ඥානසාර හිමියන් සිරගත කිරීම: නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමක්ද, දේශපාලන අවශ්‍යතාවක් ද?
මෙහිදී මුලින්ම පැහැදිලි කරගත යුතු කරුණක් වන්නේ ඥානසාර හිමියන් නැවත සිරගත කිරීම ආණ්ඩුව විසින් ගනු ලැබූ ස්වාධීන දේශපාලන තීරණයක් ලෙස සරලව හැඳින්විය නොහැකි බවයි. 2026 සැප්තැම්බර් 10 දින ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණය හිටපු ජනාධිපති මෛත්‍රීපාල සිරිසේන මහතා විසින් ලබාදුන් ජනාධිපති සමාව නීත්‍යනුකූල නොවන බව තීරණය කළ අතර, ඔක්තෝබර් 5 දින අභියාචනාධිකරණය ඥානසාර හිමියන්ට පනවා තිබූ වසර හයක සිරදඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියෝග කළේය. ඒ අනුව, මෙහි මූලික නීතිමය පසුබිම අධිකරණ තීන්දුවක් සහ එය ක්‍රියාත්මක කිරීම සම්බන්ධ ක්‍රියාවලියකි.
එහෙත් දේශපාලනයේදී සිදුවීමක නීතිමය පදනම සහ එය සමාජය තුළ අර්ථකථනය වන ආකාරය එකම දෙයක් නොවේ. අධිකරණ තීන්දුවක් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ සිදුවීමක් වුවද, එය ආගමික අයිතිවාසිකම්වලට එල්ල වූ ප්‍රහාරයක් ලෙස හෝ සිංහල බෞද්ධ සමාජය නොසලකා හැරීමක් ලෙස අර්ථකථනය කිරීමට දේශපාලන බලවේගවලට හැකියාව තිබේ.
එම හැකියාව වර්තමාන විපක්ෂය හමුවේ ඇති වැදගත් දේශපාලන අවස්ථාවකි. විශේෂයෙන්ම, ඥානසාර හිමියන්ට අදාළ සිරදඬුවම ක්‍රියාත්මක කිරීමත් සමඟ උද්ගත වූ සිවුර සම්බන්ධ විවාදය ආගමික නිදහස හා බෞද්ධ භික්ෂූන්ගේ ගරුත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට එක්සත් ජාතික පක්ෂය ඇතුළු විපක්ෂයේ පිරිස් උත්සාහ කර තිබේ. එක්සත් ජාතික පක්ෂයේ සභාපති වජිර අබේවර්ධන මහතා නිකුත් කළ ප්‍රකාශය එවැනි දේශපාලන අර්ථකථනයකට නිදසුනකි.
මෙහිදී වෙන්කර හඳුනාගත යුතු කරුණු දෙකක් තිබේ.
1- පළමුව, භික්ෂුවක් වීම නිසා කිසිවකු නීතියට ඉහළින් සිටිය යුතු නොවේ. අධිකරණයට අපහාස කිරීම සම්බන්ධයෙන් වරදකරුවකු වී ඇති පුද්ගලයකුට අදාළ නීතිමය තීන්දුව ක්‍රියාත්මක කිරීම ආගමකට එරෙහි ක්‍රියාවක් ලෙස ස්වයංක්‍රීයව අර්ථකථනය කළ නොහැකිය.
2- දෙවනුව, නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී සිරකරුවකුගේ මූලික අයිතිවාසිකම්, ආගමික අනන්‍යතාව සහ ගරුත්වය ආරක්ෂා කිරීමද රාජ්‍යයේ වගකීමකි. එබැවින් සිවුර සම්බන්ධයෙන් පැනනැඟී ඇති විවාදය දේශපාලන සටන් පාඨයකට පමණක් සීමා නොකර, අදාළ නීතිමය හා පරිපාලනමය ක්‍රියාපටිපාටි අනුව විමසා බැලිය යුතුය.
මෙහි තීරණාත්මක දේශපාලන ප්‍රශ්නය වන්නේ නීතිය ක්‍රියාත්මක කළ යුතුද යන්න නොව, එම නීතිමය සිදුවීම ආණ්ඩුවට එරෙහි ආගමික හා ජාතිකවාදී බලවේගයක් ගොඩනැඟීම සඳහා යොදාගත හැකිද යන්නයි.
