විදෙස් ණය බරින් මිදෙන මෙරට සමාගම්: ආර්ථිකයට ලැබෙන පණිවිඩය කුමක්ද?

ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශීය මූල්‍ය අංශයේ ස්ථාවරත්වය හමුවේ කැපී පෙනෙන වෙනසක් සිදුවෙමින් පවතී. අලුතින් විදේශ ණය ලබාගන්නවා වෙනුවට, මෙරට ප්‍රධාන පෙළේ පෞද්ගලික සමාගම් තමන් මීට පෙර ලබාගෙන තිබූ විදේශ ණය කඩිනමින් පියවා දැමීමේ ක්‍රියාවලියක නිරතව සිටී.

මහ බැංකු වාර්තාවලට අනුව, 2026 වසරේ මුල් මාස හය තුළදී පමණක් මෙරට පෞද්ගලික අංශය ගෙවා දමා ඇති ශුද්ධ විදේශ ණය ප්‍රමාණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 94කි. එනම්, අලුතින් ලබාගත් ණය මුදලට වඩා පියවූ ණය ප්‍රමාණය ඉහළ අගයක් ගෙන තිබේ.

වසර තුනකදී ඩොලර් බිලියනයකට වැඩි ණය පියවීමක්

මෙය ක්ෂණිකව සිදුවූවක් නොවේ. පෞද්ගලික අංශය 2024 වසරේදී ඩොලර් මිලියන 575ක් ද, 2025 වසරේදී ඩොලර් මිලියන 183ක් ද වශයෙන් විදේශ ණය ආපසු ගෙවා ඇත.  

2023 වසරේ සිට මේ දක්වා මෙරට පෞද්ගලික සමාගම් ආපසු පියවා ඇති මුළු ශුද්ධ විදේශ ණය ප්‍රමාණය ඇමෙරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.1ක් (ආසන්න වශයෙන් රුපියල් බිලියන 330කට අධික) ඉක්මවයි. 2017 වසරේදී ඩොලර් මිලියන 211ක විදේශ ණය මෙරට ව්‍යාපාර තුළට පැමිණි යුගයට සාපේක්ෂව, වර්තමාන තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් මඟක් ගෙන තිබේ.  

සමාගම්වලට සහ බැංකු පද්ධතියට ලැබෙන වාසිය

ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන පරිදි, පෞද්ගලික අංශය මෙසේ ණය බරින් නිදහස් වීම (Deleveraging) මූල්‍ය ස්ථාවරත්වය පැත්තෙන් සාධනීය ප්‍රවණතාවකි:

* විනිමය අවදානම අවම වීම: විදේශ ණය ප්‍රමාණය අඩුවීම නිසා ඉදිරියේදී ඩොලරයේ අගය ඉහළ ගියද සමාගම්වලට එල්ල වන පාඩුව අවම වේ.

* පොලී පිරිවැය අඩුවීම: ජාත්‍යන්තර පොලී අනුපාත වෙනස්වීම් හමුවේ සමාගම්වල ලාභාංශ ආරක්ෂා වේ.

* ශක්තිමත් බැංකු පද්ධතියක්: මෙරට වාණිජ බැංකු සතු විදේශ වත්කම් 2025 අග පැවති ඩොලර් බිලියන 5.5 සිට 2026 ජූලි වන විට ඩොලර් බිලියන 6.6 දක්වා ඉහළ ගොස් ඇත. එමඟින් බාහිර ආර්ථික කම්පන දරාගැනීමේ හැකියාව බැංකු පද්ධතියට හිමිවේ.

කාසියේ අනෙක් පැත්ත: ආයෝජන මන්දගාමී වීමක්ද?

කෙසේ වෙතත්, මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව ආර්ථික ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රධාන ප්‍රශ්නාර්ථයක් මතුව තිබේ.

සමාගම් විදේශ ණය පියවන්නේ තම ව්‍යාපාරවලින් ලැබෙන සැබෑ මුදල් ප්‍රවාහය (Cash flows) ශක්තිමත් වීම නිසාද, නැතහොත් ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළෙන් නව ආයෝජන සහ මූල්‍ය පහසුකම් ලබාගැනීමට ඇති ඉඩකඩ තවමත් සීමාසහිත වීම නිසාද යන්නයි.

ණය අර්බුදයකින් පසු යථා තත්ත්වයට පත්වන ආර්ථිකයකට මූල්‍ය සුරක්ෂිතතාව මෙන්ම නව ව්‍යාපාරික ආයෝජනද අත්‍යවශ්‍ය වේ. ව්‍යාපාර නව ව්‍යාපෘති සඳහා ආයෝජනය නොකර ණය පියවීමට පමණක් සීමා වුවහොත්, එය දිගුකාලීනව ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වීමට හේතුවක් විය හැකි බව වෙළෙඳපොළ නිරීක්ෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

ඉදිරි දැක්ම

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකු දත්තවලට අනුව, 2026 අගෝස්තු අග වන විට මෙරට නිල විදේශ සංචිතය ඩොලර් බිලියන 6.9ක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ.

මූල්‍ය විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ බාහිර මූල්‍ය අංශය මේ වන විට ස්ථාවර මට්ටමකට පැමිණ ඇති බවයි. කෙසේ වෙතත්, පෞද්ගලික සමාගම් සහ බැංකු පද්ධතිය සතු මෙම මූල්‍ය ශක්තිය හුදු ආරක්ෂිත සංචිතයක් ලෙස තබාගන්නවාට වඩා, රටේ සැබෑ නිෂ්පාදන ආර්ථිකය, අපනයන පුළුල් කිරීම සහ නව රැකියා උත්පාදනය උදෙසා යොමු කරවා ගැනීම ඉදිරි ආර්ථික ප්‍රතිපත්ති සම්පාදකයන් හමුවේ ඇති ප්‍රධාන අභියෝගය බව ක්ෂේත්‍රයේ ප්‍රවීණයන්ගේ අදහසයි.


වැඩිදුර තොරතුරු සඳහා මූලාශ්‍රය :

ලංකා නිව්ස් : Private Firms Repay Billions While Sri Lanka Rebuilds Reserves