ඩුබායි සිට ටෙල් අවිව් බලා පියාසර කරමින් තිබූ ෆ්ලයිඩුබායි FZ1073 දරන බෝයිං 737 මැක්ස් 8 යානය මුහුණදුන් අනපේක්ෂිත සිදුවීම ජාත්‍යන්තර ගුවන් ක්ෂේත්‍රයේ දැඩි කම්පනයක් ඇති කිරීමට සමත්ව තිබේ. ගුවන් නියමු කුටිය තුළ ඇතිවූ ගැටුමකින් පසු යානය තත්පර තිහක් වැනි කෙටි කාලයක් තුළ අඩි 16,000කින් පහළට කඩා වැටීම "සිරස් රෝලර් කෝස්ටරයක" අත්දැකීමකට සමාන වූ බව බ්‍රිතාන්‍යයේ ALPA Simulation ආයතනය කළ පරිගණක ප්‍රතිනිර්මාණයකින් පෙන්වා දෙයි.
තත්පර 30 තුළ සිදුවූයේ කුමක්ද?
ගුවන් පියාසැරි දත්ත ප්‍රතිනිර්මාණය කළ ඇල්බර්ටෝ පදුවනෙල්ලි පෙන්වා දෙන්නේ, යානයේ ස්වයංක්‍රීය නියමු පද්ධතිය (Autopilot) අක්‍රිය වීමත් සමඟ යානය අධික වේගයකින් පහළට ඇදී ගොස් ඇති බවයි.
* නිරපේක්ෂ බර රහිත බව: සාමාන්‍යයෙන් රෝලර් කෝස්ටරයකදී ඉදිරියට සිදුවන දේ පිළිබඳ අවබෝධයක් තිබුණද, මෙවන් ක්ෂණික වැටීමකදී ඇතිවන 'negative g-force' තත්ත්වය හේතුවෙන් ආරක්ෂිත පටි නොපැළඳි ඕනෑම අයෙකු අසුනෙන් උඩට විසිවී යා හැකිය.
* යානයේ ව්‍යුහය: මෙවන් දැඩි කඩාවැටීමකදී යානයක බඳට සහ තටු වලට දැරිය නොහැකි වායුගතික පීඩනයක් (aerodynamic load) එල්ල වේ.
සාමාන්‍යයෙන් යානයකට දරාගත හැකි සීමාවන් පවා ඉක්මවා ගිය මෙවන් දැඩි පීඩනයක් හමුවේ බෝයිං 737 මැක්ස් යානය නොකැඩී බේරී පැවතීම, එහි විශිෂ්ට නිර්මාණ තාක්ෂණය සහ ශක්තිමත් නිමාව මැනවින් කියාපාන්නක් බව එක්සත් ජනපද ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් සිය ටෲත් සෝෂල් (Truth Social) ගිණුමේ සටහනක් තබමින් පවසා තිබිණි. කෙසේ වෙතත්, මේ පිළිබඳව බෝයිං සමාගම මෙතෙක් නිල ප්‍රකාශයක් නිකුත් කර නොමැත.
නීතිමය හා ආරක්ෂක පරීක්ෂණ
එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ නීතිපති කාර්යාලය පවසන්නේ, සහායක නියමුවා විසින් හදිසි ආපදා පොරවකින් ප්‍රධාන නියමුවාට පහරදී ඇති බවත්, මෙය ත්‍රස්තවාදී ක්‍රියාවක් ලෙස සලකා විමර්ශනය කරන බවත්ය.
කෙසේ වෙතත්, අදාළ සහායක නියමුවා ඕමාන් ජාතිකයෙකු බවට විමර්ශන ආරංචි මාර්ග උපුටා දක්වමින් ප්‍රකාශ වුවද, ඕමාන් රජය හෝ සැකකරුගේ නීතිඥ පාර්ශ්වය මේ දක්වා කිසිදු නිල ප්‍රකාශයක් සිදුකර නොමැති බව විදෙස් මාධ්‍ය පෙන්වා දෙයි. නියමු කුටියට කඩාවැදුණු මගීන්ගේ මැදිහත්වීමෙන් තත්ත්වය පාලනය කරගැනීමට හැකිවූ අතර, යානයේ ගමන් ගත් තවත් නියමුවන් දෙදෙනෙකුගේ සහායෙන් යානය සවුදි අරාබියට ආරක්ෂිතව ගොඩබස්වා තිබේ.
ශ්‍රී ලාංකේය ගුවන් ගමන් සන්දර්භය
මැදපෙරදිග කලාපයේ සේවයේ නියුතු විශාල ශ්‍රී ලාංකික ප්‍රජාවක් සහ යුරෝපය බලා පියාසර කරන සංක්‍රමණිකයන් නිරන්තරයෙන් ෆ්ලයිඩුබායි ඇතුළු ගුවන් සේවාවන් භාවිත කරන පසුබිමක, මෙම සිදුවීම ගුවන් මගීන් අතර සැලකිය යුතු කතාබහක් නිර්මාණය කර ඇත.
විශේෂයෙන්ම ගුවන් ගමන් අතරතුර ආසන පටි (Seatbelts) නිරන්තරයෙන් පැළඳ සිටීමේ වැදගත්කම සහ නියමු කුටි ආරක්ෂණ නීති (Cockpit security protocols) පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර නියාමන ආයතන ගන්නා ඉදිරි පියවර කෙරෙහි ලොව පුරා සංචාරකයන්ගේ අවධානය යොමුව තිබේ.
වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍රය :
Reuters: Simulating flight FZ1073's sudden plunge