සංඝ සමාජය නැවත සංවිධානය කිරීම: විපක්ෂයට ඇති දේශපාලන අවකාශය
ශ්‍රී ලංකාවේ සංඝ සමාජය යනු හුදෙක් ආගමික ආයතනයක් නොවේ. එය ඉතිහාසය පුරාම සමාජ බලය, සංස්කෘතික අනන්‍යතාව, ජාතිකවාදය සහ රාජ්‍ය බලය සමඟ විවිධ ආකාරයෙන් සම්බන්ධ වී තිබේ. එබැවින් සංඝ සමාජයේ කොටසක් දේශපාලනිකව සක්‍රිය වන විට එහි බලපෑම පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණවලට පමණක් සීමා නොවේ. එය ජනතාව රාජ්‍යය, ජාතිය, ආගම සහ දේශපාලන නායකත්වය තේරුම් ගන්නා ආකාරයටද බලපෑ හැකිය.
2026 පෙබරවාරි මාසයේ කොළඹ පැවැති භික්ෂු විරෝධතාවක් තුළින්ද මෙම දේශපාලන හැකියාව පැහැදිලි විය. භික්ෂූන් වහන්සේලා සිය ගණනක් රාජ්‍ය පාලනය තුළ සංඝ සමාජයට වැඩි භූමිකාවක් ලබාදෙන ලෙස ඉල්ලා සිටි අතර, ආණ්ඩුව බුදුදහමට ප්‍රමාණවත් ගෞරවයක් නොදක්වන බවට චෝදනා කළහ. ඇතැම් ඉල්ලීම් ආගමික අනන්‍යතාවට පමණක් නොව රාජ්‍යයේ ඉහළ තනතුරු, අධ්‍යාපනය සහ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන පිළිබඳ ප්‍රතිපත්තිවලටද සම්බන්ධ විය.
මෙයින් පෙනී යන්නේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිදුවීම සම්පූර්ණයෙන්ම හුදකලා සිදුවීමක් නොවන බවයි. එය දැනටමත් පවතින සංඝ සමාජයේ දේශපාලන සක්‍රියතාව සමඟ සම්බන්ධ කළ හැකි අවස්ථාවක් බවට පත්ව තිබේ.
එහෙත් මෙහිදී සංඝ සමාජය යනු එකම දේශපාලන මතයක් සහිත, ඒකාකාරී කණ්ඩායමක් නොවන බව අවධාරණය කළ යුතුය. විවිධ නිකායන්, විහාරස්ථාන, ආගමික නායකත්වයන් සහ භික්ෂු කණ්ඩායම් අතර රාජ්‍යය සමඟ සම්බන්ධ විය යුතු ආකාරය පිළිබඳ විවිධ අදහස් පවතී. එබැවින් සියලුම භික්ෂූන් ආණ්ඩු විරෝධී බලවේගයකට එක්වනු ඇතැයි උපකල්පනය කිරීම නිවැරදි නොවේ.
විපක්ෂයට ඇති අභියෝගය වන්නේ මෙම විවිධත්වය අතරින් පොදු දේශපාලන සටන් පාඨයක් ගොඩනැඟීමයි. ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධ සිදුවීම ඒ සඳහා සංකේතාත්මක මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස භාවිත කළ හැකිය. එක් පුද්ගලයකුගේ සිරදඬුවම පිළිබඳ විරෝධය, සංඝ සමාජයට එරෙහි අසාධාරණයක් පිළිබඳ පුළුල් කථිකාවක් බවට පරිවර්තනය කළ හැකිය. ඉන් අනතුරුව එම කථිකාව බෞද්ධ අනන්‍යතාවට තර්ජනයක්, ආණ්ඩුවේ සංස්කෘතික ප්‍රතිපත්තියේ ගැටලුවක් හෝ ජනතාවගේ ආගමික හැඟීම් නොසලකා හැරීමක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීමට ඉඩ තිබේ. මෙය හුදෙක් ආගමික ප්‍රශ්නයක් නොව දේශපාලන සන්ධාන ගොඩනැඟීමේ ක්‍රියාවලියකි.
විපක්ෂයේ සැබෑ අරමුණ: සදාචාරාත්මක විරෝධයක්ද, බලය නැවත අත්පත් කරගැනීමක්ද?
