DIGINote : ජල මණ්ඩලයේ පාඩුව මැද: ADBයෙන් ඩොලර් මිලියන 300ක්

ජාතික ජල සම්පාදන මණ්ඩලයේ 24%ක දැවැන්ත ජල කාන්දුව සහ ලාභ පහත වැටීම හමුවේ ආසියානු සංවර්ධන බැංකුවෙන් ඩොලර් මිලියන 300ක මූල්‍ය පැකේජයක් අනුමත වන අතර, ඉන්ධන මිල නියාමනයට ස්වාධීන ආයතනයක් පිහිටුවීමේ සූදානමක් මතුවේ.

නිපදවන ජලයෙන් හතරෙන් පංගුවක් අපතේ: ADB මූල්‍ය ආධාර ලංකාවට

ශ්‍රී ලංකාවේ ජල සම්පාදන හා සනීපාරක්ෂක යටිතල පහසුකම් පුළුල් කිරීම සහ ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම වෙනුවෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 300ක වටිනාකමකින් යුත් ව්‍යාපෘති දෙකක් සඳහා ආසියානු සංවර්ධන බැංකුව (ADB) ඊයේ අනුමැතිය ලබා දුන්නේය. ඊට සමගාමීව නිකුත් වූ ජාතික ජල සම්පාදන හා ජලාපවහන මණ්ඩලයේ (NWSDB) 2026 පළමු අර්ධ වාර්ෂික මූල්‍ය දත්ත මඟින් මෙම ක්ෂේත්‍රයේ පවතින දැඩි අර්බුදය හෙළිදරව් කර ඇත:

| ජලයෙන් 24.34%කට බිල්පත් නෑ:
2026 පළමු අර්ධයේදී නිපදවූ ඝන මීටර් මිලියන 440.8ක ජල ධාරිතාවෙන් බිල්පත් නිකුත් කර ඇත්තේ ඝන මීටර් මිලියන 333.5කට පමණි. ඒ අනුව පයිප්ප කාන්දුවීම් සහ නීතිවිරෝධී ජල සම්බන්ධතා හේතුවෙන් ඝන මීටර් මිලියන 107.3ක් හෙවත් 24.34%ක ජලය ආදායම් රහිත ජලය (Non-Revenue Water) ලෙස සම්පූර්ණයෙන්ම අපතේ ගොස් ඇත.

| භාණ්ඩාගාර ආධාර මැද ලාභය බසී:
පොම්ප කිරීමේ හා බදු පිරිවැය ඉහළ යාම හේතුවෙන් ජල ඒකකයක නිෂ්පාදන පිරිවැය රුපියල් 82 සිට 88 දක්වා රුපියල් 6කින් වැඩිවී තිබේ. දළ ලාභය රුපියල් බිලියන 27.1ක් දක්වා සුළු වශයෙන් ඉහළ ගියද, ශුද්ධ ලාභය 8.5%කින් රුපියල් බිලියන 16.2ක් දක්වා පහත වැටී ඇති අතර, ණය සේවාකරණය සහ සංවර්ධන ව්‍යාපෘති අවසන් කිරීම සඳහා භාණ්ඩාගාරයෙන් රුපියල් බිලියන 5.9ක ප්‍රාග්ධන මුදලක් ලබාගැනීමට ද සිදුව ඇත.

ඉන්ධන මිල සූත්‍රයට ස්වාධීන නියාමකයෙක්; සපුගස්කන්දෙන් ඩොලර් බිලියනයක් ඉතිරි කළ බවට තෙල් සංස්ථාව කියයි

විදුලිබල ක්ෂේත්‍රය නියාමනය කරන මහජන උපයෝගිතා කොමිසම (PUCSL) මෙන්, ඉන්ධන මිල සූත්‍රය, බදු විනිවිදභාවය සහ සැපයුම්කරුවන්ගේ තරගකාරීත්වය අධීක්ෂණය කිරීම සඳහා ස්වාධීන ඛනිජ තෙල් නියාමන අධිකාරියක් කඩිනමින් පිහිටුවිය යුතු බව රජයේ මුදල් පිළිබඳ පාර්ලිමේන්තු කාරක සභාව (CoPF) නිල වශයෙන් නිර්දේශ කර තිබේ.

