මිනිසුන් පරයා ඉබ්බන් රජවුණු සීෂෙල්ස් දූපත

ඉන්දියන් සාගරයේ හුදෙකලා වූ කොරල් දූපතක අද ඇසෙන්නේ මිනිස් කටහඬවල් නොවේ; මන්දගාමීව පියවර තබන යෝධ උරගයින්ගේ හඬයි. සීෂෙල්ස් රාජ්‍යයේ සමස්ත මානව ජනගහනයටත් වඩා වැඩි යෝධ ඉබි පිරිවරක් මේ වන විට ඇල්ඩබ්‍රා (Aldabra Atoll) දූපත පුරා නිදැල්ලේ සැරිසරන බව නවතම විද්‍යාත්මක සමීක්ෂණයකින් අනාවරණය වී තිබේ.

පසුගිය සියවසේ මිනිස් දඩයම හමුවේ දහසකටත් වඩා අඩුවී ගිය මේ දුර්ලභ සත්ත්ව විශේෂය, දශක කිහිපයක දැඩි ආරක්ෂණ වැඩපිළිවෙළකින් අනතුරුව 180,000 සීමාව පසුකර ඇත්තේ ජාත්‍යන්තර පරිසර ඉතිහාසයේ විරල පරිච්ඡේදයක් සනිටුහන් කරමිනි.


වඳවීමේ අද්දර සිට ලැබූ විස්මිත ජයග්‍රහණය

බ්‍රිතාන්‍යයේ එක්සෙටර් විශ්වවිද්‍යාලය සහ සීෂෙල්ස් දූපත් පදනම (SIF) එක්ව වසර පහක් පුරා කළ විධිමත් දත්ත විශ්ලේෂණයෙන් පසු තහවුරු වී ඇත්තේ, ඇල්ඩබ්‍රා දූපතේ පමණක් දැනට පරිණත හා උප-පරිණත යෝධ ඉබ්බන් 183,000කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් ජීවත්වන බවයි. 1980 දශකයේදී මෙම දූපත යුනෙස්කෝ ලෝක උරුමයක් බවට පත් කරමින් ගත් දැඩි ප්‍රතිපත්තිමය තීන්දු නොවන්නට, මේ වන විටත් මෙවන් දැවැන්ත උරග විශේෂයක් අපේ මිහිතලයෙන් සදහටම අතුගෑවී යන්නට ඉඩ තිබිණි.

ස්වභාවධර්මයේ සමතුලිතතාව රැකගැනීමට මිනිසා සැබෑ කැපවීමක් කළහොත් ස්වභාවධර්මය කෙතරම් වේගයෙන් යළි ජීවය ලබනවාද යන්නට ඇල්ඩබ්‍රා යනු ජීවමාන සාක්ෂියකි.


ශ්‍රී ලංකාව වැනි දූපත් රාජ්‍යයන්ට ලැබෙන පාඩම

ඇල්ඩබ්‍රා අත්දැකීම හුදෙක් සීෂෙල්ස් දූපතට පමණක් සීමා වූ කතාවක් නොවේ. ඉන්දියන් සාගර කලාපයේ ජෛව විවිධත්වය අතින් පොහොසත් ශ්‍රී ලංකාව වැනි දූපත් රටවලටද මෙයින් උගත හැකි පාඩම් රැසකි. ශ්‍රී ලංකාවේ මුහුදු කැස්බෑවන්, අලි ඇතුන් සහ ආවේණික සත්ත්ව ප්‍රජාව මුහුණදෙන වාසස්ථාන අහිමිවීම සහ දඩයම් තර්ජන හමුවේ, සංරක්ෂණය යනු හුදු නීති පැනවීමක් පමණක් නොවන බව මෙම සිදුවීම පෙන්වා දෙයි. දිගුකාලීන නිරීක්ෂණය, ස්වාභාවික වාසස්ථාන දැඩිව රැකගැනීම සහ දේශපාලන අධිෂ්ඨානය එක්වූ විට ජෛව පද්ධති යථා තත්ත්වයට පත්කළ හැකි බව මෙයින් සනාථ වේ.


ඉදිරියට එන දේශගුණික අවදානම

ගහනය වර්ධනය වුවද, විද්‍යාඥයින් පෙන්වා දෙන්නේ මේ සාර්ථකත්වය අවසන් නැවතුම නොවන බවයි. ගෝලීය උණුසුම ඉහළ යාම, නිරන්තර නියඟය සහ මුහුදු මට්ටම ඉහළ යාම හේතුවෙන් දූපත් පරිසර පද්ධතිවල සෙවණ සහ ආහාර සීමාවීමේ අභියෝගය තවමත් පවතී. එමෙන්ම කලාපයට පිටතින් පැමිණි විලෝපිකයන්ගෙන් බිත්තර ආරක්ෂා කරගැනීම ඉදිරි ප්‍රධාන අභියෝගයයි.

ස්වභාවධර්මය රැකගැනීමේ සටනකදී ජයග්‍රහණ ලැබිය හැක්කේ තාවකාලික සටන් පාඨවලින් නොව, විද්‍යාත්මක පදනම මත පිහිටා ක්‍රියාත්මක වන තිරසර ප්‍රතිපත්තිවලින් පමණක් බව ඇල්ඩබ්‍රා යෝධ ඉබ්බන් නිහඬවම මුළු ලෝකයටම මතක් කර දෙයි.

වැඩිදුර කියවීම් සහ මූලාශ්‍ර:

The Guardian වාර්තාව: Researchers find 180,000 giant tortoises living on island in Seychelles

University of Exeter & SIF Research (Ecology and Evolution Journal): Aldabra Giant Tortoise Population Assessment