වර්තමාන විපක්ෂය මුහුණ දෙන ප්‍රධාන ගැටලුවක් වන්නේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව පුළුල් ජනතා විශ්වාසයක් ගොඩනැඟීමේ අභියෝගයයි. මැතිවරණ පරාජයෙන් පසු දේශපාලනිකව දුර්වල වූ පක්ෂයකට පාර්ලිමේන්තු විවාද, ප්‍රතිපත්ති විවේචන හෝ ආර්ථික අර්බුද පිළිබඳ විවේචන පමණක් භාවිත කරමින් ජනතා බලවේගයක් ගොඩනැඟීම අපහසු විය හැකිය. එවැනි තත්ත්වයකදී ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්තිවලට වඩා ගැඹුරු සංස්කෘතික හා සදාචාරාත්මක ප්‍රශ්නයක් මතු කිරීම විකල්ප දේශපාලන උපායමාර්ගයක් බවට පත්වේ. ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධ සිදුවීම එවැනි උපායමාර්ගයකට අවකාශ සලසයි.
එහි පියවර තුනක් හඳුනාගත හැකිය.
* පළමුව, සිදුවීමේ අර්ථය වෙනස් කිරීම. අධිකරණ තීන්දුවක් ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ ප්‍රශ්නය, භික්ෂූන්ගේ ගරුත්වය සහ බුදුදහමේ ස්ථානය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම.
* දෙවනුව, විවිධ විපක්ෂ බලවේග එකතු කිරීම. සාම්ප්‍රදායික දක්ෂිණාංශික පක්ෂ, හිටපු පාලක කණ්ඩායම්, ජාතිකවාදී සංවිධාන සහ ආණ්ඩුව විවේචනය කරන භික්ෂු කණ්ඩායම් එකම විරෝධතා අවකාශයකට කැඳවීම.
* තෙවනුව, ආණ්ඩුවේ නීත්‍යනුකූලභාවය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක් මතු කිරීම. ආණ්ඩුව ආර්ථික හා පරිපාලන අභියෝගවලට පමණක් නොව, සිංහල බෞද්ධ සමාජයේ විශ්වාසය අහිමි කරගත් පාලනයක් ලෙසද නිරූපණය කිරීම.
මෙහිදී රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා සහ එක්සත් ජාතික පක්ෂය වැනි දේශපාලන බලවේගවලටද විශේෂ භූමිකාවක් හිමිවිය හැකිය. ඔවුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ ආණ්ඩුවේ ප්‍රතිපත්තිවලට විරුද්ධ වීම පමණක් නොව, තමන් නැවත රාජ්‍ය පාලනයට සුදුසු විකල්පයක් බවට ජනතාව ඉදිරියේ පෙනී සිටීමයි. එහෙත් ඔවුන්ගේ දේශපාලන ඉතිහාසය සහ අතීතයේදී සංඝ සමාජය සමඟ ගනුදෙනු කළ ආකාරයද එම සදාචාරාත්මක ප්‍රකාශවල විශ්වසනීයත්වය තීරණය කරනු ඇත.
එබැවින් විපක්ෂයේ මෙම ක්‍රියාමාර්ගය සදාචාරාත්මක විරෝධයක් ලෙස පමණක් තේරුම් ගැනීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. එය බලය නැවත ලබාගැනීමේ අරමුණ, පවතින ආගමික-දේශපාලන ජාල සහ ආණ්ඩුවේ දුර්වලතා එකට සම්බන්ධ කරන දේශපාලන ව්‍යාපෘතියක් විය හැකිය.
කෙසේ වෙතත්, එය සම්පූර්ණයෙන්ම සදාචාර විරෝධී ව්‍යාපෘතියක් බවට නිගමනය කිරීම සඳහාද ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි අවශ්‍ය වේ. ආණ්ඩුව විවේචනය කිරීම, භික්ෂූන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටීම හෝ ආගමික නිදහස පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කිරීම ස්වයංක්‍රීයව අවස්ථාවාදී දේශපාලනයක් නොවේ. තීරණාත්මක කරුණ වන්නේ එම ප්‍රකාශ අදාළ නීතිමය කරුණු සමඟ ගැළපේද, සියලු පුරවැසියන්ගේ අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව එකම ප්‍රමිතියක් අනුගමනය කරන්නේද යන්නයි.