ලංකා ඛනිජ තෙල් නීතිගත සංස්ථාව (CPC) බොරතෙල් පිරිපහදු කර අඩු වියදමකින් ඉන්ධන නිපදවන පසුබිමක, පෞද්ගලික සමාගම්වලට (LIOC, Sinopec, RM Parks/Shell) 100%ක් පිරිපහදු කළ ඉන්ධන ආනයනය කිරීමට සිදුව තිබියදීත් සංස්ථාවේ සිල්ලර මිලටම ඉන්ධන අලෙවි කිරීමට බලපෑම් එල්ලවීම වෙළෙඳපොළ විකෘතියක් බව කාරක සභාව පෙන්වා දෙයි.

මේ අතර, සමස්ත ඉන්ධන සහනාධාරය වෙනුවට 'අස්වැසුම' හරහා ඉලක්කගත මුදල් ආධාර ලබාදීමට සහ ආනයනික වාහන ටයර් සඳහා අනිවාර්ය ප්‍රමිතීන් පැනවීමට ද CoPF නිර්දේශ කර ඇත.

කෙසේ වෙතත්, සපුගස්කන්ද තෙල් පිරිපහදුව 2026 මුල් මාස නවය තුළ ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 417ක් උපයා ඇති අතර ඩොලර් බිලියන 1.0කට අධික විදේශ විනිමයක් රටට ඉතිරි කර දී ඇති බව ඛනිජ තෙල් සංස්ථාව ප්‍රකාශ කරයි. පසුගිය පෙබරවාරියේ සිට ගෝලීය තෙල් මිල 85%කින් ඉහළ ගියද, මාසිකව ලබාදෙන රුපියල් බිලියන 41ක රාජ්‍ය ඉන්ධන සහනාධාරය හේතුවෙන් දේශීය ඔක්ටේන් 92 මිල වැඩිවූයේ 45.2%කින් සහ ඔටෝ ඩීසල් මිල වැඩිවූයේ 41.3%කින් පමණක් බව පෙන්වා දෙන සංස්ථාව, ලෝක වෙළෙඳපොළේ මෑතකදී පහත වැටුණු බොරතෙල් මිලෙහි වාසිය ඉදිරි මිල සංශෝධනයේදී ජනතාවට ලබාදෙන බවට සහතික විය.

කොටස් වෙළෙඳපොළ ඒකක 21,500 පනී; බැඳුම්කර අස්වැන්න සුළු වශයෙන් ඉහළට

අයවැයට පෙර වෙළෙඳපොළේ ඇතිවූ උද්යෝගයත් සමඟ කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ ඊයේ අඛණ්ඩව පස්වන දිනටත් ඉහළ යාමක් සටහන් කළේය. සියලු කොටස් මිල දර්ශකය (ASPI) ඒකක 291.72කින් (+1.37%) ඉහළ ගොස් ඒකක 21,531.37ක් වූ අතර, ද්‍රවශීල S&P SL20 දර්ශකය ඒකක 100.96කින් (+1.67%) ඉහළ ගොස් ඒකක 6,146.34ක් ලෙස වාර්තා විය.

අසිරි හොස්පිටල් (+12.86%), ටෝකියෝ සිමෙන්ති (+5.22%කින් රු. 84.70 දක්වා), ඇක්සස් ඉංජිනියරින් (+3.93%), කොමර්ෂල් බැංකුව (+2.86%කින් රු. 216.00 දක්වා) සහ හැටන් නැෂනල් බැංකුව (+1.52%කින් රු. 399.75 දක්වා) මිල දර්ශක ඉහළ නැංවීමට ප්‍රධාන වශයෙන් දායක විය. සිමෙන්ති කොට්ටයක මිල රුපියල් 100කින් ඉහළ දැමීම සහ EPF අරමුදල සතු 10%ක කොටස් හිමිකාරිත්වය හෙළිවීම ටෝකියෝ සිමෙන්ති කොටස් මිල ඉහළ යාමට සෘජුව බලපෑවේය.

