රික වියදම් අනුමත කළ සමන් ඒකනායකව සහ රනිල් වික්රමසිංහව ඉලක්ක කර රිමාන්ඩ් බන්ධනාගාරගත කිරීම මගින් පෙනී යන්නේ මෙය පැහැදිලි "තෝරාගත් නඩු පැවරීමක්" (Selective Prosecution) බවයි. ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 12(1) වගන්තියෙන් සහතික කර ඇති නීතියේ සමාන රැකවරණය මෙහිදී අමු අමුවේ උල්ලංඝනය වී තිබේ.
සාක්ෂිකරුවන් (උදා: කෝසල) එක්සත් ජාතීන්ගේ සමුළුවල මූල්ය ප්රතිපාදන ගැන පවා අධිකරණයට අසත්ය තොරතුරු ලබාදීම සහ විශ්වවිද්යාලයේ 'නිල' ආරාධනා පත්රයේ යථාර්ථය විමර්ශකයින් විසින් හිතාමතාම වසන් කිරීම හරහා, මෙම විමර්ශනය පිටුපස ඇති පුද්ගලික සහ දේශපාලනික එදිරිවාදිකම් මනාව ප්රදර්ශනය වේ.
නිගමනය: බූමරංගයක් වන 'දූෂණ විරෝධී' සටන
අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව ලන්ඩනයට ගොස් කළ විමර්ශනය, 2003 අපරාධ (ජාත්යන්තර සහයෝගීතා) පනතේ දැඩි රාමුව තුළ නීත්යානුකූලව සිදු වූවක්ද යන්න අප්රේල් 29 වැනිදා ත්රිපුද්ගල මහාධිකරණය හමුවේ අනිවාර්යයෙන්ම ප්රශ්න කෙරෙනු ඇත.
බ්රිතාන්ය නීතියේ 'අපරාධයක්' නොවන රාජ්ය නායක ආරක්ෂක ප්රොටෝකෝලයක්, ලංකාවේ 'පොදු දේපළ පනත' යටතට බලහත්කාරයෙන් ඔබ්බවා, පෞද්ගලික එදිරිවාදිකම් පිරිමසා ගැනීමට දරන උත්සාහය, අධිකරණ ක්රියාදාමය හමුවේ කඩදාසි මතම බිඳ වැටීමේ දැඩි සම්භාවිතාවක් පවතී. අවසාන තීන්දුව ස්වාධීන අධිකරණය සතු වුවද, විමර්ශන ක්රියාවලියේ පවතින මෙම බරපතල නෛතික සිදුරු සහ ද්විත්ව ප්රමිතීන්, වත්මන් ආණ්ඩුවේ සමස්ත දූෂණ විරෝධී ව්යාපාරයේම විශ්වසනීයත්වය (Credibility) දරුණු ලෙස ඛාදනය කරමින් පවතින බව නොරහසකි.
(සටහන | කෙෂාල් ජයසිංහ )
දේශපාලන වාර්තාකරු
theleader. lk
(කැලිෆෝනියාවේ සැන් ෆ්රැන්සිස්කෝ රාජ්ය විශ්වවිද්යාලයේ (San Francisco State University, California) හි ජාත්යන්තර සබඳතා පිළිබඳ ශාස්ත්රවේදී උපාධිධාරියෙකු වන කෙෂාල් ජයසිංහ, හිටපු විදේශ අමාත්ය මංගල සමරවීර ගේ සම්බන්ධිකරණ නිලධාරියකු ලෙසත්, හිටපු ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ ගේ පාලන සමයේ ජනාධිපති මාධ්ය ඒකකයේ ඩිජිටල් මාධ්ය අධ්යක්ෂවරයා ලෙසත් කටයුතු කළ පුළුල් අත්දැකීම් සහිත වෘත්තිකයෙකි.)
සබැඳි ලිපි :
රනිල් ගේ බ්රිතාන්ය සංචාරය : පරිපාලන නීතිය අපරාධකරණයට ලක් කිරීමේ ඛේදවාචකය
සියලුම ජනාධිපතිවරුන් හිරේ යැවිය හැකි නෛතික උගුලක් | කෙෂාල් ජයසිංහ
හිටපු ජනාධිපති රනිල් ගේ බ්රිතාන්ය සංචාරය: අපරාධයක්ද? නැතහොත් රාජ්යතාන්ත්රික සම්ප්රදායක්ද? | කෙෂාල් ජයසිංහ