වර්තමාන ආණ්ඩුවේ දුර්වලතා: සංඝ සමාජයේ දේශපාලන බලමුළු ගැන්වීමට ඇති අවකාශය
ආණ්ඩුවට එරෙහි මෙවැනි දේශපාලන ව්‍යාපෘතියක් සාර්ථක වීමට ඇති ඉඩකඩ තීරණය වන්නේ විපක්ෂයේ ශක්තියෙන් පමණක් නොවේ. ආණ්ඩුවේම ප්‍රතිපත්තිමය දුර්වලතා, ජනතා අපේක්ෂා සහ රාජ්‍යය පිළිබඳ විශ්වාසයද එයට බලපායි.
2024 දී ජාතික ජන බලවේගය බලයට පැමිණියේ දූෂණය පිටුදැකීම, දේශපාලන සංස්කෘතිය වෙනස් කිරීම, නීතියේ ආධිපත්‍යය තහවුරු කිරීම සහ ආර්ථික අර්බුදයෙන් රට ගොඩගැනීම පිළිබඳ ප්‍රබල ජනතා අපේක්ෂාවන් මධ්‍යයේය. එබැවින් ආණ්ඩුවේ නීත්‍යනුකූලභාවය රඳා පවතින්නේ මැතිවරණ ජයග්‍රහණය මත පමණක් නොව, එම අපේක්ෂාවන් ඉටු කිරීමේ හැකියාව මතය.
මෙහිදී ප්‍රධාන වශයෙන් අවධානය යොමු කළ යුතු අංශ තුනක් තිබේ.
1- ආර්ථික පීඩනය:
ජනතාවගේ ජීවන වියදම, බදු බර, රැකියා අවස්ථා සහ රාජ්‍ය සේවාවල ගුණාත්මකභාවය පිළිබඳ අතෘප්තිය දිගටම පවතින්නේ නම්, ආණ්ඩුවේ දේශපාලන සහාය දුර්වල වීමට ඉඩ තිබේ. එවැනි පසුබිමක සංස්කෘතික හා ආගමික ප්‍රශ්න මතුකරමින් ජනතා අතෘප්තියට නව දේශපාලන අර්ථයක් ලබාදීමට විපක්ෂයට හැකියාව ලැබේ.
2- පාලන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විවේචන:
ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත වෙනුවට නව නීතියක් ගෙන ඒම සහ ව්‍යවස්ථා සංශෝධන පිළිබඳ මතභේද වැනි කරුණු ආණ්ඩුවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී කැපවීම පිළිබඳ විවාද ඇති කර තිබේ. 2026 ඔක්තෝබර් 5 දින Human Rights Watch සංවිධානය ප්‍රකාශ කළේ යෝජිත Protection of the State from Terrorism Bill පනත් කෙටුම්පත තුළ අධික ලෙස පුළුල් ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ නිර්වචනයක්, ප්‍රමාණවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයක් නොමැතිකම සහ ප්‍රකාශන හා රැස්වීමේ නිදහස සීමා කිරීමේ අවදානම් පවතින බවයි.
මෙවැනි විවේචන වැදගත් වන්නේ ඒවා ආණ්ඩුවේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ ප්‍රශ්න මතු කරන නිසාය. ආණ්ඩුව නීතියේ ආධිපත්‍යය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින්නේ නම්, එම මූලධර්ම භික්ෂූන් සම්බන්ධයෙන් පමණක් නොව, සුළුතර ජනවාර්ගික හා ආගමික කණ්ඩායම්, මාධ්‍යවේදීන්, වෘත්තීය සමිති සහ ආණ්ඩුව විවේචනය කරන අනෙකුත් පුරවැසියන් සම්බන්ධයෙන්ද අනුගමනය කළ යුතුය.
3- දේශපාලන සදාචාරය පිළිබඳ අපේක්ෂා:
දූෂණ විරෝධී ප්‍රතිපත්තියක් මත බලයට පැමිණි ආණ්ඩුවක් තමන්ගේම දේශපාලන පිරිස සම්බන්ධයෙන් එම ප්‍රමිතීන් අනුගමනය නොකරන බවට ජනතාව තුළ හැඟීමක් ඇති වුවහොත්, එය ආණ්ඩුවේ විශ්වසනීයත්වයට බලපායි. විපක්ෂයට එවැනි අවස්ථා තම දේශපාලන ව්‍යාපෘතිය සඳහා යොදාගත හැකිය.