අන්තර් බැංකු එතැන් විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළේ (Interbank Spot Forex Market) ඇමරිකානු ඩොලරයක මිල රුපියල් 332.55ක් ලෙස සටහන් වුවද, පසුගිය සතියේ විදේශිකයන් රුපියල් බිලියන 6.08ක බැඳුම්කර අලෙවි කිරීම හේතුවෙන් ද්විතීයික බැඳුම්කර අස්වැන්න පදනම් අංක 5–25කින් ඉහළ ගියේය (2029 බැඳුම්කරය 10.90/98%ක්, 2030 බැඳුම්කරය 11.07/12%ක් සහ 2031 බැඳුම්කරය 11.30/40%ක් දක්වා).

වැඩිහිටියන් මිලියන 4කට තවමත් TIN නැත; සිමෙන්ති මිලෙන් ඉදිකිරීම් අඩපණ වේ

සංශෝධිත 2027 අප්‍රේල් 1 නීතිමය අවසන් දිනය එළඹීමට පෙර, මෙරට වයස අවුරුදු 18ට වැඩි මිලියන 17ක් වන වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් මිලියන 13ක් TIN අංක ලබාගෙන ඇති අතර, තවත් මිලියන 4ක පිරිසක් (23.5%) තවමත් ලියාපදිංචි වී නොමැති බව දේශීය ආදායම් කොමසාරිස් නන්දන කුමාර අනාවරණය කළේය.

ව්‍යාපාරික හා කාර්මික ක්ෂේත්‍රයේ තවත් පුවත්:

සීඅයිසී සහ හේලීස් සුපිරි වෙළෙඳසැල්:
සීඅයිසී හෝල්ඩිංග්ස් (CIC) සමාගමේ සැප්තැම්බර් කාර්තුවේ ශුද්ධ ලාභය 20.3%කින් ඉහළ ගොස් රුපියල් බිලියන 1.66ක් වූ අතර, හේලීස් රීටේල් සමාගම ඇමරිකානු Blue Yonder සමාගම සමඟ එක්ව දිවයින පුරා නව සුපිරි වෙළෙඳසැල් ජාලයක් ආරම්භ කිරීමට සූදානම් වේ. මීට අමතරව, නෙළුම් කුළුණ කළමනාකරණ කොන්ත්‍රාත්තුව 2027 ජූනි දක්වා Citrus Leisure වෙත දීර්ඝ කර ඇත.

සිමෙන්ති මිල අර්බුදය:
මාස තුනක් ඇතුළත කිලෝග්‍රෑම් 50ක සිමෙන්ති කොට්ටයක සිල්ලර මිල රුපියල් 1,900 සිට 2,250 දක්වා (සටහන් කළ උපරිම සිල්ලර මිල රු. 2,400ක් වෙමින්) රුපියල් 300කට ආසන්න මුදලකින් ඉහළ යාම නිසා සමස්ත ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්‍රයම දැඩි අවිනිශ්චිතතාවකට පත්ව ඇති බව ජාතික ඉදිකිරීම් කම්කරු සංගමය (NCWU) අනතුරු අඟවයි.

යුරෝපා GSP+ සහනය:
ශ්‍රී ලංකාවේ සමස්ත භාණ්ඩ අපනයනයෙන් 24%ක් යුරෝපා සංගමය ලබාගන්නා බැවින්, 2027 ජනවාරි සිට ක්‍රියාත්මක වන නව දසවසර රාමුව යටතේ යළි ජීඑස්පී ප්ලස් (EU GSP+) තත්ත්වය දිනාගැනීමට රජය දරන උත්සාහයට ඒකාබද්ධ ඇඟලුම් සංගම් සංසදය (JAAF) පූර්ණ සහය පළ කර ඇත.


(සටහන | සම්පත් ධීරසේකර)

විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර සබැඳි:

ජාතික ජල සම්පාදන හා ජලාපවහන මණ්ඩලයේ මූල්‍ය හා කාර්යසාධන දත්ත: National Water Supply & Drainage Board - Financial Highlights

කොළඹ කොටස් වෙළෙඳපොළ දෛනික මිල දර්ශක සහ ගනුදෙනු වාර්තාව: Colombo Stock Exchange - Daily Market Report