මේ කරුණු එකට ගත් විට පැහැදිලි වන්නේ ඥානසාර හිමියන්ගේ සිදුවීම ආණ්ඩුවට එරෙහි විශාල දේශපාලන අර්බුදයක් බවට පත්වන්නේ එය හුදකලා සිදුවීමක් ලෙස නොව, ආර්ථික අතෘප්තිය, පාලන ප්‍රතිපත්ති පිළිබඳ විරෝධය සහ සංස්කෘතික අනන්‍යතාව පිළිබඳ ගැටලු සමඟ සම්බන්ධ වූ විට බවයි.
ආණ්ඩුව ක්‍රියා කළ යුත්තේ කෙසේද? තර්ජනාත්මක ප්‍රතිචාරයද, පසුබැසීමද?
මෙය වර්තමාන ආණ්ඩුව මුහුණ දෙන ප්‍රධාන උපායමාර්ගික තීරණයයි. විපක්ෂය සංඝ සමාජයේ කොටසක් කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ආණ්ඩු විරෝධී බලවේගයක් ගොඩනැඟීමට උත්සාහ කරන විට ආණ්ඩුව ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි ප්‍රධාන ක්‍රම තුනක් තිබේ.
විකල්පය 1: දැඩි හා තර්ජනාත්මක ප්‍රතිචාරයක්
භික්ෂු විරෝධතා දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයක් ලෙස හඳුන්වා ඒවා පාලනය කිරීමට දැඩි රාජ්‍ය බලයක් යොදාගැනීම මෙයට ඇතුළත් වේ.
ප්‍රධාන අවදානම: සාමකාමී විරෝධතා මර්දනය කරන ආණ්ඩුවක් ලෙස නිරූපණය වීමට ඉඩ සැලසීමෙන් විපක්ෂයේ කථිකාව තවදුරටත් ශක්තිමත් විය හැකිය.
විකල්පය 2: දේශපාලන පසුබැසීමක් හෝ සහන ලබාදීමක්
විරෝධතාව අවසන් කිරීම සඳහා නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී දේශපාලන සහන ලබාදීම හෝ අධිකරණ ක්‍රියාවලියට අදාළ නොවන මැදිහත්වීම් සිදුකිරීම මෙයට ඇතුළත් විය හැකිය.
ප්‍රධාන අවදානම: නීතිය සමානව ක්‍රියාත්මක කිරීම පිළිබඳ ආණ්ඩුවේ කැපවීම දුර්වල වීමත්, පීඩනය හරහා නීතිමය ප්‍රතිඵල වෙනස් කළ හැකි බවට පූර්වාදර්ශයක් ඇති වීමත්ය.
විකල්පය 3: නීතිමය ස්ථාවරත්වය සහ දේශපාලන සංවාදය
අධිකරණ තීන්දු නීතියට අනුව ක්‍රියාත්මක කරමින්, භික්ෂූන්ගේ ආගමික ගරුත්වය සහ සාමකාමී විරෝධතා දැක්වීමේ අයිතිය ආරක්ෂා කිරීමත්, අදාළ ගැටලු පිළිබඳ සංවාදයට ඉඩ සැලසීමත් මෙයට ඇතුළත් වේ.
ප්‍රධාන වාසිය: නීතියට ඉහළින් කිසිවකු නොසිටින බව තහවුරු කරන අතරම ආණ්ඩුව බෞද්ධ විරෝධී බවට ඇති චෝදනාවට ප්‍රායෝගිකව ප්‍රතිචාර දැක්වීමට හැකි වීමයි.
මෙම විකල්ප තුනෙන් වඩාත් සුදුසු වන්නේ තුන්වන ප්‍රවේශයයි. එහෙත් එය සාර්ථක වීමට නම් ආණ්ඩුවට පැහැදිලි ප්‍රතිපත්තිමය ස්ථාවරයක් අවශ්‍ය වේ.
පළමුව, නීතිය පිළිබඳ ගැටලුව දේශපාලන සාකච්ඡාවෙන් වෙන් කළ යුතුය. ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධ අධිකරණ තීන්දුවක් තිබේ නම්, එය ක්‍රියාත්මක කිරීම අධිකරණ හා නීතිමය ක්‍රියාවලියට අදාළ කරුණකි. ආණ්ඩුව එම තීන්දුවෙන් දේශපාලන වාසියක් ලබාගැනීමට උත්සාහ කරන බවට හැඟීමක් ඇති නොකළ යුතුය. එසේම විරෝධතා මඟින් අධිකරණ තීන්දුවක් අවලංගු කළ හැකි බවට හෝ නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීම තෝරාගත් පිරිස් සඳහා නතර කළ හැකි බවට පූර්වාදර්ශයක්ද නොසැපයිය යුතුය.
දෙවනුව, සංඝ සමාජය සමඟ ගැටුමක් නිර්මාණය නොකළ යුතුය. ආණ්ඩුව විවේචනය කරන භික්ෂූන් සහ ආණ්ඩුවට සහාය දක්වන භික්ෂූන් යනුවෙන් සමාජය බෙදීම දේශපාලන වශයෙන් ප්‍රතිඵලදායක නොවේ. ඒ වෙනුවට විවිධ නිකායන්හි මහානායක හිමිවරුන්, අනෙකුත් ආගමික නායකයන් සහ අදාළ පාර්ශ්ව සමඟ සාකච්ඡා කිරීම සුදුසුය. එම සංවාදයේ අරමුණ විය යුත්තේ අධිකරණ ක්‍රියාවලියට මැදිහත් වීම නොව, ආගමික ගරුත්වය, නීතිය සහ සමාජ සහජීවනය පිළිබඳ ඇති ගැටලු පැහැදිලි කරගැනීමයි.
තෙවනුව, ආණ්ඩුවේම දේශපාලන සන්නිවේදනය නිවැරදි කළ යුතුය. භික්ෂූන්ට එරෙහිව හෝ බෞද්ධ සමාජයට එරෙහිව ක්‍රියා කරන බවට ආණ්ඩුවට චෝදනා එල්ල වන විට, ඒවා හුදෙක් දේශපාලන ප්‍රචාර ලෙස බැහැර කිරීම ප්‍රමාණවත් නොවේ. ආණ්ඩුවේ ක්‍රියාමාර්ග මඟින් එවැනි චෝදනාවලට පදනමක් සැපයෙනවාද යන්නද විමසා බැලිය යුතුය.
එසේම, බෞද්ධ ආගමට ව්‍යවස්ථාවෙන් ලබාදී ඇති ස්ථානය ආරක්ෂා කිරීම සහ අනෙකුත් ආගම්වල අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම අතර ගැටුමක් ඇති බවට ආණ්ඩුව විසින් පෙන්වා නොදිය යුතුය. ශ්‍රී ලංකාවේ බහු ආගමික හා බහු වාර්ගික සමාජයේ ස්ථාවරත්වය සඳහා මේ දෙකම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
සිව්වනුව, ආණ්ඩුවේ සැබෑ දේශපාලන ශක්තිය ප්‍රතිපත්තිමය කාර්යසාධනයෙන් ගොඩනැඟිය යුතුය. ආණ්ඩුවේ දුර්වලතා වසාගැනීම සඳහා සංඝ සමාජය සමඟ ගැටුමක් පවත්වාගෙන යාම හෝ විපක්ෂය ජාතිකවාදී බලවේගයක් ලෙස හඳුන්වා දීම දිගුකාලීන විසඳුමක් නොවේ. ජනතාවගේ ජීවන වියදම, රැකියා, දූෂණ විරෝධී වැඩපිළිවෙළ, රාජ්‍ය සේවා සහ නීතියේ ආධිපත්‍යය පිළිබඳ ප්‍රතිඵල ලබාදීම ආණ්ඩුවේ දේශපාලන විශ්වසනීයත්වය තහවුරු කරන ප්‍රධාන මාර්ගයයි. ආණ්ඩුවේ හොඳම ආරක්ෂාව වන්නේ විපක්ෂය මර්දනය කිරීම නොව, විපක්ෂයට භාවිත කළ හැකි දේශපාලන අතෘප්තිය අඩු කිරීමට අවශ්‍ය ප්‍රතිපත්තිමය කාර්යසාධනය ගොඩනැඟීමයි.
ආණ්ඩුවට එරෙහි ආගමික බලවේගයක් ගොඩනැඟීමේ උපායමාර්ගික සීමාව
සංඝ සමාජයේ කොටසක් ආණ්ඩුවට එරෙහි බලවේගයක් ලෙස සංවිධානය වීමෙන් ආණ්ඩුවට සැලකිය යුතු දේශපාලන පීඩනයක් එල්ල කළ හැකිය. විශේෂයෙන්ම, එම බලවේගයට සාම්ප්‍රදායික දක්ෂිණාංශික පක්ෂ, හිටපු පාලක කණ්ඩායම් සහ ජාතිකවාදී සංවිධාන සම්බන්ධ වුවහොත් එහි දේශපාලන බලපෑම පුළුල් විය හැකිය.
එහෙත් එම බලවේගය ස්ථාවර දේශපාලන සන්ධානයක් බවට පත්වීම සඳහා අවශ්‍ය කොන්දේසි වෙනම පවතී.
එක් අතකින්, භික්ෂූන් වහන්සේලාට සහාය දැක්වීම, බෞද්ධ අනන්‍යතාව ආරක්ෂා කිරීම සහ ආණ්ඩුව විවේචනය කිරීම යන කරුණු එකම දේශපාලන ව්‍යාපෘතියක් තුළ ගොනු කළ හැකිය. අනෙක් අතට, එම ව්‍යාපෘතියට ආර්ථික ප්‍රතිපත්තියක්, රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳ වැඩපිළිවෙළක් සහ රටේ විවිධ ජනවාර්ගික හා ආගමික කණ්ඩායම් පිළිබඳ පැහැදිලි ස්ථාවරයක් ඉදිරිපත් කිරීමට සිදුවේ.
ඒවා නොමැතිව ආගමික සංකේතයක් වටා ගොඩනැඟෙන විරෝධය තාවකාලික බලමුළු ගැන්වීමක් ලෙස පමණක් පවතින්නට ඉඩ තිබේ.
මෙහිදී විපක්ෂයට මුහුණ දීමට සිදුවන පරස්පරතාවක්ද තිබේ. තමන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය, ආගමික නිදහස සහ සදාචාරය වෙනුවෙන් පෙනී සිටින බව ප්‍රකාශ කරන අතරම, එක් ආගමික හෝ ජනවාර්ගික අනන්‍යතාවක් අනෙක් සියල්ලට වඩා ඉහළින් තබන දේශපාලන ව්‍යාපෘතියක් සමඟ සම්බන්ධ වන්නේ නම්, එම මූලධර්ම අතර ඇති පරතරය පැහැදිලි කිරීමට ඔවුන්ට සිදුවනු ඇත.
එබැවින් සංඝ සමාජය කේන්ද්‍ර කරගත් විරෝධතාවක් ආණ්ඩුවට කෙටි කාලීන අභියෝගයක් විය හැකි නමුත්, එය දිගුකාලීන විකල්ප පාලන ව්‍යාපෘතියක් බවට පත්වීමට නම් අනන්‍යතා දේශපාලනයෙන් ඔබ්බට ගිය ප්‍රතිපත්තිමය එකඟතාවක් අවශ්‍ය වේ.
ගලගොඩඅත්තේ ඥානසාර හිමියන් සම්බන්ධ සිදුවීම ශ්‍රී ලංකාවේ වර්තමාන දේශපාලනය තුළ නීතිය, ආගම, ජාතිකවාදය සහ රාජ්‍ය බලය අතර පවතින සංකීර්ණ සම්බන්ධතාව නැවත ඉදිරියට ගෙනවිත් තිබේ. එහි දේශපාලන වැදගත්කම පවතින්නේ එක් භික්ෂුවකගේ සිරදඬුවම තුළ පමණක් නොව, එම සිදුවීම හරහා විවිධ විපක්ෂ බලවේග එකතු කිරීමටත්, සංඝ සමාජයේ කොටසක් ආණ්ඩු විරෝධී බලවේගයක් ලෙස නැවත සංවිධානය කිරීමටත් ඇති හැකියාව තුළය.
එහෙත් මෙම ක්‍රියාවලිය පිළිබඳ විග්‍රහයේදී අධිකරණ තීන්දුවක් සහ ආණ්ඩුවේ දේශපාලන ක්‍රියාවක් අතර වෙනස නොසලකා හැරිය නොහැකිය. එසේම, විපක්ෂයේ සෑම ප්‍රකාශයක්ම අවස්ථාවාදී බවටත්, භික්ෂූන්ගේ සෑම විරෝධතාවක්ම දේශපාලන කුමන්ත්‍රණයක් බවටත් සරල නිගමනවලට එළඹීමද සුදුසු නොවේ.
දේශපාලන වශයෙන් වඩා වැදගත් වන්නේ මෙම සිදුවීම්වලින් මතුවන බල සම්බන්ධතා සහ ඒවායේ දිගුකාලීන ප්‍රතිවිපාක හඳුනාගැනීමයි.
විපක්ෂයට මෙහිදී ආගමික අනන්‍යතාව, සංඝ සමාජයේ සමාජ බලය සහ ආණ්ඩුව පිළිබඳ අතෘප්තිය එකට සම්බන්ධ කරමින් නව දේශපාලන අවකාශයක් ගොඩනැඟීමට අවස්ථාවක් තිබේ. එහෙත් එම උත්සාහයේ සාර්ථකත්වය තීරණය වන්නේ විරෝධතා සංඛ්‍යාවෙන් පමණක් නොව, එම විරෝධය පුළුල් ජනතා එකඟතාවක් සහ විශ්වසනීය දේශපාලන විකල්පයක් බවට පරිවර්තනය කළ හැකිද යන්න මතය.
ආණ්ඩුවටද මෙහිදී වැදගත් තීරණයක් ගැනීමට සිදුවේ. තර්ජනාත්මක ප්‍රතිචාරයක් මඟින් විරෝධය මර්දනය කිරීමට උත්සාහ කිරීම හෝ දේශපාලන පීඩනය හමුවේ නීතියේ ආධිපත්‍යය දුර්වල කිරීම යන ප්‍රවේශ දෙකම අවදානම් සහගතය. වඩාත් සුදුසු ප්‍රවේශය වන්නේ අධිකරණ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කිරීම, නීතිය සාධාරණව ක්‍රියාත්මක කිරීම, ආගමික ගරුත්වය සුරැකීම සහ සියලු පුරවැසියන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමයි.
අවසානයේදී, මෙහි තීරණාත්මක ප්‍රශ්නය වන්නේ ආණ්ඩුවට එරෙහිව භික්ෂූන් වහන්සේලා කොපමණ පිරිසක් පෙළගැසෙන්නේද යන්න පමණක් නොවේ. ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලන අනාගතය තීරණය කරන්නේ ආගමික අනන්‍යතාව මත ගොඩනැඟෙන තාවකාලික බලමුළු ගැන්වීම්ද, නැතහොත් නීතිය, ආර්ථික සාධාරණත්වය, ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය සහ සියලු පුරවැසියන්ගේ සමාන ගරුත්වය මත ගොඩනැඟෙන දේශපාලන එකඟතාවක්ද යන්නයි.
ආණ්ඩුවට ඇති සැබෑ අභියෝගය සංඝ සමාජය පරාජය කිරීම නොවේ. සංඝ සමාජයේ කොටසක් තමන්ට එරෙහි බලවේගයක් බවට පත්වීමට හේතු වන දේශපාලන හා සමාජ කොන්දේසි තේරුම්ගෙන ඒවාට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදීව ප්‍රතිචාර දැක්වීමයි. එසේම, විපක්ෂයට ඇති සැබෑ අභියෝගය භික්ෂූන් වහන්සේලා වටා විරෝධතාවක් ගොඩනැඟීම නොව, එම විරෝධතාව රටේ බහුතර ජනතාව පිළිගන්නා විශ්වසනීය දේශපාලන විකල්පයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමයි.
(සටහන | ආචාර්ය අතුලසිරි සමරකෝන්)
Digital creator
Lecturer at Open University of Sri Lanka
Former Teaching assistant at University of Colombo
(උපුටා ගැනීම - Athulasiri Samarakoon ගේ ෆේස්බුක් පිටුවෙන්)
